Pagina uit een financieel administratief dossier (pagina 2). 1 mei 1941 (getypt); 10 mei 1941 (registratiestempel). -2-

Transport:........................................................... f 12.226,64.......

Totaal: ..................................................... f 12.226,64
-----------
Naar boven afgerond tot f 10,- : ............. f 12.230,-
===========
Te betalen registratie-recht:
0,5% verhoogd met 20 opcenten = 0,6% .. f 73,38
===========

Amsterdam, 1 Mei 194 1.
De Directeur van het Marktwezen,
[Handtekening]

[Paars stempel met handgeschreven tekst]:
Tien Mei 1900 een en veertig.
Geregistreerd te Amsterdam
deel 110. blad 98 no. 619 ; één blad geen renvooi
Ontvangen voor recht en opcenten fl 73.38. Drieen-
zeventig gulden acht en dertig cent. De Inspecteur
[Handtekening] Dit document betreft de definitieve berekening van verschuldigde belastingen (registratierecht) over een kapitaaloverzicht.

• Financiële afwikkeling: Er is sprake van een overgedragen saldo ("Transport") van f 12.226,64. Voor de berekening van de belasting wordt dit bedrag naar boven afgerond op een tiental guldens, zijnde f 12.230,-.
• Belastingvoet: Het registratierecht bedraagt 0,5%. Hierop worden "opcenten" (een toeslag op de hoofdsom van de belasting) geheven van 20%. Dit brengt de effectieve belastingdruk op 0,6%. De berekening klopt: 0,6% van 12.230 is inderdaad 73,38 gulden.
• Validatie: Het document is op 1 mei 1941 opgesteld door de Directeur van het Marktwezen. De feitelijke registratie en inning van de gelden vond tien dagen later plaats (10 mei 1941) door de belastinginspecteur, zoals blijkt uit het officiële registratiestempel onderaan. In dit stempel wordt het bedrag ook voluit in letters uitgeschreven ("Drieenzeventig gulden acht en dertig cent") om fraude te voorkomen. Het document dateert van mei 1941, een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Ondanks de bezetting draaide het ambtelijke apparaat in Amsterdam, zoals de Dienst van het Marktwezen, grotendeels door volgens de bestaande bureaucratische procedures.

De term "Marktwezen" duidt op de gemeentelijke dienst die toezag op markten, veilingen en aanverwante handel in de stad. "Opcenten" waren in die tijd een zeer gebruikelijke methode voor lagere overheden (provincies of gemeenten) om extra inkomsten te genereren bovenop de rijkstaksen. Het document geeft een inkijkje in de strikte administratieve handelingen die nodig waren voor de rechtsgeldigheid van financiële transacties: het overbrengen van saldi, afrondingsregels, specifieke belastingpercentages en de dubbele controle door zowel de opstellende instantie als de controlerende inspecteur.