Archief 745
Inventaris 745-358
Pagina 126
Dossier 48
Jaar 1941
Stadsarchief

Archiefdocument

1941 (gepubliceerd in de Staatscourant van 7 april 1941, No. 68).

Origineel

1941 (gepubliceerd in de Staatscourant van 7 april 1941, No. 68). 1941 Volgn. 228

GEMEENTEBLAD
Afdeeling 4

PRIJZENBESLUIT 1941 ZOETWATERVISCH.
(Staatscourant van 7 April 1941, No. 68).

De Secretaris-Generaal van het Departement van Landbouw en Visscherij;
Gelet op artikel 2 van het Besluit No. 218/1940 in zake de benoeming van een Gemachtigde voor de Prijzen en in overeenstemming met de §§ 2 en 3 van de Verordening No. 3/1940 van den Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandsche gebied ;
Heeft goedgevonden te bepalen :

ART. 1

Met betrekking tot het verkoopen van de hieronder genoemde soorten zoetwatervisch door visschers, grossiers, rookers en kleinhandelaren, onderscheidenlijk het afnemen van bedoelde soorten zoetwatervisch door grossiers, rookers, kleinhandelaren en consumenten, gelden de volgende maximumprijzen :

Max. verkoopprijs per pond netto voor den visscher, bij hem afgehaald of op den afslag (1) Max. verkoopprijs per pond netto voor den grossier, incl. alle bijkomende kosten, franco station van verzending (2) Max. prijs, per pond te betalen door den consument, netto à contant af detaillist (3)
Voorn v. ten minste 20 cm f 0,10 f 0,16 f 0,26
Voorn beneden 20 cm .. ,, 0,07 ,, 0,13 ,, 0,23
Blei tot 1 pond ...... ,, 0,10 ,, 0,16 ,, 0,26
Blei boven 1 pond en kroeskarper ........ ,, 0,18 ,, 0,25 ,, 0,34
Snoek ............... ,, 0,23 ,, 0,29 ,, 0,41
Karper .............. ,, 0,25 ,, 0,32 ,, 0,44
Zeelt ............... ,, 0,30 ,, 0,37 ,, 0,49
Snoekbaars .......... ,, 0,34 ,, 0,41 ,, 0,55
Baars ............... ,, 0,18 ,, 0,25 ,, 0,37
IJsselmeerbot ........ ,, 0,41 ,, 0,48 ,, 0,63
Edelkarper (levend) .. ,, 0,36 ,, 0,43 ,, 0,68
Versche aal en paling boven 250 gram .. ,, 0,77 ,, 0,97 ,, 1,31
Versche aal en paling van 125—250 gram .. ,, 0,62 ,, 0,79 ,, 1,04
Versche aal en paling van 70—125 gram .. ,, 0,51 ,, 0,67 ,, 0,89
Versche aal en paling tot 70 gram ........ ,, 0,31 ,, 0,41 ,, 0,52

Opvallend is de gedetailleerde uitsplitsing naar vissoort, gewicht en afmeting. Paling en aal zijn verreweg de duurste vissoorten op de lijst, terwijl voorn de goedkoopste is. Het gebruik van "pond" als eenheid (destijds 500 gram) en de prijzen in guldens (f) geeft inzicht in de toenmalige kosten van levensonderhoud. De prijzen voor de consument zijn vaak meer dan het dubbele van wat de visser ontvangt, wat de marges voor transport, verwerking (zoals roken) en detailhandel weerspiegelt. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Nederland onderworpen aan een streng regime van distributie en prijsbeheersing. De Duitse bezetter voerde deze maatregelen in om de schaarse middelen eerlijk te verdelen (of althans de schijn daarvan te wekken) en om inflatie en zwarte handel tegen te gaan.

De tekst verwijst expliciet naar de "Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandsche gebied" (Arthur Seyss-Inquart), wat de juridische basis onder de bezettingsmacht legt. Hoewel uitgevoerd door het Nederlandse Departement van Landbouw en Visscherij, gebeurde dit onder direct toezicht en volgens de richtlijnen van de nazi-overheid. Vis was een belangrijke bron van eiwitten, zeker toen vlees steeds schaarser werd en op de bon ging. Prijslijsten als deze werden vaak in lokale kranten of op aanplakborden gepubliceerd zodat de burger wist wat een "eerlijke" prijs was en misbruik door handelaren kon worden gecontroleerd. De handgeschreven markeringen (het rode kruis) suggereren dat dit een administratief exemplaar was dat mogelijk in een dossier of register is opgenomen.

Samenvatting

Dit document is een typisch voorbeeld van economische regulering tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Het betreft een prijsvaststelling voor diverse soorten zoetwatervis. De structuur van de prijsstelling is gelaagd: het toont de maximale prijzen op drie niveaus in de handelsketen: de visser, de groothandel (grossier) en de uiteindelijke consument.

Opvallend is de gedetailleerde uitsplitsing naar vissoort, gewicht en afmeting. Paling en aal zijn verreweg de duurste vissoorten op de lijst, terwijl voorn de goedkoopste is. Het gebruik van "pond" als eenheid (destijds 500 gram) en de prijzen in guldens (f) geeft inzicht in de toenmalige kosten van levensonderhoud. De prijzen voor de consument zijn vaak meer dan het dubbele van wat de visser ontvangt, wat de marges voor transport, verwerking (zoals roken) en detailhandel weerspiegelt.

Historische Context

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Nederland onderworpen aan een streng regime van distributie en prijsbeheersing. De Duitse bezetter voerde deze maatregelen in om de schaarse middelen eerlijk te verdelen (of althans de schijn daarvan te wekken) en om inflatie en zwarte handel tegen te gaan.

De tekst verwijst expliciet naar de "Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandsche gebied" (Arthur Seyss-Inquart), wat de juridische basis onder de bezettingsmacht legt. Hoewel uitgevoerd door het Nederlandse Departement van Landbouw en Visscherij, gebeurde dit onder direct toezicht en volgens de richtlijnen van de nazi-overheid. Vis was een belangrijke bron van eiwitten, zeker toen vlees steeds schaarser werd en op de bon ging. Prijslijsten als deze werden vaak in lokale kranten of op aanplakborden gepubliceerd zodat de burger wist wat een "eerlijke" prijs was en misbruik door handelaren kon worden gecontroleerd. De handgeschreven markeringen (het rode kruis) suggereren dat dit een administratief exemplaar was dat mogelijk in een dossier of register is opgenomen.

Kooplieden in dit dossier 100

Aal en paling boven de 250 gram ƒ 2,44
Aal en paling tot 70 gram „ 1,04
Aal en paling van 125—250 gram „ 2,23
Aal en paling van 70—125 gram „ 1,78
As. v. Wygert.
Blei boven 1 pond en kroeskarper ........ ,, 0,34
Blei, meun, sneep en winde boven ½ kg. en kroeskarper 0,34
Alle 100 kooplieden →