Getypte rapportage of ambtelijke nota met handgeschreven correcties en kanttekeningen. [Marginale aantekening linksboven, handgeschreven:]
na te gaan welke de beste methode zou zijn om de mosselen te Amsterdam af te zetten

[Hoofdtekst, getypt met handgeschreven wijzigingen:]

-2-

met reden kunnen worden beschouwd, ~~en er daarom~~ in den komenden winter groote behoefte aan dit artikel zal blijken te bestaan, heb ik toegezegd ~~de mogelijkheden van den afzet te Amsterdam te zullen onderzoeken en op korten termijn een voorstel hieromtrent aan genoemde instanties te zullen overhandigen.~~

Bij het terzake ingestelde onderzoek is het volgende gebleken.

Inderdaad bestaat er te Amsterdam geen gevestigde grossiersstand voor het artikel mosselen. Wel hebben den afgeloopen winter aanvankelijk enkele ~~Amsterdamsche~~ grossiers getracht den aanvoer van mosselen in handen te nemen, doch

[Marginale aantekening midden-links, handgeschreven:]
1. De mosselen werden thans in hoofdzaak door schippers die het product direct aan den klein handel verkochten op de vischmarkt verkocht.

[Vervolg hoofdtekst:]
~~dat is, door allerlei manipulaties van deze heeren zeer spoedig op een volledige mislukking uitgeloopen.~~ die pogings zijn spoedig gestaakt. In het afgeloopen mosselenseizoen is de aanvoer der Zeeuwsche mosselen voor verreweg het grootste gedeelte verzorgd door de Fa. Luyten te Rotterdam (Zeeuwsche handelaar S.L. Schot & Co.), die haar mosselen liet verkoopen door de combinatie Lammers (d.i. den Bond van Kleinhandelaren in het Vischbedrijf "De Eendracht") en door de Zeeuwsche handelaar Stoffels, die zijn mosselen liet verkoopen door de combinatie Van Zanten. (eveneens een kleinhandelaar, die feitelijk optrad als betaalde verkooper van zijn opdrachtgever). Deze combinaties traden derhalve niet op als grossiers ~~en van het maken van winst was derhalve geen sprake~~; Zij ontvingen slechts een vergoeding voor de door hen verrichte werkzaamheden en de door hen gemaakte onkosten. Naar mij bleek heeft deze regeling in den afgeloopen winter voortreffelijk gewerkt en zijn klachten over de werkwijze der twee combinaties geheel achterwege gebleven. Integendeel, door hun toedoen is het verbruik van de gekweekte Zeeuwsche mosselen - die voordien vrijwel niet te Amsterdam werden verhandeld (de vroeger te dezer stede aangevoerde mosselen waren hoofdzakelijk ~~Harlingse~~ d.w.z. ~~half~~ wilde mosselen Wieringer Dit document is een ambtelijk verslag over de distributie van mosselen in de stad Amsterdam. De belangrijkste punten zijn:
* Gebrek aan grossiers: Er was geen gevestigde groothandel voor mosselen in Amsterdam. Pogingen van lokale handelaren om dit te monopoliseren mislukten.
* Nieuwe distributiestructuur: De aanvoer werd gedomineerd door Zeeuwse handelaren (Schot en Stoffels) die gebruikmaakten van tussenpersonen (Lammers en Van Zanten). Deze laatsten werkten op commissiebasis (onkostenvergoeding) in plaats van op winstmaximalisatie.
* Kwaliteitsverschuiving: Het document signaleert een succesvolle verschuiving van de consumptie van "wilde" mosselen (uit Harlingen of Wieringen) naar de kwalitatief betere "gekweekte Zeeuwsche mosselen".
* Correcties: De handgeschreven wijzigingen laten zien dat de tekst kritisch is geredigeerd om de feitelijke gang van zaken (het falen van de Amsterdamse grossiers en de rol van de schippers) nauwkeuriger te omschrijven. De mosselhandel in Nederland onderging in de eerste helft van de 20e eeuw een professionaliseringsslag. Waar mosselen voorheen vaak als bijvangst of wilde vangst door schippers direct aan de wal werden verkocht, ontstond er met de opkomst van de mosselcultuur in Zeeland een behoefte aan een gestructureerd distributienetwerk. Amsterdam was een belangrijke afzetmarkt, maar de traditionele vismarkt (waar schippers direct aan de kleinhandel verkochten) voldeed blijkbaar niet meer voor de grootschalige import van Zeeuwse kweekmosselen. De Fa. Luyten en S.L. Schot waren bekende namen in de Zeeuwse mosselsector. De term "Wieringer" mosselen verwijst naar de wilde mosselen die in de Waddenzee werden gevist voordat de grootschalige kweek de markt overnam.