Dienstverslag/Rapportage over de openbare orde bij voedseldistributie. 27 oktober 1941. [Eerste deel - Verslag van de Chef Vischmarkt]

klaps opgelopen, waardoor de stemming onder
de menschen erg verbitterd werd, maar de
orde was spoedig hersteld en nummers enz.
konden weer met rust hun bons uitschrijven
en 5 personen werden tegelijk binnen gelaten.
Daar de marechaussee weer weg moesten
heb ik de Warmoesstraat opgebeld, om spoedig
2 agenten te sturen, die ook vlug bij mij waren,
ik heb hun de zaak uitgelegd en toen is alles
verder goedgegaan. Om 10 uur waren alle
bons uitgeschreven en heb ik de agenten weg-
laten gaan. Ik heb hierover mijnheer de Boer
thuis opgebeld en de toestand verteld en gevraagd
of ik elke morgen om 7 uur 2 agenten aan
de Vischmarkt krijg. Hoogachtend.

[Handtekening: J. v. Stam]
Chef Vischmarkt.

[Tweede deel - Besluit/Aantekening onderaan]

In overleg met den Chef van het bureau van
politie Warmoesstraat komen des morgens van
7-10 uur twee agenten om toezicht te houden
bij de uitgifte van de bons voor mosselen
en voor zoover noodig bij de verdeeling
van zoetwatervisch.

27-10-’41
de Boer.

[Rechtsonder in blauw potlood:]
Gez 27-10-'41
[paraaf]

--- Het document is een kort, zakelijk verslag over een incident bij de vismarkt tijdens de Tweede Wereldoorlog. Uit de tekst valt op te maken dat de gemoederen bij de burgers hoog opliepen tijdens de distributie van voedselbonnen. Er is sprake van fysiek geweld ("klaps opgelopen") en een "verbitterde" stemming.

De hiërarchie en de procedure zijn duidelijk:
1. Incidentbestrijding: Eerst greep de Marechaussee in, daarna nam de reguliere politie (bureau Warmoesstraat) het over.
2. Rantsoenering: Er wordt gewerkt met een systeem van nummers en het uitschrijven van "bons" (distributiebonnen of bestelbonnen) voor specifieke producten zoals mosselen en zoetwatervis. De toegang wordt streng gereguleerd (5 personen tegelijk).
3. Preventie: De Chef Vischmarkt verzoekt om structurele politiestun, wat door zijn overste (de heer De Boer) wordt goedgekeurd en vastgelegd. Voortaan is er dagelijks tussen 7 en 10 uur ’s ochtends toezicht.

--- Dit document stamt uit oktober 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De voedselvoorziening werd in deze periode steeds nijpender. Hoewel de echte Hongerwinter nog jaren weg was, was de schaarste al voelbaar en was het distributiesysteem volledig van kracht.

De Vischmarkt (indien Amsterdam) was een centrale plek voor de verhandeling van vis. Omdat de visserij op de Noordzee door de oorlog nagenoeg stil lag, werd zoetwatervis en de kweek van mosselen belangrijker voor de voedselvoorziening. De spanningen die hier beschreven worden — mensen die uren in de rij staan voor een bonnetje en waarbij de vlam in de pan slaat — waren tekenend voor het dagelijks leven onder de bezetting. Het feit dat er Marechaussee en politie aan te pas moesten komen om de distributie van zoiets basaals als mosselen in goede banen te leiden, illustreert de sociale druk en de angst voor tekorten bij de bevolking. J. van Stam Marechaussee Politie