Doorschlag van een officiële brief (ambtelijke correspondentie). 5 maart 1942. De Directeur (vermoedelijk van de Centrale Markt in Amsterdam). [Handgeschreven rechtsboven: onleesbare naam/paraaf, mogelijk ‘M. Müller’]

VD/HG.

53/22/2 N.
5 Maart 1942.

Restitutie entréegeld
Centrale Markt ten name den Heer Wethouder
van J. Peper. voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat J.Peper,
Tilanusstraat 30 I, wien als kooper toegang tot de Centrale
Markt is verleend, zich op 10 Januari jl. heeft moeten melden
bij het Gewestelijk Arbeidsbureau, waarna hij is uitgezonden
naar een Joodsch werkkamp in Drente. Peper had het op de
Centrale Markt verschuldigde entréegeld tot een bedrag van
f 10,- voor het kalenderjaar 1942 betaald. Zijn vrouw ver-
zoekt thans haar een gedeelte van het betaalde te restitu-
eeren, welk verzoek mij billijk voorkomt. Indien het entrée-
geld volgens het tarief per kalenderweek was voldaan, zou
tot 10 Januari jl. verschuldigd zijn geweest 2 x f 0,25 =
f 0,50.

Ik geef U beleefd in overweging wel te willen be-
vorderen, dat aan Mevr. Peper voornoemd, op grond van het
bepaalde in artikel 36 van de Verordening op de Heffing van
markt-, standplaats- en ventgelden, op gronden van billijk-
heid door den Burgemeester teruggave van betaald entréegeld
wordt toegestaan tot een bedrag van f 10,- - f 0,50 = f 9,50.

De Directeur, Deze brief is een schrijnend voorbeeld van de ambtelijke koelheid tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De essentie van het document is een verzoek om een gedeeltelijke terugbetaling van het jaarlijkse entréegeld voor de Centrale Markt.

De reden voor dit verzoek is dat de betreffende koopman, J. Peper, woonachtig in de Tilanusstraat 30-I in Amsterdam, op 10 januari 1942 is opgeroepen door het Gewestelijk Arbeidsbureau en vervolgens is "uitgezonden naar een Joodsch werkkamp in Drente". Omdat hij het volledige bedrag van 10 gulden voor het jaar 1942 al had betaald, maar slechts twee weken gebruik kon maken van zijn toegang, verzoekt zijn vrouw om teruggave van het restantbedrag (9,50 gulden).

De directeur van de markt ondersteunt dit verzoek op basis van "billijkheid" en verwijst naar de geldende gemeentelijke verordeningen om de bureaucratische afhandeling door de wethouder en burgemeester mogelijk te maken. Dit document dateert uit het begin van 1942, een cruciale fase in de Holocaust in Nederland. In januari 1942 begonnen de nazi's met het grootschalig inzetten van Joodse mannen voor dwangarbeid in speciaal hiervoor opgerichte "Joodse werkkampen", voornamelijk in Noord- en Oost-Nederland (zoals in Drenthe). Deze kampen dienden als voorstadium voor de latere deportaties naar doorgangskamp Westerbork en de vernietigingskampen in het oosten.

De genoemde Tilanusstraat lag in de Oosterparkbuurt, een wijk met destijds een grote Joodse populatie. De brief illustreert de zogenaamde "banaliteit van het kwaad": terwijl een gezin uiteengerukt wordt en de man naar een werkkamp wordt gestuurd, houdt de bureaucratie zich bezig met de verrekening van een paar gulden aan marktgeld. Het toont aan hoe de uitsluiting en vervolging van de Joodse bevolking volledig was geïntegreerd in het dagelijkse ambtelijke apparaat.