Politierapport / Intern onderzoeksverslag van de Centrale Markt. 18 maart 1943. [Linksboven, gestempeld/getypt:]
No. 37/48/2 M. 1943

[Rechtsboven, handgeschreven aantekening:]
Afschr. verzonden aan C.P.V. Th. Balk Sib er 17/3-43 [onleesbaar]

[Midden:]
R A P P O R T

In aansluiting op het rapport van Chef-Marktopzichter Blom, betreffende het verdwijnen van het vaartuig Dirkje ~~en~~ d.d. 13 Maart j.l, rapporteer ik U hetgeen mij tot nu toe bij onderzoek is gebleken, Het vaartuig Dirkje is op Zaterdag 13 Maart van de Centrale Markt weggevoerd door P.J.Neijman, knecht in dienst bij den expediteur van Ruiten en als schipper varende op het vaartuig Roelof Arendsveen. Neijman heeft dit vaartuig overgebracht naar een werf te Aalsmeer. Hij heeft dit gedaan in opdracht van : JAN VAN BUITEN, geboren te Amsterdam 9 September 1905, betonwerker en wonende Prejangerstraat 6 alhier. Deze van Buiten heeft tot en met 13 Maart j.l als hondebewaker dienst gedaan op de Centrale Markt doch is toen blijkbaar ontslagen omdat van hem geen gunstig politierapport was ingekomen.
Naar Buiten mij verklaarde zou hij op zijn beurt aan Neijman opdracht hebben gegeven het vaartuig naar een scheepswerf buiten Amsterdam over te brengen, nadat hem dit door den eigenaar van het vaartuig was verzocht. Deze eigenaar zou volgens Buiten een zekere Piet de Jong moeten zijn, waarschijnlijk wonende in de Kempenaerstraat alhier. Wat er verder van het vaartuig terecht was gekomen wist Buiten niet. Ik, rapporteur, heb mij met Limmen, die als eigenaar van het vaartuig wordt genoemd in het rapport van Blom, en met Neijman naar Aalsmeer begeven en troffen daar bij een scheepswerf het door Neijman overgebrachte en door Limmen vermiste vaartuig "Dirkje" aan. Neijman verklaarde dat dit niet dezelfde werf was waar hij op Zaterdag 13 Maart het vaartuig had heengebracht. De eigenaar van ~~haxxxxxxxixgxwaarrx~~ de werf waar het vaartuig nu lag, verklaarde dat dit op Maandag 15 Maart door twee hem onbekende personen bij hem aan de werf was gebracht met de opdracht om het op te knappen. Een van deze beide personen, aldus de werfbaas, had zich bekend gemaakt als J. van Buiten, wonende Prejangerstraat 6 te Amsterdam-O.
Een en ander werd mij later ook door Buiten bevestigd. De andere persoon zou volgens Buiten de door hem bedoelde Piet de Jong zijn geweest. Tevens deelde Buiten mij toen mede, dat Piet de Jong het vaartuig ~~wilde opknappen~~ wilde laten opknappen om er dan tezamen met Buiten puin mee te vervoeren. Opmerkelijk in dit verband is echter, dat Buiten het adres van Piet de Jong niet weet en deze Piet de Jong tot nu toe ook niet heeft kunnen vinden. Ik heb Buiten eenige dagen gelegenheid gegeven om deze de Jong op te zoeken en heb in afwachting daarvan deze zaak voorloopig nog even aangehouden.
Het vaartuig "Dirkje" heb ik inbeslaggenomen en zal op Vrijdag 19 Maart door schipper Neijman weer aan de Centrale Markt worden gebracht.
Bij informatie aan het Hoofdbureau van Politie is gebleken, dat van Buiten reeds eenige veroordeelingen achter den rug heeft, te weten:
12 Maart '34. Pol: Rechter te A-dam, wegens diefstal 3 weken gevangenisstraf.
5 April '35. Pol: rechter te A-dam, wegens mishandeling F.10- boete of 10 dagen hechtenis.
10 Febr: '38 Rechtbank te A-dam, ter zake art: 308 Wetb v Strafr: 3 weken hechtenis. Bij Kon: Besluit teruggebracht op 1 week. Hierbij zij opgemerkt dat dit een veroordeeling is geweest terzake een schuldmisdrijf (aanrijding met auto)
20 Juni '39 Rechtbank te Alkmaar, wegens diefstal ~~en~~ vereeniging, meermalen gepleegd, 6 maanden gevangenisstraf voorwaardelijk met proeftijd van 3 jaren.
16 Sept: '42, Econ: rechter te Alkmaar, terzake Distributiebeschikking 1939, f. 60-boete of 12 dagen hechtenis.

Den Heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt

18 Maart 1943,
Controleur, [handtekening: J. Velthuis]

[In de linkermarge, verticaal geschreven:]
onze opzichter m. b. v. Buiten per 12 Maart was om G. pers. v. opgezegd. Dit document betreft een intern recherche-onderzoek naar de diefstal of het ongeoorloofd meenemen van het vaartuig "Dirkje".

• De toedracht: Op 13 maart 1943 verdween het vaartuig van de Centrale Markt in Amsterdam. De spil in het verhaal is Jan van Buiten, een voormalig hondenbewaker van de markt die net was ontslagen vanwege een slecht strafblad.
• De verklaring: Van Buiten claimde te handelen in opdracht van een zekere "Piet de Jong" om puin te gaan vervoeren. Het vaartuig werd door schipper Neijman naar Aalsmeer gebracht, maar later door Van Buiten naar een andere werf verplaatst om te worden "opgeknapt".
• Geloofwaardigheid: De rapporteur zet grote vraagtekens bij het verhaal van Van Buiten, aangezien deze het adres van zijn vermeende opdrachtgever De Jong niet kon opgeven.
• Strafblad: Een aanzienlijk deel van het rapport is gewijd aan het criminele verleden van Van Buiten, variërend van diefstal en mishandeling tot overtredingen van de distributiewet (oorlogsregelgeving). Het document dateert uit maart 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De "Centrale Markt" (nu het Food Center Amsterdam) was een cruciale plek voor de voedselvoorziening en stond onder streng toezicht.

De vermelding van de "Econ: rechter" en de "Distributiebeschikking 1939" in het strafblad van Van Buiten verwijst naar de economische delicten die in de oorlogstijd veel voorkwamen vanwege de schaarste en de zwarte handel. De aantekening in de marge bevestigt dat Van Buiten was ontslagen omdat hij geen "goede papieren" (een gunstig politierapport) kon overleggen, wat in die periode essentieel was voor functies in de bewaking bij vitale infrastructuur zoals de markt. De rapporteur (de controleur) treedt hier op als een soort opsporingsambtenaar voor de marktdirectie. C.P.V. Th J. Velthuis J. van Buiten O. Hoofdbureau Politie