Controlerapport / Proces-verbaal. 10 juli 1943. No 4. No. 37/81/ M. 1943 $^{12}/_{7}$

Rapport Controle verkeersterrein
nabij pier B. op den C. Markt. op
Zaterdag 10 Juli 1943.

Tijdens mijn controle bij pier B
werd mijn aandacht getrokken op
twee jongens die zich bij een spoor-
wagen, welke was gederailléerd ophielden.
Op mijne vraag wat zij daar moesten doen,
en of zij een toegangskaart hadden, bleek
echter dat de mij getoonde kaart niet
klopte met het signalement en de foto
en de opgave van de naam welke die
jongens mij desgevraagd opgaven.
De eerste jongen houder van P.K. kaart
No 4542. bleek te zijn de knechtje van
G.W. Ojevaar (koper) Van deze jongen
was nog geen kaart aangevraagd, doch
verschafte zich toegang op de kaart
van een gewezen knecht van genoemde
G.W. Ojevaar ten name van A Reijneke geb.
Maart 1927 te Nieuwkoop, wonende te Adam
Kuiperstraat 70 $^3$. De aangehoudene was echter
Johannes Wilhelmus de Gruijl geb. 30/11. ’27
wonende te Adam Kuiperstraat 77 $^3$.
De kaart werd door mij ingenomen en met
de jongen mede genomen naar het kaart-
kantoor C. Markt. Die jongen kreeg daar een
voorlopig toegangs bewijs en Ojevaar werd door
mij van deze zaak op de hoogte gesteld.
Adam 10 Juli 1943. de Contr: CPMeijster Dit rapport beschrijft een incident op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Een controleur trof twee jongens aan bij een ontspoorde spoorwagon ("gederailléerd"). Bij controle bleek een van de jongens, de 15-jarige Johannes Wilhelmus de Gruijl, gebruik te maken van de toegangskaart van een voormalige collega (A. Reijneke).

Opvallend is de administratieve afhandeling: hoewel er sprake is van fraude met een officieel bewijs (P.K. kaart), wordt de jongen niet direct overgedragen aan de politie, maar naar het kaartkantoor van de markt gebracht waar hij een voorlopig bewijs krijgt. Dit duidt op een zekere mate van pragmatisme bij de marktbewaking, waarbij de voortgang van de handel (in dienst van koper Ojevaar) gewaarborgd bleef, ondanks de overtreding. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de Centrale Markt in Amsterdam (de huidige Food Center-locatie in West) van vitaal belang voor de voedselvoorziening en distributie. Toegang was streng gereguleerd met persoonsgebonden kaarten om diefstal en zwarte handel te beperken.

De vermelding van een ontspoorde wagon is relevant; dergelijke incidenten trokken vaak 'vrijbuiters' of jeugdigen aan die hoopten op rondslingerende goederen of voedsel. De adressen in de Kuiperstraat (Pijp) en de leeftijd van de betrokkenen (geboren in 1927, dus circa 15-16 jaar oud) schetsen een beeld van de Amsterdamse arbeidersjeugd die in de oorlogsjaren al op jonge leeftijd volwaardig meedraaide in het arbeidsproces op de markt. De afkorting "Adam" werd in deze periode veelvuldig gebruikt voor Amsterdam in handgeschreven ambtelijke stukken. A. Reijneke C. Markt C.P. Meijster G.W. Ojevaar Politie