17 april 1943. Secretariaat van de Ondervakgroep Veilingen van Visch, IJmuiden. Directeur van de Visafslag te Amsterdam. [Handgeschreven linksboven:]
No. 11/a / M. 1943 19/4
43 / 6 / 4

[Handgeschreven middenboven:]
lijst ingevuld en gezonden per aanget. Brief 20/4/43 [onleesbaar/paraaf]

[Handgeschreven rechtsboven:]
DW [paraaf]
[Rood potlood:] Inf. Arbeidszaken

ONDERVAKGROEP VEILINGEN VAN VISCH

Secretariaat:
p/a Staatsvisschershaven-
bedrijf — IJmuiden.
Tel. 4041.

IJmuiden, 17 April 1943.

A a n
den Heer Directeur van den Vischafslag
te Amsterdam [handgeschreven onderstreept]

De Ondervakgroep Veilingen van Visch is door het Rijksbureau van de Voedselvoorziening in Oorlogstijd een taak toebedeeld bij het verkrijgen van vrijstelling van den z.g. "Arbeitseinsatz" voor personeel werkzaam bij de vischafslagen.

In verband hiermede wordt het onderstaande te Uwer kennis gebracht, waarbij ik U op het hart druk de daarin vervatte aanwijzingen nauwkeurig op te volgen.

Door de Generalkommissar für Finanz und Wirtschaft, Hauptabteilung Ernährung und Landwirtschaft, werden aan den Secretaris-Generaal van het Departement van Landbouw en Visscherij richtlijnen gegeven voor vrijstelling van den z.g.n. "Arbeitseinsatz" voor personeel werkzaam in de voedselvoorzieningsindustrie.

Overeenkomstig deze richtlijnen bestaat voor de vischafslagen de mogelijkheid vrijstelling te vragen voor het mannelijk personeel, voorzoover dit geboren is tusschen 1 Januari 1893 en 31 December 1917.

In verband hiermede ontvangt U bijgaand 4 [handgeschreven] naamlijst(en) in duplo. Deze naamlijst moet door U zoo nauwkeurig mogelijk worden ingevuld en is uitsluitend bedoeld voor het personeel, dat bij den vischafslag werkzaam is. Personeel, dat eventueel tot een andere tak van Uw bedrijf behoort, mag dus niet op dit formulier voorkomen.

Het gele formulier moet ingevuld worden terug gezonden aan de Ondervakgroep Veilingen van Visch, p/a Staatsvisschershavenbedrijf te IJmuiden, binnen 1 dag na ontvangst. De witte copie kunt U behouden.

Bij de invulling dient U vooral op de juiste spelling van de namen en op nauwkeurige invulling van de beide nummers der persoonsbewijzen te letten. Wij maken U er op attent, dat in de kolom waarin de korte vermelding van de tegenwoordige functie dient te geschieden, daarenboven nog moet worden opgegeven het tegenwoordige huisadres en het beroep waarvoor de arbeider is opgeleid. De verantwoordelijkheid voor de opgave van het voor deze vrijstelling in aanmerking komend personeel blijft geheel voor Uw rekening.

Indien Uw bedrijf voor denzelfden arbeider van meer dan een zijde naamlijsten ontvangt, dienen die slechts aan één instantie ingevuld te worden toegezonden. De andere instanties dienen dan de vragenlijsten en eventueele andere bescheiden oningevuld van U terug te krijgen, onder mededeeling aan welke instantie U de opgave hebt verstrekt. Nadrukkelijk wordt er op gewezen, dat in elk geval moet worden voorkomen, dat voor één arbeider meer dan één "Ausweis" wordt afgegeven.

Na controle van Uw opgave zullen aan U ten name van de vrij te stellen personen bij aangeteekend schrijven verklaringen ("Ausweis") worden toegezonden.

Indien [onderstreept] * Context van de bezetting: Dit document illustreert de bureaucratische afhandeling van de "Arbeitseinsatz" (verplichte tewerkstelling in Duitsland) tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Duitse bezetter trachtte de Nederlandse voedselvoorziening draaiende te houden, terwijl tegelijkertijd arbeidskrachten werden opgeëist voor de Duitse oorlogsindustrie.
* Doelgroep: De vrijstelling gold specifiek voor mannen geboren tussen 1893 en 1917 (destijds mannen tussen de 25 en 50 jaar oud). Dit duidt op de leeftijdsgroepen die het meest gewild waren voor zware arbeid.
* Strikte Procedures: De brief benadrukt de noodzaak van uiterste nauwkeurigheid (spelling, persoonsbewijsnummers) en snelheid ("binnen 1 dag na ontvangst"). Dit wijst op de hoge druk waaronder deze administratie stond en de angst voor fraude met vrijstellingsbewijzen ("Ausweis").
* Administratieve hiërarchie: Het document toont de keten van de bezettingsmacht: van de Duitse Generalkommissar naar de Nederlandse Secretaris-Generaal, en vervolgens naar specifieke vakgroepen zoals de visveilingen. In 1943 nam de druk op de Nederlandse bevolking voor de Arbeitseinsatz enorm toe. Waar het werken in Duitsland aanvankelijk nog enigszins op vrijwillige basis of via gerichte acties verliep, werd het in 1943 steeds dwingender. Bedrijven in de voedselvoorziening werden aangemerkt als "vitale industrie". Personeel in deze sector kon een zogenaamde "Sperre" (vrijstelling) krijgen.

De "Ondervakgroep Veilingen van Visch" fungeerde hier als tussenpersoon. De visafslag van Amsterdam was een cruciale schakel in de distributie van voedsel naar de hoofdstad. De handgeschreven notitie bovenin ("lijst ingevuld en gezonden per aanget. Brief 20/4/43") bewijst dat de directeur van de Amsterdamse visafslag zeer voortvarend heeft gehandeld om zijn personeel voor deportatie te behoeden; de lijst werd slechts drie dagen na de datering van de brief al aangetekend geretourneerd. Rijksbureau