Brief / Ambtelijk schrijven. 23 mei 1943 (met aantekening 'heden uit 25/5-'43'). Ondervakgroep Detailhandel in Visch (vermoedelijk de Amsterdamse afdeling). [Linksboven in rood potlood:] 43/6/10
[Linksboven onderstreept:] Spoed
[Midden boven:] heden uit. 25/5-'43
[Rechtsboven:] A'dam, 23/5 1943

Ondervakgroep
Detailhandel in Visch
WelEd. Hr. Vellinga
Secr. Staatsvisschershavenbedrijf
IJmuiden.

In de bekende opgave van personeel van vischafslagen, dat in aanmerking zou kunnen komen voor een vrijstelling van de "Arbeitseinsatz", heb ik ook doen opnemen de namen der leden der Verdeelingscommissie Amsterdam, die in den afslag bij de verdeeling ook daadwerkelijk werkzaamheden verrichten. Abusievelijk is achter hun namen vermeld als functie: "vischhandelaar". Ik meen [doorgehaald: vernomen te hebben] dat op grond daarvan zijn bedoelde personen door U van de lijst afgevoerd en heb ik voor hen geen vrijstellingsbewijs ontvangen.
Ik merk hieromtrent thans het volgende op. Vier leden dezer Commissie t.w. de heeren K. Rammsus, Th. Sliphorst, C. v. Zanten en Ph. Goetjes zijn sedert geruimen tijd niet meer als kleinhandelaar in de verdeeling opgenomen; zij verrichten den geheelen dag werkzaamheden in de vischhal en zijn de deskundigen, die de kwaliteit van de aanvoeren beoordeelen; zij zijn van des morgens 6 uur tot des zomers s'avonds 9 à 10 uur (in de zomermaanden) op de Vischmarkt aanwezig; zij ontvangen voor hun werkzaamheden een vaste wekelijksche vergoeding; volledigheidshalve zij vermeld, dat bovengenoemde leden ook als grossierscombinatie optreden; des winters in mosselen; des zomers hebben hun grossierszaken evenwel niets te beteekenen.
Ten aanzien van het lid der Commissie Böhne ligt de zaak iets anders; des s'morgens en veelal ook des middags verricht hij gedurende eenige uren werkzaamheden in de vischhal; hem wordt hiervoor evenwel geen geldelijke vergoeding uitgekeerd en hij treedt dan ook verder normaal als kleinhandelaar (winkelier) op.
Verder moet nog gewezen worden op de werkzaamheden der bovenvermelde personen als leden der Verdeelingscommissie. * Taal en Stijl: De brief is geschreven in zakelijk, formeel Nederlands met de voor die tijd gebruikelijke spelling (bijv. "visch", "wekelijksche"). Het handschrift is goed leesbaar maar getuigt van een zekere haast (zie de doorhalingen en de 'spoed' indicatie).
* Kernboodschap: De schrijver probeert een administratieve fout te herstellen. Doordat vijf personen als "vischhandelaar" (een zelfstandig beroep dat blijkbaar geen automatische vrijstelling gaf) stonden geregistreerd, was hun aanvraag voor vrijstelling van de Arbeitseinsatz afgewezen. De schrijver betoogt dat zij in werkelijkheid onmisbare experts en functionarissen zijn in de visafslag, met werkdagen tot wel 16 uur per dag.
* Opvallende details:
* De werktijden (6:00u tot 22:00u in de zomer) illustreren de zware arbeidsomstandigheden en het belang van de voedselvoorziening tijdens de oorlog.
* Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de betaalde krachten en de heer Böhne, die blijkbaar nog wel als winkelier actief is, wat zijn status voor vrijstelling onzekerder maakt. * Historische context: Mei 1943 was een kritieke periode in de Tweede Wereldoorlog in Nederland. De Duitsers intensiveerden de Arbeitseinsatz (verplichte tewerkstelling in Duitsland). Iedereen die niet onmisbaar was voor de Nederlandse (voedsel)voorziening, liep het risico op transport te worden gesteld.
* Voedselvoorziening: De distributie van vis was strikt gereguleerd. De "Verdeelingscommissie" zorgde ervoor dat de schaarse aanvoer van vis eerlijk werd verdeeld over de handelaren en uiteindelijk de bevolking. Het functioneren van de vismarkt was cruciaal om honger in de steden tegen te gaan.
* IJmuiden en Amsterdam: IJmuiden was (en is) het centrum van de Nederlandse visserij; het Staatsvisschershavenbedrijf aldaar was het centrale orgaan waarmee de lokale Amsterdamse commissies moesten communiceren voor hun personeelszaken en toewijzingen.