No. 43/6/15 M. 1943 27/7

[Handgeschreven notities rechtsboven: "Ontvangen 1/8 '43 2", en diverse parafaf-tekens in rood en groen potlood]

ONDERVAKGROEP KOEL- EN VRIESHUIZEN

Secretaris: Ir. D.J. Akkerman, Javastraat 2, 's-Gravenhage, tel. 111994.

K/'43/18 's-Gravenhage, 26 Juli 1943.
J/Ve.

                                        Aan de Leden van de Ondervakgroep
                                        Koel- en Vrieshuizen.

Mijne Heeren,

           Betr. Arbeidsinzet.
                 Hierbij berichten wij U, dat er een mogelijk-

heid bestaat tot het verkrijgen van vrijstelling van den arbeids-
inzet voor mannelijk personeel in dienst bij Uwe afdeeling koel-
en vrieshuis, geboren in de jaren 1918 t/m 1921, voor zoover deze
personen uit hoofde van de door hen verrichte werkzaamheden kunnen
worden aangemerkt als z.g. "Spezialkräfte".
De leden, die mannelijke werknemers van deze
jaargangen in dienst hebben, waarvan kan worden aangetoond, dat
zij te beschouwen zijn als z.g. "Spezialkräfte", gelieven zich,
voor zoover zij het noodig achten, dat het personeel aan hunne
onderneming verbonden blijft, per omgaande met het Secretariaat in
verbinding te stellen.
Wij wijzen er tenslotte nog op, dat eventueele
reeds ten behoeve van deze personen uitgereikte Ausweiss niet meer
geldig zullen zijn.

                                        Hoogachtend,
                         Het Secretariaat van de Ondervakgroep
                                 Koel- en Vrieshuizen

                                 [Handtekening: v d Jagt]

                                 (Mr. C.L. van der Jagt).

--- * Inhoud: De brief informeert werkgevers in de koel- en vriessector over de mogelijkheid om vrijstellingen (Sperren) te regelen voor jonge mannelijke werknemers (bouwjaar 1918-1921).
* Terminologie: De term "Spezialkräfte" (geschoold personeel) is cruciaal; alleen door personeel als onmisbaar aan te merken voor de voedselvoorziening konden zij worden behoed voor de gedwongen tewerkstelling in Duitsland. De spelling "Ausweiss" is een overname van de (foutieve) spelling in het originele document.
* Urgentie: De term "per omgaande" wijst op de grote tijdsdruk die gepaard ging met de Duitse vorderingen van arbeidskrachten in de zomer van 1943.
* Administratief: De brief toont de rol van de 'Ondervakgroep' als intermediair tussen de individuele bedrijven en de bezettende autoriteiten.

--- Dit document stamt uit juli 1943, een periode waarin de Duitse bezetter de druk op de Nederlandse arbeidsmarkt enorm opvoerde om de oorlogsindustrie in Duitsland draaiende te houden (de Arbeitseinsatz). Nadat in mei 1943 de algemene dienstplicht voor diverse jaargangen was afgekondigd, probeerden veel sectoren hun personeel te beschermen door hen aan te melden als onmisbaar voor de Nederlandse economie of voedselvoorziening.

De koelsector was vitaal voor de voedseldistributie, wat kansen bood voor vrijstellingen. De waarschuwing dat oude Ausweise niet meer geldig waren, duidt op het voortdurend intrekken en opnieuw uitgeven van vergunningen door de Duitsers om fraude en 'onderduiken' op papier tegen te gaan. D.J. Akkerman