Brief / Concept-rapport 10 mei 1943 Onbekend (waarschijnlijk de Directie van de Markten of de Inspectie) (Handgeschreven linksboven: Concept / 10/5 '43 / Dir. / H. Mens / Insp. / Stob.)

Amsterdam, 10 Mei 1943.

Vischverkoop op Zondag
en overwerk personeel.

Den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Hiermede hebben de ondergeteekenden de eer U te berichten, dat voornamelijk als gevolg van de vischregeling te dezer stede, waardoor het openstellen van de dagmarkten op Zondag gedurende de zomermaanden noodzakelijk werd, het personeel op deze markten regelmatig buiten ~~zijn~~ de roosteruren dienst moest doen. Doordat dit personeel een rooster had van 45 uren met een vrijen middag op een der werkdagen(behalve den Zaterdag), moest, doordat ook 's middags visch werd aangevoerd, veelal ook op den vrijen middag dienst worden gedaan. Voortdurend is geprobeerd om deze overuren door vrije uren te doen compenseeren, doch dit bleek veelal, als gevolg van de geringe personeelssterkte op de dagmarkten, waar drie ambtenaren reeds gedurende maanden wegens ziekte hun dienst niet kunnen doen, niet mogelijk. Eenige verbetering is thans ontstaan, doordat de werktijd voor alle ambtenaren op 48 uur is gebracht, waardoor de vrije middag voor de groep marktambtenaren is vervallen(zie de met onzen brief d.d. no ingediende werktijdregeling). Een verdere verbetering wordt door ons gezien in de beperking van het aantal markten, waar des Zondags visch mag worden verkocht Hierdoor zal nl. des Zondags minder personeel dienst behoeven te doen.

In bijlage dezes leggen wij U over een overzicht van de aanvoeren op de dagmarkten op de Zondagen in de maanden Juli en Augustus van het jaar 1942. Uit de ~~xx~~ aanvoeren op deze markten kan worden geconcludeerd, dat volstaan kan worden met het houden van een dagmarkt in iedere stadswijk nl. Albert Cuypstraat voor Zuid, Ten Katestraat voor West, Lindengracht voor Centrum, Dapperstraat voor Oost, Mosplein voor Noord. De kooplieden van de overige markten zullen, wanneer ze des Zondags voor een toewijzing in aanmerking zouden komen, naar een van deze markten moeten worden gedirigeerd. Het publiek, dat gewend was op Zondag te koopen op een der markten, welke wij voorstellen voor den Zondag te doen vervallen(dus Stadionplein, Jan Evertsenstraat en Nieuwmarkt), zal zich de... * Taalgebruik: Het document is opgesteld in het vooroorlogse Nederlands (met de spelling-Marchant), herkenbaar aan woorden als "visch", "ondergeteekenden" en "dezer". De toon is uiterst formeel en ambtelijk.
* Inhoudelijke kern: De brief kaart een logistiek en personeelsprobleem aan. Door de noodzaak om vis op zondag te verkopen (waarschijnlijk om bederf te voorkomen en de voedselvoorziening te waarborgen), draait het personeel te veel overuren. Men stelt voor om het aantal actieve zondagsmarkten te beperken tot één per stadsdeel om de druk op de ambtenaren te verlichten.
* Personeelssituatie: Er wordt melding gemaakt van een verhoging van de werkweek van 45 naar 48 uur en het schrappen van de vrije middag. Ook wordt gewezen op een personeelstekort door langdurige ziekte van drie ambtenaren.
* Geografie: De genoemde markten (Albert Cuyp, Ten Katestraat, Lindengracht, Dapperstraat en Mosplein) zijn tot op de dag van vandaag de belangrijkste markten van Amsterdam. Dit document stamt uit mei 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De voedselvoorziening was in deze periode een kritieke aangelegenheid en stond onder strikte regie van de overheid (de "vischregeling"). De noodzaak om op zondag vis te verkopen was waarschijnlijk ingegeven door het feit dat vis een schaars maar bederfelijk eiwitproduct was dat direct na aanvoer gedistribueerd moest worden om verspilling te voorkomen.

Interessant is de vermelding van de 48-urige werkweek. Tijdens de bezetting werden de arbeidsvoorwaarden vaak verslechterd om de efficiëntie te verhogen of om tekorten aan mankracht op te vangen (mede door de Arbeitseinsatz, hoewel dat voor deze specifieke ambtenaren hier niet expliciet wordt genoemd). Het document geeft een inkijkje in de dagelijkse bureaucratische beslommeringen om de stad Amsterdam onder oorlogsomstandigheden draaiende te houden.