Conceptbrief (aangeduid met de notitie "5 x concept" bovenaan). 9 mei 1943. [Marginale aantekeningen bovenaan:]
1 x Dir.
v. Meurs
Surb.
Mijp.
v. D.
5 x concept

[Hoofdtekst:]

Vischverkoop op
Zondag en
overwerk
personeel.

A'dam, 9/5 1943.

W. h. M.

Hiermede hebben de ondergeteekenden de eer U te berichten, dat voornamelijk als gevolg van de vischregeling te dezer stede, waardoor het openstellen van de dagmarkten op Zondag gedurende de zomermaanden noodzakelijk werd, het personeel op deze markten regelmatig buiten de roosteruren dienst moest doen. Doordat dit personeel een rooster had van 45 uren met een vrijen middag op andere werkdagen (behalve den Zaterdag), moest, doordat ook s'middags visch werd aangevoerd, veelal ook op den vrijen middag dienst worden gedaan. Voortdurend is geprobeerd om deze overuren door vrije uren te compenseeren, doch dit bleek veelal, als gevolg van de geringe personeelssterkte op de dagmarkten, waar drie ambtenaren reeds gedurende maanden wegens ziekte hun dienst niet kunnen doen, niet mogelijk. Eenige verbetering is thans ontstaan, doordat de werktijd voor alle ambtenaren op 48 uur is gebracht, waardoor de vrije middag voor de groep marktambtenaren is vervallen (zie de met onzen brief dd. no. ingediende werktijdregeling). Een verdere verbetering wordt door ons gezien in de beperking van het aantal markten, waar des Zondags visch mag worden verkocht. Hierdoor zal n.l. des Zondags minder personeel dienst behoeven te doen.

In bijlage dezer leggen wij U over een overzicht van de aanvoeren op de dagmarkten op de Zondagen in de maanden Juli en Augs. van het jaar 1942. Uit de aanvoeren op deze markten kan worden geconcludeerd, dat volstaan kan worden met het houden van één dagmarkt in iedere stadswijk nl. Alstraat voor Zuid, Ten Katestr. voor West, Lindgracht voor Centrum, Dapperstraat voor Oost, Mosplein voor Noord. De kooplieden van de overige markten zullen, wanneer ze des Zondags voor een toewijzing in aanmerking zouden komen, naar een van deze vijf markten moeten worden gedirigeerd. Het publiek dat gewend was op Zondag te koopen op een der markten, welke wij voorstellen voor den Zondag te doen vervallen (dus Stadiongr., J. Evertsenstr. en Noordermarkt) De brief schetst de problematische werkomstandigheden voor het Amsterdamse marktpersoneel in 1943. Door de toenmalige "vischregeling" moesten markten in de zomermaanden ook op zondag openblijven. Dit veroorzaakte structureel overwerk voor de marktambtenaren, die door een krappe personeelsbezetting (mede door langdurig zieken) hun overuren niet konden compenseren.

Hoewel de verhoging van de werkweek van 45 naar 48 uur (waarbij de vrije middag werd geschrapt) al enige verlichting bood, stelt de dienst voor om de zondagse visverkoop te concentreren op slechts vijf locaties (één per stadsdeel):
* Zuid: Albert Cuypstraat (afgekort als "Alstraat").
* West: Ten Katestraat.
* Centrum: Lindengracht.
* Oost: Dapperstraat.
* Noord: Mosplein.

Door andere markten zoals die aan de Jan Evertsenstraat en de Noordermarkt op zondag te sluiten, hoopte men de personele last te verminderen terwijl de distributie van vis gewaarborgd bleef. Het document dateert uit het midden van de Tweede Wereldoorlog. De voedselvoorziening in bezet Nederland was onderworpen aan strikte distributieregels. Vis was een essentieel onderdeel van het dieet, zeker omdat vlees schaars en op de bon was. De overheid probeerde de aanvoer en verkoop zo efficiënt mogelijk te reguleren, wat leidde tot de in de brief genoemde zondagsopeningen.

De verlenging van de werkweek naar 48 uur was een bredere trend tijdens de bezetting om de arbeidsproductiviteit te verhogen. De brief illustreert de pragmatische manier waarop de gemeentelijke diensten probeerden te laveren tussen de eisen van de bezetter (voldoende voedseldistributie) en de beperkte middelen en personele capaciteit waarover zij beschikten.