Archiefdocument
Origineel
21 juni 1943. [Handgeschreven boven: Verzonden 22/6]
[Handgeschreven boven rechts: ADA]
[Typewerk boven rechts: VD/RP.]
43/23/8 M.
8A/30 [in paars potlood]
21 Juni 1943.
den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r.
Hiermede hebben de ondergeteekenden de eer U het volgende te berichten.
Zooals ons reeds telefonisch door den Administrateur Uwer Afdeeling werd meegedeeld, hebt U ons voorstel d.d. 12 Mei 1943 no. 8a/30/4 inzake concentratie van den vischverkoop op Zondag op 5 markten goedgekeurd.
Door het onttrekken van aanvoeren van aal en paling, komt er momenteel op Zondag zeer weinig visch op de Vischmarkt aan. De laatste 3 Zondagen is er resp. 1392 ½kg; 1450 ½kg; en 1713 ½kg aangevoerd. Als gevolg van deze geringe aanvoeren is er op deze dagen op de dagmarkten vrijwel geen visch gekomen. Indien men de 60 winkels en de 4 kleine markten nog buiten beschouwing laat, is er op de 5 groote markten gemiddeld per Zondag 300 ½kg visch verkocht. Aangezien het publiek van te voren niet weet, dat er slechts zeer weinig visch komt, zijn hiervan vele teleurstellingen het gevolg. Wij stellen U daarom voor, goed te keuren, dat de vischverkoop op Zondag bij toerbeurt op een der 5 aangewezen markten plaats vindt een en ander ware bij besluit van den Burgemeester te regelen. Het is dan te verwachten, dat tenminste op die markt een redelijk aantal menschen visch kunnen koopen, terwijl het publiek niet op de overige markten behoeft te wachten. Bovendien wordt met dezen maatregel bereikt, dat slechts één marktambtenaar op Zondag behoeft dienst te doen, waardoor vrijwel niet meer buiten den rooster behoeft te worden gewerkt. Wij stellen U voor de volgende volgorde vast te stellen.
Eerste Zondag na het nemen van het besluit: Albert Cuypstraat
Tweede " " " " " " " : Ten Katestraat
Derde " " " " " " " : Lindengracht
Vierde " " " " " " " : Dapperstraat
Vijfde " " " " " " " : Mosplein
Zesde " " " " " " " : Albert Cuypstraat
en zoo vervolgens.
Voor de Christelijke Feestdagen ware de volgende regeling te treffen. De 2e Paaschdag, 2e Pinksterdag en 2e Kerstdag worden altijd door een Zondag voorafgegaan. Op deze dagen is vrijwel geen aanvoer te verwachten, aangezien op Zondagen geen visch wordt verzonden. Wij stellen U voor te doen bepalen, dat op deze dagen bij eventueele aanvoer van visch, deze zal worden verkocht op dezelfde markt, waar den vorigen dag, dus 1e Paaschdag, 1e Pinksterdag en 1e Kerstdag visch is verkocht. De Nieuwjaarsdag en Hemelvaartsdag kunnen met een normalen Zondag worden gelijkge- * Kernprobleem: Door een schaarste aan vis (specifiek aal en paling) zijn de hoeveelheden die op zondag op de Amsterdamse markten aankomen te klein om over alle locaties te verdelen. Dit leidt tot teleurgestelde consumenten en een inefficiënte inzet van marktambtenaren.
* Voorgestelde Oplossing: Een rotatiesysteem waarbij de visverkoop op zondag geconcentreerd wordt op telkens één van de vijf grote markten (Albert Cuyp, Ten Kate, Lindengracht, Dapperstraat en Mosplein).
* Logistiek: De aanvoer wordt gemeten in halve kilo's (½kg), wat wijst op de nauwkeurige distributie en rantsoenering in oorlogstijd.
* Feestdagen: Er wordt een specifieke regeling voorgesteld voor 'tweede' feestdagen (zoals Tweede Paasdag), omdat er op de voorafgaande zondag geen transport plaatsvindt en de aanvoer dus onzeker is. Dit document stamt uit juni 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De voedselsituatie was in deze periode precair; veel producten waren op de bon en de aanvoerlijnen waren verstoord of geconfisqueerd door de bezetter (het "onttrekken van aanvoeren").
De brief illustreert de verregaande regulering van het dagelijks leven door het Amsterdamse gemeentebestuur (onder toezicht van de bezetter). De genoemde markten zijn nog steeds de belangrijkste dagmarkten van de stad. De functionaris "Wethouder voor de Levensmiddelen" was in die tijd een cruciale positie verantwoordelijk voor de distributie van schaarse goederen en het voorkomen van onrust onder de hongerende bevolking. De spelling is de toen geldende officiële spelling (vóór de hervorming van 1947), gekenmerkt door woorden als "visch" en "ondergeteekenden".