Besluit (Extract uit het Boek der Besluiten) van de Burgemeester van Amsterdam. 18 juni 1943. [Linksboven:]
№ 542 L.M. 1943 14/7
No. 4/3/35/1 M. 1943 14/7

[Rechtsboven, handgeschreven annotaties:]
Doorbetaling salaris gedurende verlof
voor deelneming aan leergangen tot bevor-
dering der weerbaarheid.
Martha
mij. Dii
Nap. [onleesbaar]

[Midden:]
E x t r a c t
uit het Boek der Besluiten
van den Burgemeester van Amsterdam.
Vrijdag, 18 Juni 1943.

De Wethouder voor de Arbeidszaken brengt ter tafel een schrijven van de Directie van het Gemeente Energiebedrijf, waarbij wordt verzocht, te mogen vernemen, of de Verordening betreffende het verleenen van verlof tot deelneming aan leergangen tot bevordering der weerbaarheid, volgens welke zij, die werkzaam zijn op een arbeidsovereenkomst naar burgerlijk recht, van 5 April 1943 af aanspraak hebben op doorbetaling van salaris of loon, ook geldt voor hen, die in tijdelijken dienst zijn aangesteld. Spreker wijst erop, dat blijkens de bewoordingen der verordening deze alleen van toepassing is op hen, die werkzaam zijn op een arbeidsovereenkomst naar burgerlijk recht, zoodat aan hen, die in tijdelijken dienst zijn, gedurende den tijd van het verlof geen salaris of loon behoeft te worden uitbetaald.

Spreker acht het echter wel billijk, dat ook aan personeel in vasten of tijdelijken dienst in een dergelijk geval verlof met behoud van salaris of loon wordt gegeven.

De Burgemeester kan zich hiermede vereenigen en besluit dienovereenkomstig.

Afschrift hiervan zal worden gegeven aan alle afdeelingen der Gemeentesecretarie, alsmede aan het Pensioenbureau, het Bureau Gemeentesecretaris en den Gemeenteontvanger.

[Linksonder:]
C.S.Stadhuis
A’dam 7-’43
No.36.

[Rechtsonder:]
Voor eensluidend extract,
de Gemeentesecretaris,
[Handtekening in paarse inkt:] J. F. Franken
[Rechtsonder in potlood:] 43

--- Dit document is een officieel uittreksel van een besluit genomen door de Burgemeester van Amsterdam (destijds de pro-Duitse Edward Voûte). Het document behandelt een administratieve onduidelijkheid die werd aangekaart door de directie van het Gemeente Energiebedrijf (GEB).

De kern van de kwestie is de interpretatie van een verordening uit april 1943. Deze verordening regelde dat werknemers met een privaatrechtelijke arbeidsovereenkomst (burgerlijk recht) hun loon behielden als zij verlof namen voor "weerbaarheidstrainingen". Het GEB vroeg zich af of dit ook gold voor tijdelijk personeel.

De Wethouder voor Arbeidszaken stelt vast dat de letter van de wet tijdelijk personeel uitsluit, maar pleit voor een ruimere interpretatie op basis van "billijkheid". De Burgemeester volgt dit advies op, waardoor voortaan al het personeel (vast en tijdelijk) met behoud van salaris aan deze trainingen kan deelnemen. De administratieve afhandeling wordt breed uitgezet naar diverse gemeentelijke instanties, waaronder het Pensioenbureau en de Gemeenteontvanger.

--- Het document is gedateerd op 18 juni 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. Deze context is cruciaal voor het begrijpen van de term "leergangen tot bevordering der weerbaarheid".

Tijdens de bezetting werden dergelijke termen veelal gebruikt voor ideologische of paramilitaire trainingen die gelieerd waren aan de NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) of organisaties zoals de Nederlandsche Arbeidsdienst (NAD). "Weerbaarheid" was een kernbegrip in de nationaalsocialistische retoriek, gericht op het fysiek en mentaal voorbereiden van de bevolking op de "Nieuwe Orde".

Het besluit toont aan hoe het gemeentebestuur van Amsterdam onder toezicht van de bezetter de deelname aan deze politiek gekleurde trainingen faciliteerde. Door financiële barrières weg te nemen voor zowel vast als tijdelijk personeel, werd de drempel voor ambtenaren verlaagd om deel te nemen aan activiteiten die de ideologie van de bezetter ondersteunden. Het document is daarmee een voorbeeld van de zogenaamde "gelijkschakeling" van het ambtelijk apparaat tijdens de oorlogsjaren.