Extract uit het Boek der Besluiten van de Burgemeester van Amsterdam. Vrijdag 10 september 1943. [Linksboven, paarse stempels en handschrift:]
No. 77/7/1 M. 1943 23/9
No. 1273c Arb. 1943.
724 LM 1943 [handgeschreven]

[Rechtsboven, getypt:]
Tot het toekennen van een toeslag op het
loon aan de dienstboden in dienst der
Gemeente.

[Rechtsboven, handgeschreven in blauw/paars potlood:]
Marktw
m. opb
D

[Midden, getypt:]
E x t r a c t
uit het Boek der Besluiten
van den Burgemeester van Amsterdam.
Vrijdag, 10 September 1943.

Op voorstel van den Wethouder voor de Arbeidszaken neemt de Burgemeester het
volgende besluit:
De Burgemeester van Amsterdam;
Gezien zijn besluit van 16 Juli 1943, No. 732 g Arb. 1943, waarbij met ingang
van de eerste loonweek van Juli 1943 een vaste toeslag op het loon van vier cent
per uur werd toegekend aan de schoonmaaksters in dienst der Gemeente, die den leef-
tijd van 20 jaar hebben bereikt;
Overwegende, dat de wenschelijkheid is gebleken, dezen toeslag eveneens toe te
kennen aan de dienstboden in dienst der Gemeente, aangezien zij eveneens schoon-
maakwerkzaamheden verrichten;
Gelet op de Achtste Verordening van den Rijkscommissaris voor het bezette Ne-
derlandsche gebied betreffende bijzondere maatregelen op administratiefrechtelijk
gebied (Verordening 152/1941);

B e s l u i t :
to bepalen, dat, gerekend te zijn ingegaan met de eerste loonweek van Juli 1943,
aan de dienstboden in dienst der Gemeente, voor zoover zij den leeftijd van 20 jaar
hebben bereikt, een vaste toeslag op het loon van 4 cent per uur zal worden gege-
ven, welke toeslag bij de toepassing van het Reglement voor de werklieden in dienst
der Gemeente Amsterdam, beschouwd zal worden als loon.
Afschrift van dit besluit zal worden gegeven aan alle afdeelingen der Gemeen-
tesecretarie (waarvan Arbeidszaken 15 stuks), alsmede aan het Bureau Gemeentesecre-
taris, aan den Gemeenteontvanger en aan het Pensioenbureau (3 stuks).

[Linksonder:]
C.S. Stadhuis
A'dam 9-'43 No. 48.

[Rechtsonder:]
Voor eensluidend extract,
de Gemeentesecretaris,
(get.) J. F. FRANKEN * Administratieve context: Het document is een officieel uittreksel van een burgemeestersbesluit. Het illustreert de nauwgezette bureaucratie van het Amsterdamse stadsbestuur tijdens de bezettingsjaren. Er wordt verwezen naar eerdere besluiten (juli 1943) om consistentie in het loonbeleid te waarborgen.
* Inhoudelijke kern: De kern van het besluit is een loonsverhoging van 4 cent per uur voor 'dienstboden' ouder dan 20 jaar. De rechtvaardiging hiervoor is dat zij vergelijkbare schoonmaakwerkzaamheden verrichten als de schoonmaaksters die deze toeslag al eerder hadden ontvangen. Opvallend is dat de toeslag expliciet als 'loon' wordt aangemerkt, wat relevant is voor de berekening van pensioenen en sociale premies.
* Juridische grondslag: Het besluit beroept zich op Verordening 152/1941 van de Rijkscommissaris (Seyss-Inquart). Deze verordening gaf de bezetter verregaande macht om in te grijpen in het lokale bestuur en de rechtspositie van ambtenaren.
* Terminologie: Het gebruik van termen als "dienstboden" en "werklieden" duidt op de toenmalige sociaaleconomische stratificatie binnen het gemeentelijk apparaat. * Historische periode: Dit document dateert uit september 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. De burgemeester van Amsterdam was in deze periode Edward Voûte, die door de bezetter was aangesteld.
* Economie en arbeid: Tijdens de oorlog was er sprake van toenemende schaarste en inflatie. Kleine loonaanpassingen zoals deze waren noodzakelijk om het levensonderhoud van lager personeel enigszins te ondersteunen, hoewel dergelijke maatregelen altijd door de Duitse autoriteiten moesten worden goedgekeurd of binnen hun kaders moesten passen.
* Sociaal-maatschappelijk: Het document geeft inzicht in de arbeidsomstandigheden van vrouwen (schoonmaaksters en dienstboden) in overheidsdienst. Het feit dat de toeslag pas bij 20 jaar ingaat, weerspiegelt de toenmalige opvattingen over volwassenheid en loon naar leeftijd.
* Archivistische waarde: Dergelijke extracten zijn cruciaal voor het reconstrueren van het dagelijks bestuur en de sociale geschiedenis van Amsterdam onder nationaalsocialistisch bewind. De handgeschreven krabbel "Marktw" suggereert dat dit specifieke kopie bestemd was voor de afdeling Marktwezen.