Handgeschreven memo/dienstnota. 20 januari 1943. Een functionaris (mogelijk werkzaam bij de recherche of economische controledienst), handtekening rechtsonder (mogelijk "v Schaik"). Hr. v 't Sant (vermoedelijk een ambtenaar belast met economische opsporing of markttoezicht). A'dam, 20/1/43

Hr. v 't Sant,

De Inspecteur van het
Marktwezen verzocht mij
te doen onderzoeken op de
afslag te Den Helder, wat
er gebeurt is met de f. v.
Wynschenk te A'dam.
Wynschenk die jood is, ont-
vangt geen visch meer; de
Insp. zou nu graag willen
weten wat er met de visch
gebeurd, die oorspronkelijk
aan W werd toegewezen.

Wilt u dit laten onderzoeken?

[Handtekening, mogelijk: v Schaik]

beh. dd. 25/1-'43
[Handtekening: de Roos] * Kernboodschap: De Inspecteur van het Marktwezen wil weten wat er is gebeurd met de vis die oorspronkelijk was toegewezen aan de firma (f. v.) Wynschenk in Amsterdam. Omdat de eigenaar Joods is, mag hij geen vis meer ontvangen of verhandelen. Er is onduidelijkheid over de bestemming van de goederen die voorheen naar hem gingen.
* Toon: De tekst is zakelijk en ambtelijk-kil. De zinsnede "Wynschenk die jood is" wordt als een feitelijke, administratieve reden opgevoerd waarom de man zijn nering niet meer mag uitoefenen.
* Administratieve proces: Het document laat de korte lijnen zien tussen verschillende controlerende instanties (Marktwezen en opsporingsdiensten) tijdens de bezetting. De aantekening onderaan bewijst dat de actie binnen vijf dagen in behandeling is genomen.
* Terminologie: "Afslag" verwijst naar de visafslag in Den Helder, destijds een cruciaal punt in de voedseldistributie. De afkorting "W" in regel 14 refereert direct terug naar de naam Wynschenk. Dit document stamt uit januari 1943, een periode waarin de systematische uitsluiting en deportatie van Joodse burgers in Nederland in een vergevorderd stadium was.
* Arisering van de economie: Vanaf 1941 werden Joodse ondernemers gedwongen hun bedrijven te staken of over te dragen aan niet-Joodse beheerders ('Verwalters'). In deze memo zien we de praktische uitwerking hiervan: een Joodse handelaar wordt van de distributieketen (visaanvoer) afgesneden.
* Schaarste en controle: Tijdens de oorlogsjaren was voedsel schaars. De Inspectie van het Marktwezen controleerde streng op de rechtmatige verdeling van goederen. De autoriteiten wilden voorkomen dat vis die 'vrijkwam' door de uitsluiting van Joden in de zwarte handel terechtkwam; zij wilden de volledige controle over de bestemming van deze proteïnebron.
* De naam Wynschenk: Wynschenk was een bekende Joodse familienaam in Amsterdam, waaronder diverse handelaren. Dit specifieke document vormt een klein maar veelzeggend radertje in de bureaucratische machine die de Joodse bevolking van haar bestaansmiddelen beroofde. Marktwezen