Getypte ambtelijke brief.
Origineel
Getypte ambtelijke brief. 2 december 1943. De Directeur (vermoedelijk van de Marktwezen of een verwante gemeentelijke dienst in Amsterdam). De waarnemend Politie-President te Amsterdam. 46a/64/2 M. SV
2 December 1943.
Aan den Heer waarnemend
Politie-President,
Marnixstraat 260-264,
Amsterdam-Centrum.
===================
Krachtens een door den Burgemeester
en het Bedrijfsschap voor Visscherijpro-
ducten getroffen regeling wordt te dezer
stede op de Vischmarkt aan de daarvoor in
aanmerking komende kleinhandelaren visch
toegewezen, die deze aan de bevolking
moeten verkoopen. Iedere kleinhandelaar
moet zooveel mogelijk zelf aanwezig zijn.
Sedert eenigentijd ontbreekt de kleinhan-
delaar J.M. Zwaan, geboren 8 Augustus 1922,
wonende P.Nieuwlandstraat 15 II.
Volgens mijn informatie zou Zwaan
zijn ingesloten. Ingevolge opdracht van
het Gemeente-bestuur verzoek ik U beleefd
mij te doen weten, voor welk feit Zwaan
is ingesloten en of reeds veroordeeling
heeft plaats gehad.
Van den aard van Uw mededeeling
ter zake zal het Gemeente-bestuur het
laten afhangen of Zwaan al dan niet in
de verdeeling blijft opgenomen.
De Directeur, * **Administratieve controle:** Het document illustreert de verregaande administratieve controle op de voedselvoorziening en ondernemers tijdens de bezetting. De gemeente Amsterdam en het nationaalsocialistisch georiënteerde 'Bedrijfsschap' hielden nauwlettend toezicht op wie vis mocht verkopen.
- Persoonlijke omstandigheden: De brief betreft J.M. Zwaan, een jonge man van 21 jaar. Zijn afwezigheid op de vismarkt is opgevallen. De term "ingesloten" duidt op arrestatie of detentie.
- Gevolgen van detentie: De status van Zwaan (de reden van zijn arrestatie en een eventuele veroordeling) is direct bepalend voor zijn economische positie. Als hij "fout" was in de ogen van de autoriteiten of een misstap had begaan, kon hem het recht op vistoewijzing (zijn broodwinning) worden ontnomen.
- Toon: De brief is opgesteld in een uiterst formele, ambtelijke stijl, kenmerkend voor de bureaucratie in oorlogstijd waarin instanties over elkaars burgers rapporteerden. Deze brief is geschreven in december 1943, een periode van toenemende schaarste en repressie in bezet Nederland. Amsterdam stond onder het bestuur van de collaborerende burgemeester Edward Voûte. Het 'Bedrijfsschap voor Visscherijproducten' was een van de corporatistische organisaties die door de bezetter waren opgezet om de economie te centraliseren en te controleren.
De "Vischmarkt" in Amsterdam was essentieel voor de voedselvoorziening van de stad. In deze fase van de oorlog werden veel jonge mannen opgepakt, hetzij voor de Arbeitseinsatz (dwangarbeid in Duitsland), hetzij vanwege verzetsactiviteiten, zwarthandel of andere overtredingen van de strenge bezettingswetten. De vraag "voor welk feit" Zwaan was ingesloten, was voor het gemeentebestuur cruciaal om te bepalen of hij als 'onbetrouwbaar' of simpelweg als afwezig moest worden beschouwd. De P. Nieuwlandstraat (Pieter Nieuwlandstraat) ligt in de Dapperbuurt in Amsterdam-Oost.