Aanvraagformulier voor een marktplaats. October 1941. M A R K T W E Z E N A M S T E R D A M .

Ondergeteekende (naam en voorletters): ........................................
geboren: ............................Adres: ...................................
verzoekt een plaats te mogen innemen op de hulpmarkt:
x speeltuin Waterlooplein;
x " Gaaspstraat;
x " Joubertstraat;
met het artikel x levensmiddelen .
x textielwaren
Bovenstaande markten zijn uitsluitend toegankelijk voor Joodsche marktbezoekers.
Amsterdam, October 1941.

x Doorhalen wat niet gewenscht wordt. ....................

=============================================================================
IN TE VULLEN DOOR AMBTENAREN HOOFDKANTOOR MARKTWEZEN.

                           { dagmarkt ........................................

1) na m plaats in op {
{ weekmarkt(en) ...................................

2) datum van inschrijving op sollicitantenlijst ................................
(oudste datum invullen)

M A R K T W E Z E N A M S T E R D A M .
--------------------------------------- Dit document is een ongebruikt, gestencild aanvraagformulier van de Amsterdamse gemeentelijke dienst "Marktwezen". Het is een administratief bewijsstuk van de systematische uitsluiting en segregatie van de Joodse bevolking tijdens de Duitse bezetting van Nederland.

De kern van het document ligt in de zin: "Bovenstaande markten zijn uitsluitend toegankelijk voor Joodsche marktbezoekers." Hieruit blijkt dat Joden in oktober 1941 niet langer welkom waren op reguliere markten en werden verbannen naar specifieke "hulpmarkten" in wijken waar veel Joden woonden (de Jodenbuurt rond het Waterlooplein en de Transvaalbuurt met de Gaaspstraat en Joubertstraat).

Het formulier dwingt de aanvrager te kiezen tussen drie locaties en twee productcategorieën (levensmiddelen of textiel). De onderkant van het formulier was gereserveerd voor de bureaucratische afhandeling door ambtenaren, wat aantoont hoe de uitsluiting diep verankerd was in het reguliere gemeentelijke apparaat. Vanaf het najaar van 1941 werden de anti-Joodse maatregelen van de nazi-bezetter steeds restrictiever. Joden werden stapsgewijs uit het openbare leven verwijderd. In september 1941 werd het Joden verboden om markten te bezoeken waar ook niet-Joden kwamen. Als reactie hierop stelde de gemeente Amsterdam onder druk van de bezetter speciale "Joodse markten" in.

De drie genoemde locaties — de speeltuinen aan het Waterlooplein, de Gaaspstraat en de Joubertstraat — werden ommuurd of afgezet met prikkeldraad om de segregatie fysiek te handhaven. Dit formulier is een tastbaar overblijfsel van de 'juridische' en administratieve weg naar de totale isolatie en uiteindelijke deportatie van de Joodse Amsterdammers. Het laat zien hoe het Marktwezen, als onderdeel van de lokale overheid, meewerkte aan het uitvoeren van discriminerende maatregelen.