Officiële brief/kennisgeving van de gemeente Amsterdam. 28 oktober 1941. Marktwezen Amsterdam. M A R K T W E Z E N A M S T E R D A M .

Amsterdam, 28 October 1941.

Aan den Heer M. Carels
~~Mevrouw~~
Staalstraat 22
Alhier C

Hierbij deel ik U mede, dat met ingang van 3 November a.s. de Joodsche kooplieden niet meer tot de algemeene dag- en weekmarkten en de hulpmarkten daarvan zullen worden toegelaten.

Voor deze kooplieden worden de volgende hulpmarkten aangewezen:
1. speeltuin Waterlooplein;
2. speeltuin Joubertstraat;
3. speeltuin Gaaspstraat.

Aldaar mogen alleen de artikelen levensmiddelen en textielwaren worden verkocht.

Tot deze hulpmarkten zullen uitsluitend Joodsche marktbezoekers (publiek) worden toegelaten.

In bijlage dezes zend ik U een aanvraagformulier, hetgeen vóór 31 October a.s. volledig ingevuld, voor zoover het gedeelte boven de streep betreft, te mijnen kantore Jan van Galenstraat 14, of ten kantore van den marktambtenaar moet worden ingeleverd.

Indien U in het bezit is van verlichtingsmateriaal, dient U dit ten spoedigste op het betreffende marktkantoor in te leveren.

De Directeur,
C.F.Sixma,
wnd.

Bijlage:
1 aanvraagformulier. Deze brief is een bureaucratisch instrument van uitsluiting en segregatie. De kernboodschap is de volledige verwijdering van Joodse handelaren van de reguliere Amsterdamse markten. In plaats daarvan worden zij verbannen naar drie specifieke locaties (speeltuinen), die fungeerden als "Joodse markten".

De beperkingen zijn drieledig:
1. Locatie: Joodse kooplieden worden fysiek gescheiden van de rest van de stad.
2. Assortiment: Zij mogen enkel nog levensmiddelen en textiel verkopen.
3. Publiek: De segregatie is totaal; ook het kopend publiek op deze markten mag uitsluitend Joods zijn.

De korte deadline (brief van 28 oktober, formulier inleveren voor 31 oktober, ingang verbod 3 november) duidt op de doelbewuste druk die op de Joodse bevolking werd uitgeoefend om hun economische positie snel te vernietigen. Het document dateert uit de herfst van 1941, een periode waarin de Duitse bezetter de anti-Joodse maatregelen in Nederland in hoog tempo intensiveerde. Na de eerdere registratie van Joden (begin 1941) en de verwijdering uit overheidsdienst, volgde de economische "ontjoodsing".

De locaties van de hulpmarkten waren niet toevallig gekozen: het Waterlooplein lag in de oude Jodenbuurt, de Joubertstraat en Gaaspstraat in de Transvaalbuurt en de Rivierenbuurt, waar op dat moment veel Joodse Amsterdammers woonden (mede door gedwongen verhuizingen).

C.F. Sixma, de ondertekenaar, was als waarnemend directeur van het Marktwezen direct verantwoordelijk voor de uitvoering van dit discriminerende beleid in Amsterdam. Deze maatregel was een voorbode van de totale isolatie die uiteindelijk zou leiden tot de deportaties die in de zomer van 1942 op grote schaal begonnen. C.F. Sixma M. Carels Gemeente Amsterdam Marktwezen