23 december 1942 – 9 januari 1943 (betreffende tijdvak) Secretaris D.J. Akkerman, Javastraat 2, 's-Gravenhage. No. 48/2/1 M. 1943

ONDERVAKGROEP KOEL- EN VRIESHUIZEN

X Secretaris: D.J. Akkerman, Javastr. 2, 's-Gravenhage, tel. 111994.

K/'43/21.
J/Ve.

MEDEDEELINGEN OVER HET TIJDVAK 23 December '42 - 9 Jan. '43.

Rapport no. 9.

ORGANISATIE.

Samenwerking tusschen Bedrijfschappen en Bedrijfsorganisaties.
De Directeur-Generaal van de Voedselvoorziening en de Voorzitter van den Raad voor het Bedrijfsleven hebben, onder goedkeuring van den Secretaris-Generaal van de Departementen van Handel, Nijverheid en Scheepvaart en van Landbouw en Visscherij, de volgende richtlijnen vastgesteld voor de samenwerking tusschen bedrijfschappen en bedrijfsorganisaties van het bedrijfsleven in het kader van het Organisatiebesluit Voedselvoorziening 1941.

1. Voor het gebied der marktordening in den omvang als omschreven in de artikelen 7 en 8 van het Organisatiebesluit Voedselvoorziening 1941, zijn uitsluitend de Bedrijfschappen competent. Voor alle maatregelen zijn de voorzitter en het bestuur van het Bedrijfschap verantwoordelijk. Zij worden voor de uitvoering bijgestaan door een bureau. Door deze arbeidsmethode wordt bereikt, dat over alle belangrijke en principieele maatregelen door het bestuur moet worden beslist. Dit brengt mede, dat het zijn van bestuurslid van het Bedrijfschap een verantwoordelijke en belangrijke functie is, bij de uitoefening waarvan alleen op het algemeen belang mag worden gelet. De leden van het bestuur zijn elk voor zich dus geen gemandateerde vertegenwoordigers van groepen, doch oefenen een algemeen besturende functie uit, daarbij gebruik makend van de deskundigheid, die door eigen ervaring en het voortdurend mogelijke en noodzakelijke contact met hun groepen ontstaat. De hierdoor gelegde nauwe band tusschen Bedrijfschappen en Bedrijfsorganisaties brengt mede, dat de Bedrijfsorganisaties van het bedrijfsleven in het algemeen belang verplicht zijn aan de uitvoering van de taak der Bedrijfschappen ten volle mede te werken.

2. Het Bedrijfschap zal, rekening houdend met bepaalde richtlijnen, met de uitvoering van werkzaamheden op het gebied van de marktordening voor zooverre mogelijk een Bedrijfsorganisatie belasten. Daartoe kan de Secretaris-Generaal van het Departement van Landbouw en Visscherij op grond van het Organisatiebesluit Voedselvoorziening 1941 aan de Bedrijfsorganisaties verordenende bevoegdheid verleenen (slechts onder deze voorwaarden hebben de Bedrijfsorganisaties het recht op het gebied van de marktregeling verordeningen uit te vaardigen).
   De Bedrijfsorganisatie moet het Bedrijfschap regelmatig en nauwkeurig over de uitvoering van de haar opgedragen taak op de hoogte houden, zoodat het Bedrijfschap te allen tijde kan controleeren of de werkzaamheden van de Bedrijfsorganisatie overeenkomstig de gegeven opdracht worden verricht. De omvang, in welke een Bedrijfschap onderwerpen ter regeling of uitvoering aan een Bedrijfsorganisatie overdraagt, is van te voren niet te bepalen. Hier beslissen alleen overwegingen van doelmatigheid.

3. Onder toezicht van den betreffenden bevoegden Secretaris-Generaal zullen Bedrijfschappen en Bedrijfsorganisaties de salarisregeling voor hooger personeel met elkaar in overeenstemming brengen.

DISTRIBUTIE. REGELING VAN HET VERBRUIK.

Hand- en Zaklantaarn -batterijen.
Er is een regeling getroffen, waarbij aan bepaalde groepen van verbruikers, welke zelfstandig een beroep uitoefenen, waarbij een zaklantaarn noodzakelijk wordt geacht, de gelegenheid bestaat zich bij een kleinhandelaar te doen inschrijven. De daarvoor benoodigde inschrijvingsformulieren Hg2 alsmede een handleiding terzake, zijn uitsluitend voor handelaren in batterijen kosteloos verkrijgbaar bij de Plaatselijke Distributiediensten.

--- * Taal en Spelling: Het document is geschreven in de vooroorlogse spelling (zoals "tusschen", "principieele", "zoodat"), die tijdens de bezettingsjaren nog de norm was in officiële stukken.
* Bestuurlijke Structuur: Het rapport illustreert de bureaucratische "gelijkschakeling" van het Nederlandse bedrijfsleven onder de Duitse bezetting. Het "Organisatiebesluit Voedselvoorziening 1941" was een cruciaal instrument om de economie centraal aan te sturen. Er wordt een scherp onderscheid gemaakt tussen Bedrijfschappen (publiekrechtelijke organen met dwingende macht) en Bedrijfsorganisaties (meer private entiteiten die hier onder strikt toezicht komen te staan).
* Functionarissen: De genoemde Secretarissen-Generaal waren tijdens de bezetting de hoogste Nederlandse ambtenaren die, bij afwezigheid van de ministers en de koningin, het land onder toezicht van de nazi-bezetter bestuurden.
* Schaarste: Het gedeelte over zaklantaarnbatterijen wijst op de toenemende schaarste van alledaagse goederen. Zaklantaarns waren van vitaal belang vanwege de verplichte verduistering 's nachts, maar de batterijen werden gerantsoeneerd en alleen toegekend aan mensen met een "noodzakelijk" beroep.

--- Dit document stamt uit januari 1943, een periode waarin de Duitse bezetting van Nederland steeds grimmiger werd en de economische uitbuiting toenam. De "Ondervakgroep Koel- en Vrieshuizen" maakte deel uit van het uitgebreide netwerk van organisaties die de voedselketen moesten bewaken en beheersen. De focus op "marktordening" in de tekst verhult de bittere realiteit dat de productie en distributie van voedsel en goederen volledig in dienst stonden van de Duitse oorlogsmachine en de beperkte binnenlandse consumptie. De strakke hiërarchie beschreven in punt 1 en 2 diende om elke vorm van autonomie in het bedrijfsleven uit te schakelen. D.J. Akkerman Bedrijfschap