Officieel rapport/mededelingenbulletin van een bedrijfsorganisatie. (Handgeschreven aantekeningen rechtsboven in rood potlood, deels onleesbaar: "De Jonker (?) t.k.v. [...] Dossier [...]")

No. 48/2/1 M. 1943 19/

ONDERVAKGROEP KOEL- EN VRIESHUIZEN.

Secretaris: Ir. D.J. Akkerman, Javastraat 2, 's-Gravenhage, tel. 111994.

K/'43/11.
J/Ve.

MEDEDEELINGEN OVER HET TIJDVAK 17 Maart - 15 Mei 1943.

Rapport no. 13.

ORGANISATIE

Aanwijzing B 6 van den voorzitter der Hoofdgroep Verkeer.

Bij aanwijzing dd. 9 April 1943 heeft de voorzitter der Hoofdgroep Verkeer het navolgende bepaald:
Wanneer een firma niet tot een Vakgroep of Ondervakgroep etc. wordt toegelaten, dient de voorzitter der betreffende Bedrijfsgroep hiervan onmiddellijk in kennis te worden gesteld met volledige opgave van de redenen, waarop deze weigering is gebaseerd. -
De firma, welke de toelating als lid geweigerd werd, dient er bij déze weigering tevens op te worden gewezen, dat zij zich, wanneer zij tegen de beslissing in beroep wenscht te gaan, dient te wenden tot den Voorzitter der betreffende Bedrijfsgroep. -
Ik verzoek U in voorkomende gevallen met deze aanwijzing rekening te willen houden en zie ontvangstbericht van dit rondschrijven gaarne tegemoet.

BIJZONDERE MEDEDEELINGEN

2de vordering ruwmateriaal en halffabrikaten van non-ferro-metalen.

Het Rijksbureau Voedselvoorziening in Oorlogstijd, bureau Grondstoffen, deed aan alle Bedrijfsschappen een rondschrijven toekomen inzake bovengenoemd onderwerp, waarvan wij hieronder den inhoud vermelden.
In overleg met het Rijksbureau voor Non-ferro-metalen wordt de aandacht er op gevestigd, dat het niet in de bedoeling ligt van het Rijksbureau voor Non-ferro-metalen om met de bovengenoemde vordering bij industrieele bedrijven de door het Rijksbureau V.V.O. gevormde nationale reserve (ingevolge Besluit Reservemateriaal V.V.O.) aan te tasten. Het beschikkingsrecht over dit reservemateriaal, ongeacht de grondstof waaruit het is samengesteld, berust bij het Bureau Grondstoffen van het Rijksbureau V.V.O.
Ter toelichting hiervan diene het volgende:
Het Rijksbureau voor Non-ferro-metalen is de meening toegedaan, dat het ruwmateriaal zoowel als de halffabrikaten voor zoover die nog als grondstoffen en halffabrikaten, dus niet in be- of verwerkten vorm, op het bedrijf aanwezig is, niet aan te merken zijn als reservemateriaal in den zin van het Besluit Reservemateriaal V.V.O. Naar aanleiding daarvan is door het Rijksbureau V.V.O. Bureau Grondstoffen met het Rijksbureau voor Non-ferro-metalen afgesproken, dat er ten aanzien van de vordering van dit ruwmateriaal en deze halffabrikaten te allen tijde overleg mogelijk is, waarbij de desbetreffende voedselvoorzieningsbedrijven de bemiddeling van het Bedrijfsschap, waaronder zij ressorteeren resp. het Bureau Grondstoffen kunnen inroepen, in het bijzonder voor die gevallen, waarin sprake is van bijv. halffabrikaten, welke voor directe montage in een bestaande inrichting, een bestaand werktuig e.d. geschikt zijn.

Weekblad Economische Voorlichting.

Wij vestigen de aandacht op de omstandigheid, dat sedert 2 April het Weekblad Economische Voorlichting wordt uitgegeven als gemeenschappelijk orgaan van het Departement van Handel, Nijverheid en Scheepvaart en van het georganiseerde bedrijfsleven.
Dit blad is dus niet meer uitsluitend het orgaan van het Departement. Het document is een getypt verslag van de "Ondervakgroep Koel- en Vrieshuizen" uit mei 1943. De inhoud weerspiegelt de strakke organisatie van het Nederlandse bedrijfsleven tijdens de Duitse bezetting.

1. Bureaucratische controle: De eerste sectie behandelt de procedure voor het weigeren van leden tot een vakgroep. Dit duidt op een verplicht lidmaatschapssysteem (de zogenaamde 'Organisatie-Woltersom'), waarbij bedrijven zich moesten voegen naar een hiërarchische structuur van hoofdgroepen en bedrijfsgroepen.
2. Schaarste en vordering: Het tweede deel over non-ferro-metalen (zoals koper, lood, zink) illustreert de materiële nood tijdens de oorlog. De bezetter vorderde deze metalen voor de oorlogsindustrie. De tekst toont een juridisch steekspel tussen verschillende "Rijksbureaus": men probeert bepaalde voorraden te beschermen door ze te definiëren als "nationale reserve" voor de voedselvoorziening (V.V.O.), om te voorkomen dat ze door de algemene metaalvordering in beslag worden genomen.
3. Media en propaganda: De melding over het weekblad "Economische Voorlichting" laat zien hoe staatsorganen en het "georganiseerde bedrijfsleven" (onder toezicht van de bezetter) steeds nauwer gingen samenwerken in hun communicatie. Dit document stamt uit het voorjaar van 1943, een periode waarin de Duitse bezetting van Nederland verhardde. Na de Februaristaking van 1941 was de controle op de economie door de Duitsers steeds groter geworden.

Bedrijven waren verplicht aangesloten bij de door de bezetter ingestelde bedrijfsorganisaties. Het genoemde Rijksbureau Voedselvoorziening in Oorlogstijd (V.V.O.) speelde een cruciale rol in het beheersen van de voedselketen en de bijbehorende infrastructuur, zoals koelhuizen. De discussie over de vordering van metalen is tekenend voor de "roofeconomie" van die tijd: Duitsland had dringend behoefte aan grondstoffen voor de Totaler Krieg, terwijl de Nederlandse instanties probeerden de minimale middelen te behouden die nodig waren om de bevolking van voedsel te blijven voorzien. De spanning tussen de vordering voor de oorlogsindustrie en het behoud voor civiele/vitale infrastructuur is hier duidelijk zichtbaar. D.J. Akkerman V.V.O. Rijksbureau Vakgroep