Officieel bericht / Verordeningsteks (mogelijk uit een staatscourant of officieel mededelingenblad). Circa oktober 1942 (gebaseerd op de genoemde ingangsdata). J/Ku. -3-
Artikel 13.
Deze verordening treedt in werking met ingang van 1 October 1942 en kan
worden aangehaald als "Verordening Kooiwild 1942".

DISTRIBUTIE-REGELING VAN HET VERBRUIK.

Materiaalbezuinigingsvoorschriften.
Het Bureau Grondstoffenbezuinigingscommissie maakt bekend, dat
aanvragen voor materiaaltoewijzing van bedrijven, welke dit materiaal zelf
verwerken, voortaan door het Rijksbureau voor Non-Ferro Metalen, het
Rijksbureau voor IJzer en Staal, alsmede de onder laatstgenoemd Bureau
ressorteerende contingentbeheerders en het Bureau voor de Metalenverwer-
kende Industrie, slechts in behandeling zullen worden genomen, indien deze
aanvragen van een onderteekend stempel "Op materiaalbezuinigingsvoor-
schriften gecontroleerd" zijn voorzien.
Zoo noodig kan overleg worden gepleegd met het Bureau Grondstoffen-
bezuinigingscommissie, Lyceumplein 18 te 's-Gravenhage, tel. 116636.

IJzer- en staalvoorziening.
In verband met de verdeeling van het contingent 4e kwartaal 1942
Nederlandsche behoefte, maakt het Rijksbureau voor IJzer en Staal bekend,
dat, in afwijking met hetgeen is vermeld op de toewijzings- en bewijzen
van overdracht-formulieren, de uiterste besteldatum is vastgesteld op:
a. voor bestellingen bij Nederlandsche producenten van walserij-
en gieterijproducten, of voor het indienen van bestelbrieven voor buiten-
landsche bestellingen ter verificatie bij het Rijksbureau voor IJzer en
Staal: tot en met 15 December 1942;
b. voor het plaatsen van orders bij den handel: tot en met 7 Decem-
ber 1942.
In verband met de veranderingen in de Duitsche regeling betreffende
de ijzer- en staalvoorziening, welke op 1 October 1942 in werking is ge-
treden, zal ook in Nederland een wijziging moeten worden gebracht in de
bestaande regeling voor bestellingen in het buitenland. Om onnoodig werk
te voorkomen wordt men derhalve verzocht in afwachting daarvan geen be-
stelbrieven voor Duitsche bestellingen bij het Rijksbureau voor IJzer en
Staal in te zenden, daar deze bestelbrieven ongeverifieerd zouden moeten
worden teruggezonden.
Tenslotte wordt er op gewezen, dat met ingang van het vierde con-
tingentskwartaal 1942 in de codeering van de nummers, waaronder de toe-
wijzingen ten laste van het contingent Nederlandsche behoefte worden uit-
gegeven, de Romeinsche cijfers, die de betrokken contingentbeheerders
aanduiden, vervangen zijn door Arabische cijfers. Bij het overnemen van
deze toewijzingsnummers op de uit te schrijven bewijzen van overdracht
dient men de grootste nauwgezetheid in acht te nemen.

Herdistributie van IJzer en Staal.
In het Verordeningenblad Afl. 26 dd. 8 October 1942 is opgenomen
een verordening van den Rijkscommissaris, houdende de verplichting tot
aangifte van, het verbod tot beschikken over en de bevoegdheid tot ver-
beurdverklaring van ijzer- en staalmateriaal (opgesomd in een bij de ver-
ordening gepubliceerde lijst van materiaal).
Uiterlijk op 25 October 1942 zal iedere eigenaar of houder een op-
gave moeten doen bij het Rijksbureau voor IJzer en Staal, tenzij de voor-
raad minder bedraagt dan 10 ton.
Elke beschikking zonder vergunning over materiaal, dat dient te
worden aangegeven, is verboden.
Dit verbod geldt niet: a. voor materiaal, hetwelk bestemd is voor
Duitsche opdrachten, waarvoor de Zentralauftragstelle een schriftelijke
vergunning heeft afgegeven; b. voor materiaal, hetwelk tot en met 31 Dec.
1942 moet worden gebruikt voor de uitvoering van opdrachten, waarvoor
Duitsche contrôlenummers (Eisenscheine) of Nederlandsche toewijzingen of
bewijzen van overdracht aanwezig zijn; c. voor 40 % van de niet onder
a. en b vallende voorraden, welke bij handelaren zijn opgeslagen.
De Rijkscommissaris kan het materiaal, hetwelk onder het beschik-
kingsverbod valt, verbeurd verklaren ten behoeve van den Nederlandschen
staat.
De Secretaris-Generaal van het Dep. van Handel, Nijverheid en Scheep- Dit document bevat administratieve en juridische voorschriften met betrekking tot het beheer van schaarse grondstoffen (met name ijzer en staal) in bezet Nederland in het najaar van 1942. Het document is opgedeeld in drie hoofdsecties:

1. Materiaalbezuinigingsvoorschriften: Bedrijven die grondstoffen verwerken, moeten hun aanvragen laten controleren door een speciaal bureau. Zonder de stempel "Op materiaalbezuinigingsvoorschriften gecontroleerd" worden aanvragen niet in behandeling genomen door de verschillende Rijksbureaus.
2. IJzer- en staalvoorziening: Er worden strikte deadlines gesteld voor het plaatsen van bestellingen voor het vierde kwartaal van 1942. Ook wordt melding gemaakt van een synchronisatie met Duitse regelingen, wat wijst op de toenemende integratie van de Nederlandse economie in de Duitse oorlogsmachinerie.
3. Herdistributie van IJzer en Staal: Dit is de meest ingrijpende maatregel. Voorraden boven de 10 ton moeten worden aangegeven. Er geldt een verbod op het vrij beschikken over deze voorraden, tenzij ze voor Duitse opdrachten bestemd zijn of onder specifieke uitzonderingen vallen. De Rijkscommissaris krijgt de bevoegdheid om materialen verbeurd te verklaren.

De tekst onderstreept de bureaucratische controle en de prioriteit die werd gegeven aan de Duitse oorlogsindustrie ("Duitsche opdrachten", "Eisenscheine"). In 1942 was de Tweede Wereldoorlog in een fase beland waarin grondstoffen voor de Duitse oorlogsindustrie cruciaal waren. In het bezette Nederland werden zogenaamde 'Rijksbureaus' ingesteld om de distributie van goederen en materialen te controleren. Deze bureaus stonden onder toezicht van de Secretarissen-Generaal, die op hun beurt weer onder de Duitse bezetter (het Rijkscommissariaat onder leiding van Seyss-Inquart) vielen.

De "Verordening Kooiwild" (artikel 13 bovenaan) en de herdistributiemaatregelen maken deel uit van de zogenaamde 'stille' of 'legale' plundering van Nederland. Door ijzer en staal te vorderen of onder strikte controle te plaatsen, kon de bezetter ervoor zorgen dat de weinige beschikbare middelen direct ten goede kwamen aan de Wehrmacht of de Duitse industrie. De term "Eisenscheine" verwijst direct naar het Duitse systeem van ijzertoewijzingen.

Het feit dat voorraden boven de 10 ton aangegeven moesten worden, was een voorbode van de latere grootschalige inbeslagnames van metalen in Nederland. De bureaucratie diende hier als instrument voor economische exploitatie.