Circulaire/Brief 14 mei 1943 Bedrijfsgroep "Haven- en Aanverwante Bedrijven" (Secretaris: Mr. Dr. E.J.B.M.H. Jaspar) Leden van de Bedrijfsgroep "Haven- en Aanverwante Bedrijven" No. 48/12/2 M. 1943 4/J [?]

BEDRIJFSGROEP "HAVEN- EN AANVERWANTE BEDRIJVEN"
(Ingesteld bij Beschikking van de Organisatie-Commissie v.h. Bedrijfsleven
d.d. 19 Febr. 1942, Ned.Stc. 25 Febr. 1942, No. 39)

Secretaris: Mr. Dr. E.J.B.M.H. Jaspar

Ref. No. 1026/B
R/S

Rotterdam, 14 Mei 1943
Pieter de Hoochweg 110
Telefoon 35074
Girorekening No. 461093

Aan de Leden van de Bedrijfsgroep
"Haven- en Aanverwante Bedrijven".

Mijne Heeren,

In verband met de Beschikking van den Rijkscommissaris
voor het bezette Nederlandsche gebied betreffende de aanmelding
voor den "Arbeitseinsatz" d.d. 7 Mei j.l. overweegt de Bedrijfs-
groep bij de betrokken instanties stappen te doen, die er toe lei-
den, dat voor het onmisbare personeel van Uw onderneming vrijstel-
ling wordt verleend.

Hierbij dient te worden opgemerkt, dat er geen enkele
zekerheid bestaat t.a.v. het resultaat der door mij in deze even-
tueel te ondernemen stappen.

Op grond van het bovenstaande zal ik gaarne van U op-
gave ontvangen van de navolgende gegevens:

I. opgave van Uw mannelijk personeel tusschen 18 en 35 jaar,
welke onmisbaar zijn voor het voortzetten van Uw bedrijf;

II. vervolgens dient t.a.v. van elk dezer personen vermeld te
worden:

1. geboortedatum
2. woonplaats en adres
3. nummer persoonsbewijs
4. wetenschappelijke graad
5. functie in het bedrijf
6. gehuwd of ongehuwd
7. aantal kinderen
8. valt de betrokken persoon onder degenen, die wederom
   in krijgsgevangenschap zullen worden teruggevoerd?
9. welke rang vervult de betrokkene bij de Nederlandsche
   Weermacht?

De bovengenoemde gegevens behoeven niet te worden inge-
vuld, indien U reeds beantwoord heeft de enquêtes met betrekking
tot hetzelfde onderwerp uitgezonden door hetzij a. de Ondervakgroep
"Geaccrediteerde Veemen", hetzij b. de Ondervakgroep "Expediteurs",
hetzij c. de Afdeeling Rotterdam van de in hoofde vermelde Bedrijfs-
groep.

Z.O.Z. * Administratieve controle: Het document toont de bureaucratische reactie van de Nederlandse sectororganisaties op de Duitse dwangmaatregelen. Men probeerde via officiële weg personeel te behouden door hen als 'onmisbaar' aan te merken.
* Doelgroep: De focus op mannen tussen de 18 en 35 jaar weerspiegelt de specifieke demografie die de bezetter op dat moment op het oog had voor de gedwongen tewerkstelling in Duitsland.
* Krijgsgevangenschap: Punt 8 van de vragenlijst is historisch zeer relevant. Het verwijst naar de ordonnantie van 29 april 1943, waarbij voormalige Nederlandse militairen zich weer moesten melden voor krijgsgevangenschap, wat leidde tot de April-meistakingen.
* Onzekerheid: De secretaris waarschuwt expliciet dat er "geen enkele zekerheid" is over het succes van de stappen, wat de precaire positie van Nederlandse instanties tegenover de bezetter illustreert. Deze brief is geschreven in een turbulente fase van de Tweede Wereldoorlog in Nederland (mei 1943). Naarmate de oorlog voor Duitsland slechter verliep, werd de behoefte aan arbeidskrachten in de Duitse oorlogsindustrie groter. De "Arbeitseinsatz" werd steeds strenger gehandhaafd. Tegelijkertijd probeerden bedrijfsgroepen — de door de bezetter ingestelde verplichte samenwerkingsverbanden in het bedrijfsleven — hun eigen sector te beschermen door 'vrijstellingen' (Sperren) aan te vragen. Rotterdam, als cruciale havenstad, had hierbij een specifiek strategisch belang voor zowel de Nederlandse economie als de Duitse oorlogsvoering.