Dienstbrief / Ambtelijke correspondentie. 29 september 1943. De Directeur van het Marktwezen Amsterdam (gevestigd aan de Jan van Galenstraat 14). De Wethouder voor de Levensmiddelen, Amsterdam. MARKTWEZEN AMSTERDAM
Jan van Galenstraat 14 (West) Telef. 85151

Verzoeke bij beantwoording datum en nummer van dezen brief te vermelden

No.: 48/21/1 M.
Bijlagen:
Datum: 29 September 1943. vD/SV

Onderwerp:

Den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r.
===========

[Handgeschreven aantekening bovenaan tekstblok:] sedert 1 oct morgens

Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat ten behoeve van het Wehrmachtsverpflegungshauptamt de koelcellen 4 en 5 van het koelhuis der Centrale Markt, ~~welke cellen sedert het voorjaar bij deze Duitsche afdeeling in gebruik zijn, thans~~ zijn gevorderd. Destijds heb ik reeds aan genoemde Weermachtafdeeling medegedeeld, dat de cellen in het najaar weder noodig zouden zijn voor den opslag van wintergroenten van de bevolking. Men kon echter destijds geen toezegging doen dat de cellen alsdan weer ter beschikking van de Gemeente zouden worden gesteld. Het Wehrmachtsverpflegungshauptamt gebruikt de cellen voor den opslag van boter, eieren e.d.

[Handgeschreven aantekening in linker marge:] Feiten

Aangezien de Gemeente gedurende den winter aan deze cellen voor den winteropslag van groenten dringend behoefte heeft, geef ik U beleefd in overweging den Burgemeester te verzoeken bij de bevoegde Duitsche Autoriteiten de noodige stappen te doen om deze vordering ongedaan te maken.

De Directeur,
[Signatuur/Paraaf]

Model A.Z. 8a
Stadsdrukkerij Amsterdam
8717-4-43-1000-974 * Taalgebruik: Het document is geschreven in de destijds gebruikelijke formele ambtelijke stijl, inclusief de verouderde spelling (bijv. "dezen", "Duitsche", "noodig").
* Inhoud: De kern van de brief is een protest tegen de vordering van koelinfrastructuur door de bezetter. De directeur van het Marktwezen probeert via de wethouder en de burgemeester de Duitse autoriteiten op andere gedachten te brengen.
* Correcties: In de getypte tekst is een passage doorgehaald die stelde dat de cellen al sinds het voorjaar door de Duitsers werden gebruikt. In plaats daarvan is met de hand de specificatie "sedert 1 oct morgens" toegevoegd, wat duidt op een nieuwe, acute vordering.
* Prioriteit: Er ontstaat een direct conflict tussen de militaire behoeften van de Wehrmacht (opslag van boter en eieren voor soldaten) en de primaire levensbehoeften van de Amsterdamse burgerbevolking (opslag van wintergroenten). Dit document stamt uit de herfst van 1943, een periode van toenemende schaarste in bezet Nederland. De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat vormden het hart van de voedseldistributie in Amsterdam.

De vordering door het Wehrmachtsverpflegungshauptamt (het hoofdbureau voor de voedselvoorziening van de Duitse weermacht) is typerend voor de manier waarop de bezetter de Nederlandse infrastructuur en middelen opeiste voor eigen gebruik, vaak ten koste van de lokale bevolking. De brief toont de wanhopige pogingen van het Nederlandse stadsbestuur om binnen de bureaucratische kaders nog enige controle te behouden over de voedselzekerheid in de stad, terwijl de winter (met de dreiging van honger) in aantocht was. De burgemeester op dat moment was de door de Duitsers benoemde NSB'er Edward Voûte, wat de diplomatieke verhoudingen in dit soort verzoeken extra gecompliceerd maakte.