Brief (getypt met handgeschreven aantekeningen)
Origineel
Brief (getypt met handgeschreven aantekeningen) 15 februari 1944 De Directeur (vermoedelijk van de Gemeentelijke Marktendienst Amsterdam) Nederlandsche Volksdienst, Rokin 109-111, Amsterdam-Centrum [Links boven, handgeschreven:]
Onleesbaar krabbel/paraaf
[Bovenaan, midden, handgeschreven in paars potlood:]
Verzonden 15/2
[Rechts boven, handgeschreven in paars potlood:]
door H. t. k.
[Getypte tekst:]
20/16/2M. SV.
15 Februari 1944.
Aan de Nederlandsche
Volksdienst
Rokin 109-111,
Amsterdam-Centrum.
Hiermede bericht ik U, dat op de
markt Albert Cuypstraat voor het betrekken
van visch zich vervoegde Mevrouw L. Haver-
v. Hardeveld in het bezit van een door Uw
dienst uitgereikte voorrangskaart. Door
den marktambtenaar werd evenwel geconsta-
teerd, dat een door hem op die kaart geplaat-
ste paraaf was verwijderd.
Ingevolge met Uw dienst gemaakte
afspraak, moge ik U verzoeken de noodige
maatregelen tegen Mevrouw L. Haver-v. Harde-
veld te treffen.
De Directeur, Dit document is een officiële brief van een directeur (zeer waarschijnlijk van de Amsterdamse Marktendienst) aan de Nederlandsche Volksdienst (NV). In de brief wordt melding gemaakt van een incident op de markt in de Albert Cuypstraat.
Een zekere Mevrouw L. Haver-van Hardeveld probeerde daar vis te kopen met een 'voorrangskaart'. Deze kaarten gaven de houder het recht om niet in de rij te hoeven staan of als eerste bediend te worden, wat in tijden van extreme schaarste een groot privilege was. Een marktambtenaar ontdekte echter dat er gefraudeerd was met de kaart: een eerder gezette paraaf (waarschijnlijk om aan te tonen dat de kaart al gebruikt was) was verwijderd.
De directeur verzoekt de NV om "noodige maatregelen" tegen de vrouw te treffen, conform eerdere afspraken tussen beide instanties. Dit wijst op een strikte handhaving van de distributieregels en een nauwe samenwerking tussen overheidsdiensten en de NV. De brief dateert uit februari 1944, een periode waarin de Duitse bezetting van Nederland zijn laatste, grimmige fase inging. Voedsel en goederen waren op de bon en de schaarste leidde tot lange rijen en een bloeiende zwarte markt.
De Nederlandsche Volksdienst (NV) was een nationaalsocialistische organisatie, opgericht in 1941 door de bezetter om alle particuliere maatschappelijke hulpverlening te vervangen en centraal te regelen volgens de nazi-ideologie. De NV was nauw verbonden met de NSB. Zij deelden onder andere de voorrangskaarten uit aan groepen die zij steunwaardig achtten, zoals gezinnen van frontstrijders of 'goede' Nederlanders, maar ook aan mensen met medische indicaties.
Fraude met distributiebescheiden werd in oorlogstijd zwaar gestraft. De "maatregelen" waar de directeur om vraagt, konden variëren van het intrekken van de kaart en uitsluiting van verdere hulp tot boetes of zelfs overdracht aan de politie/Sicherheitspolizei. De Albert Cuypmarkt was destijds, net als nu, een centraal punt voor de voedselvoorziening in Amsterdam, maar stond onder streng toezicht van marktmeesters en controleurs.