Dienstrapport (proces-verbaal van bevindingen). 2 oktober 1944. Aan den Heer Inspecteur
Marktwezen
Amsterdam 2/10 '44

Rapport
Controleurs
C.L.J. Lak en
J.J.M. Bekkering.

Hedenmiddag aangetroffen
op de van Lennepkade h/a J.P. Heijestraat,
Sjoukje Helena Schuurman
Weduwe van Louis Polak.
geb: 26 October 1913 te Amsterdam, zonder beroep.
wonende: van Tienhovenstraat 131 II A.dam West.
Persoonsbewijs: A 35 - No 452171.

bezig met een handkar bij zich
waarop 2 kratten Appelen (± 40 kg. totaal)
welke zij voor f. 25 per k.g. aan het publiek ten
verkoop aanbood.

Het partijtje ter plaatse, aan het
publiek voor vastgestelde prijs verkocht.

Tevens de verkoop gecontroleerd van
fruit, in de winkel van de Fa. de Linden
Overtoom 362. (Accoord bevonden).

De Ambtenaren v/h Marktwezen
(w.g.) C.L.J. Lak
(w.g.) J.J.M. Bekkering

[In de linker marge geschreven:]
Gezien
3-10-'44
(handtekening onleesbaar) Dit rapport beschrijft een handhavingsactie van het Amsterdamse Marktwezen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de overtreding is "woeker": het aanbieden van schaarse levensmiddelen tegen excessief hoge prijzen.

Sjoukje Helena Schuurman werd betrapt terwijl zij appels verkocht voor 25 gulden per kilogram. Om dit in perspectief te plaatsen: een gemiddeld weekloon voor een arbeider in 1944 lag rond de 30 tot 40 gulden. Zij vroeg dus bijna een weekloon voor één kilo appels.

De sanctie die de controleurs ter plekke oplegden, was de zogenaamde "dwangverkoop": de partij van 40 kilo appels moest direct aan de omstanders worden verkocht tegen de officieel vastgestelde prijs (die vele malen lager lag). Dit was een gebruikelijke methode om zwarte handel direct in de kiem te smoren en de goederen alsnog bij het publiek terecht te laten komen. Het document dateert van 2 oktober 1944. Dit is een cruciale periode in de Nederlandse geschiedenis:
1. De Hongerwinter: De aanloop naar de beruchte Hongerwinter was ingezet. Na de spoorwegstaking in september 1944 en de blokkades door de bezetter raakte de voedselvoorziening in de grote steden in het westen volledig ontregeld.
2. Schaarsheid en Zwarte Handel: Door de extreme tekorten bloeide de zwarte handel op. De Dienst van het Marktwezen had de taak om prijzen te controleren en illegale straathandel tegen te gaan.
3. Persoonlijke context: De vermelding "Weduwe van Louis Polak" is opvallend. Gezien de datum en de achternaam van haar overleden echtgenoot, is het aannemelijk dat zij zich in een sociaal en economisch zeer kwetsbare positie bevond, wat mogelijk haar poging tot zwarte handel verklaart.
4. Locatie: De Van Lennepkade en de J.P. Heijestraat in Amsterdam-West waren (en zijn) drukke punten nabij de Ten Katemarkt, een logische plek voor ambulante handel. De controle bij de firma De Linden aan de Overtoom toont aan dat de inspecteurs die dag een ronde deden door de buurt. C.L.J. Lak J.J.M. Bekkering J.P. Heijestraat Marktwezen (Inspecteur) Gemeente Amsterdam Marktwezen