C. Mooijer

Zakelijke brief / ambtelijke correspondentie.

* **Inhoud:** De brief dient als geleidebrief voor een gevraagde specificatie van een garnalenverkoop. Er wordt een overzicht gegeven van vier kopers/ontvangers die samen 152 "litten" garnalen hebben afgenomen op 6 juni 1939. * **Terminologie:** Het woord "litten" verwijst naar een specifieke oude inhoudsmaat voor garnalen, vaak gebruikt in de visserijsector rond de Zuiderzee (IJsselmeer). Eén lit stond gelijk aan ongeveer 10 tot 12 liter. * **Personen:** De genoemde namen (Bart de Vries, C. Plat, C. Mooijer, Rooseman, Gebr. de Jonge) zijn typische namen die men in de visserijgemeenschappen van die tijd tegenkwam, met name in regio's als Volendam (gezien de namen Plat en Mooijer). * **Administratieve sporen:** De handgeschreven notitie "Verzonden 14/6" duidt op de feitelijke verzenddatum, twee dagen na de dagtekening van de brief. De referentie "vP/HG" verwijst waarschijnlijk naar de initialen van de opsteller en de typist(e).

Getypte zakelijke brief (doorslag of kopie).

* **Inhoud:** De brief dient als begeleidend schrijven bij een specificatie van de verkoop van garnalen. Er wordt verwezen naar een eerdere brief van 6 juni 1939. * **Eenheid:** De hoeveelheid wordt uitgedrukt in "litten". Een 'lit' (meervoud litten) is een oude Volendamse maatvoering voor garnalen. Eén lit staat gelijk aan een mand met een inhoud van ongeveer 30 liter (circa 20 tot 25 kilogram garnalen). * **Personen/Bedrijven:** Er worden vier kopers of leveranciers genoemd: Bart de Vries, C. Plat (met de toevoeging C. Mooijer), Rooseman en Gebr. de Jonge. De totale som van de genoemde aantallen (28 + 31 + 55 + 38) komt exact uit op de in de tekst genoemde 152 litten. * **Taalgebruik:** Formeel en ambtelijk ("heb ik de eer U [...] te doen toekomen", "d.d. 6 dezer").

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag of kantoorkopie).

* **Kernboodschap:** De brief is een afwijzing van een verzoek tot teruggave van omzetbelasting door de instantie "het Marktwezen". De schrijver verwijst de heer Mooijer door naar de juiste instantie: de Inspectie van de Invoerrechten en Accijnzen in Zaandam. * **Procedure:** De geadresseerde moet een specifiek formulier ("staat") aanvragen, deze invullen met bewijzen van in- en verkoop, en weer inleveren bij de belastingdienst in Zaandam. Er wordt expliciet vermeld dat uitbetalingen slechts eens per kwartaal plaatsvinden. * **Toon:** Zakelijk, formeel en procedureel correct. Het document dient als bewijs van correspondentie en als instructie voor de burger.

Administratieve lijst van vishandelaren.

* **Doel van het document:** Dit lijkt een inventarisatielijst van de visdetailhandel in een specifiek Amsterdams stadsdeel. Het doel was waarschijnlijk het controleren van vergunningen, distributierechten (tijdens de oorlog) of de sanering van de middenstand. * **Organisatie:** De lijst is gestructureerd op adres, eigenaar en type handel. Er wordt onderscheid gemaakt tussen hoofdbedrijven en filialen. * **Annotaties:** De rode markeringen zijn cruciaal. De doorgehaalde regels met de tekst "opgeheven" duiden op zaken die tussen 1939 en het moment van controle zijn gestopt. De drie onderste regels ("nieuw") tonen ondernemers die na 1939 een zaak zijn gestart. * **Typologie:** Er is een duidelijke differentiatie tussen een "vischwinkel" en een "vischhal", waarbij de vischhal vaak een grotere of meer open verkoopplaats suggereert.

Document

* **Administratief proces**: Het document dient om een bestaande lijst van vishandelaren te actualiseren. De rode kruisjes en aantekeningen ("opgeheven", "vervallen") wijzen op een actieve controle, mogelijk door een keuringsdienst of brancheorganisatie. * **Bedrijfsvormen**: De lijst toont de diversiteit in de sector: van gespecialiseerde winkels (stokvis, gebakken vis) tot grote grossiers die geconcentreerd waren bij de Vischhal aan de De Ruyterkade. * **Topografie**: De adressen beslaan een groot deel van de Amsterdamse binnenstad, met duidelijke concentraties in de Jordaan (Westerstraat, Willemsstraat) en de toenmalige Joodse buurt (Weesperstraat, Rapenburgerstraat). * **Opmerkelijke namen**: Namen zoals "N.V. Saur's" (Rokin) verwijzen naar bekende Amsterdamse instituten.

Getypte lijst op papier, waarschijnlijk een bankafschrift, grootboekpagina of een administratieve namenlijst.

* **Structuur:** Het document is een gesorteerde lijst, waarschijnlijk op basis van de numerieke waarde in de tweede kolom (aflopend van 1.089,18 naar 623,47). De horizontale lijnen en de cijfers in de uiterst rechtse kolom suggereren een indeling in categorieën of schalen. * **Namen:** De lijst bevat veel typisch Nederlandse achternamen (Zwaan, Zeeman, De Gooyer). Een significant aantal namen (Groenteman, Wijnschenk, Polak, Roozelaar) komt veel voor binnen de Joodse gemeenschap in Nederland, wat relevant kan zijn voor de historische context. * **Watermerk:** Het watermerk "AMSTERDAMSCHE BANK" dateert het document vóór 1964, het jaar waarin deze bank fuseerde tot de AMRO Bank. Gezien de schrijfmachine en de opmaak stamt het waarschijnlijk uit de periode 1940-1960. * **Getallen:** De bedragen zijn genoteerd met een komma voor decimalen en een punt voor duizendtallen, wat destijds de standaard was voor Nederlandse guldens. De breuken (¼, 2¼, etc.) zouden rentepercentages of specifieke administratieve codes kunnen zijn.

Handgeschreven notitie op de achterzijde van een officieel gedrukt formulier.

De notitie is geschreven op de achterkant van briefpapier of een formulier van de **Nederlandsche Visscherscentrale (NVC)**. De NVC werd in 1941 door de Duitse bezetter opgericht om de volledige controle te krijgen over de Nederlandse visserij, de prijzen en de distributie van vis. De handgeschreven tekst betreft een lijst van visproducten ("versche zeebliek" en "versche sprot") gekoppeld aan specifieke handelaren: 1. **C. Rooseman** uit Amsterdam (A.'dam). 2. **C. Mooijer Puul** uit Volendam. De toevoeging "Puul" is waarschijnlijk een bijnaam (vissersnamen zijn gebruikelijk in Volendam) om deze specifieke tak van de familie Mooijer aan te duiden. 3. **Fa. Hansen** uit Enkhuizen. De vermelding van zeebliek (een kleine witvis) en sprot is typerend voor de visserij op het IJsselmeer en de kustwateren in die tijd.

Handgeschreven namenlijst op een ongelinieerd vel papier.

* **Inhoud:** Het document is een werklijst met namen van personen en bedrijven, gegroepeerd per geografische locatie. De vele doorstrepingen en vinkjes wijzen op een administratief proces waarbij personen werden benaderd, gecontroleerd of afgevallen zijn. * **Handschrift:** Er lijken ten minste twee verschillende handschriften aanwezig te zijn, of er is op verschillende momenten met verschillende schrijfmaterialen aan de lijst gewerkt. De toevoeging "Sjoerd" linksboven fungeert mogelijk als een dossiernaam of de naam van de verantwoordelijke persoon. * **Namen:** Veel van de namen zijn typisch voor de regio Waterland (Mooijer, Steur, Oosterbaan). De vermelding "P. Gomes & Zn." in Den Helder en "J. v. Mey & Zn" duidt op zakelijke contacten of logistieke punten.

Registerpagina (mogelijk uit een bevolkingsregister, lidmatenlijst of personeelsdossier).

* **Ordening:** Het document is alfabetisch geordend op de eerste letter van de achternaam (begint bij J, eindigt bij M). * **Schrift:** Een verzorgd Nederlands kantoorschrift uit de periode rond 1900. * **Inhoudelijke structuur:** De linkerkolom bevat de hoofdinzendingen met bijbehorende data. De rechterkolom lijkt toevoegingen te bevatten, mogelijk echtgenoten, opvolgers of gerelateerde personen binnen hetzelfde dossier. * **Correcties:** Diverse namen zijn doorgehaald, wat duidt op een administratieve handeling (bijv. uitschrijving of overlijden). De rode vinkjes suggereren een verificatieronde door een beheerder. * **Toponiemen/Referenties:** Vermeldingen zoals "v. Wonth. 227" en "Halli" duiden waarschijnlijk op adressen of herkomstplaatsen.

Administratieve notitie / kladconcept voor een officiële berichtgeving.

Het document betreft een disciplinaire maatregel tegen een Volendamse vishandelaar tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is de illegale handel in garnalen. C. Mooijer heeft 200,5 kilogram garnalen gekocht buiten het officiële distributiesysteem om (zwarte handel). De leverancier was de groothandelaar Sterk, eveneens uit Volendam. Als sanctie wordt Mooijer voorlopig uitgesloten van de officiële visverdeling. Er wordt tevens geadviseerd om hem uit te sluiten van de "aalverdeeling" (palingdistributie) en de M.V.P. (mogelijk de Rijksdienst voor de Visserij of een gerelateerd orgaan) in te lichten. De actie is gebaseerd op artikel 5 van het "Tweede Uitvoeringsbesluit van het Visscherijbesluit 1941", een regeling die door de bezetter was ingevoerd om de voedselvoorziening en economie strak te controleren.

Handgeschreven notitie of verklaring (mogelijk een proces-verbaal-aantekening).

De notitie legt een verklaring vast van een persoon genaamd C. Mooijer (met de toevoeging 'Schimmel', wat een bijnaam of de achternaam van zijn vrouw kan zijn). De kern van de tekst is een verantwoording voor de herkomst van een lading garnalen. Mooijer verklaart dat hij zelf garnalen heeft gekocht in Volendam, maar dat de specifieke partij die op zijn wagen is aangetroffen toebehoort aan zijn zoon, S. Mooijer. Deze zoon 'vent' (verkoopt op straat) buiten Amsterdam, met name in Badhoevedorp. Het handschrift is representatief voor de eerste helft van de 20e eeuw, met duidelijke woordafbrekingen aan het einde van de regels (*gar-len*, *wa-ren*). De ondertekening onderaan lijkt 'de Haan' te zijn, vermoedelijk de dienstdoende ambtenaar of controleur.

Brief/Verzoekschrift

Dit document is een formeel verzoek van drie personen uit de familie Mooijer, waarschijnlijk vishandelaren of reders uit Volendam. Zij verzoeken de autoriteiten (geadresseerd als "Mijne Heeren") om toestemming om hun toegewezen portie vis te laten ophalen of in ontvangst te laten nemen door derden: ofwel hun eigen personeel ("knechts"), ofwel een specifiek genoemde persoon genaamd Hijsman. De administratieve stempels bovenaan en de handgeschreven krabbels van een ambtenaar genaamd Dekker tonen aan dat het verzoek officieel is geregistreerd en gearchiveerd. De term "toegewezen vis" duidt op een stringente regulering van de visvangst en -distributie.

Document

* **Administratieve systematiek:** De lijst is genummerd van 267 t/m 444. Achter elke naam staat een bedrag, meestal 3000 eenheden (mogelijk guldens). Er zijn diverse aantekeningen gemaakt om personen met dezelfde naam te onderscheiden, zoals bijnamen (Schilder "Tekel", "Kippie", "Fik"), jaartallen ('85, '17) of patroniemen (Jobz, Jz, Sz). * **Symboliek:** De vinkjes ("v") suggereren dat de posten gecontroleerd of voldaan zijn. De "x" markeringen kunnen duiden op een afwijkende status of een specifieke betalingswijze. * **Bijzondere vermelding:** Bij nummer 346 (W. M. Ros) staat de handgeschreven toevoeging "i.d. gevangenis" met een bedrag van 2100, wat een specifiek juridisch of sociaal aspect aan deze administratie toevoegt. * **Namenmateriaal:** De grote hoeveelheid namen zoals "Schilder" en "Tol" wijst zeer sterk op de regio Volendam/Waterland.

Document

- **Doel van het document:** Het betreft een administratieve registratie van de vishandel tijdens de overgang van vrede (1939) naar oorlogstijd (1940). De nauwkeurige vastlegging suggereert een toezichthoudende rol van de overheid op de voedselvoorziening. - **Handgeschreven tekens:** De vinkjes, kruisjes en streepjes duiden op een proces van verificatie of selectie. Handelaren met een '+' lijken vaker geconcentreerd in Volendam, terwijl Amsterdammers vaker met een '/' of 'vinkje' zijn gemerkt. - **Oorlogsinvloed:** Bij L. Meents staat "geen boekhouding - militair", wat erop wijst dat de eigenaar was opgeroepen voor het leger. Bij andere handelaren zie je de omzet in 1940 sterk dalen (bijv. Th. Otto) of juist stijgen (bijv. P. Hogenbirk), wat duidt op verschuivingen in de markt door de bezetting. - **Joodse namen:** Namen als Hammelburg, de Hond, Korper, Meents en Piller-Moffie, evenals adressen in de Jodenbuurt (Jodenhouttuinen, Uilenburgerstraat), wijzen erop dat dit overzicht ook Joodse handelaren bevat die kort na deze periode te maken kregen met anti-Joodse maatregelen en onteigening.

Handgeschreven verzoekschrift op briefpapier.

* **Inhoud:** Het document betreft een formeel, maar sober verzoek van twee Volendamse winkeliers aan de lokale of regionale Verdeelingscommissie. Zij verzoeken om hun toewijzing van garnalen te verhogen van drie naar vier kisten. * **Taal en handschrift:** Het Nederlands is functioneel met lichte sporen van archaïsche spelling ("Aan den Heeren"). Het handschrift is een vlot lopend kantoorschrift uit de vroege 20e eeuw. * **Kenmerken:** De tekst bevat een duidelijke administratieve afhandeling. De diagonale krabbel "afwijzen" door een ambtenaar of commissielid geeft aan dat het verzoek niet is gehonoreerd. De namen Mooijer en Schilder zijn typisch Volendamse familienamen; achter de namen staan mogelijk bijnamen (zoals "Schimmel"), wat gebruikelijk was in Volendam om families te onderscheiden.

Handgeschreven verzoekschrift/brief.

* **Inhoud:** Het document is een formeel, kort verzoek van vijf viswinkeliers uit Volendam. Zij vragen de distributieautoriteiten om een grotere toewijzing van zeevis. In 1943, tijdens de Duitse bezetting, was de visserij op de Noordzee extreem beperkt en was alle voedselvoorraad onderworpen aan strikte distributieregels. * **Toon:** De toon is uiterst beleefd en formeel ("vragen beleefd"), wat gebruikelijk was voor dergelijke ambtelijke correspondentie. * **Besluitvorming:** De handgeschreven notitie "afwijzen" bovenaan het document duidt erop dat het verzoek door de betreffende ambtenaar of commissie negatief is beoordeeld. * **Schrift:** Het handschrift is een vlot, negentiende-eeuws aandoend cursief, typerend voor die periode. De namen van de ondertekenaars (Koning, Mooijer, Schilder) zijn tot op de dag van vandaag zeer bekende familienamen in Volendam.

Envelop (voorzijde).

Dit document is een officiële envelop verzonden door het Marktwezen Amsterdam, gevestigd aan de Jan van Galenstraat (bij de Centrale Markthallen). De brief is gericht aan een heer C. Mooijer in Volendam. De posthistorische waarde van dit stuk zit vooral in de stempels. De envelop is gefrankeerd met een postzegel van 7,5 cent met de afbeelding van Michiel de Ruyter, een gangbare zegel tijdens de bezettingsjaren. De datum van verzending, 21 augustus 1944, plaatst de brief in de laatste fase van de Tweede Wereldoorlog in Nederland, vlak voor 'Dolle Dinsdag'. Meest opvallend is de mechanische propagandastempel van "Frontzorg". Frontzorg was een nationaalsocialistische organisatie die zich bezighield met de ondersteuning van Nederlandse vrijwilligers die aan het Oostfront vochten (bij de Waffen-SS) en hun gezinnen. De tekst "Frontzorg is eereplicht" en de oproep om geld te storten op giro 106150 waren bedoeld om de Nederlandse bevolking te mobiliseren voor de Duitse oorlogsvoering.

Handgeschreven bericht op een voorbedrukte nota.

* **Inhoud:** Het betreft een machtiging of instructie voor de afgifte van vis. Omdat de eigenaren (C. Mooijer en Puul) mogelijk niet aanwezig zijn, wordt verzocht de vis aan een derde partij, D. Bleijsman, te overhandigen. * **Handschrift:** De hoofdtekst is geschreven in een duidelijk, regelmatig krulschrift. De aantekening rechtsonder is in een ander, sneller handschrift geschreven, wat duidt op een goedkeuring door een controlerende instantie of functionaris. * **Staat van het document:** Het document is goed leesbaar. De voorbedrukte tekst is in een strakke, schreefloze letter (waarschijnlijk een variant van de 'Gill Sans' of vergelijkbaar tijdsgebonden font).

# TRANSCRIPTIE **KAARTCONTROLE CENTRALE MARKT.** No. kaart: 2.145 uitgegeven als Kooper Naam: L.C. Meijer geboren [blanco] woonplaats Stadionweg 278. Reden van inhouding. (Korte omschrijving). tijd .14,3.44 ... volgende, ongeveer 3 jaar geleden heb ik een toe- gangskaart voor de C. Markt gehad, maar nadien niet meer en kocht zijn bloemen nu op Aalsmeer. Uit de administratie op het kaarten-kanto...

# TRANSCRIPTIE B. J. Kuyper, pl. Ten Katestraat

# TRANSCRIPTIE J.J. Koentjes. Bloemstraat 62 alhier. R A P P O R T -----------------

# TRANSCRIPTIE Mooijer Prnd 2000 X Flipsma D. 1600 X Mooijer - 1600 X " 1600 X " 1600 X Buiter 1800 X Buiter 1800 ? Geijs 1600 X Buisma 1600 X Geroms 5400 X Visser G.Y. 1600 X H. Jan Kleij 1600 X G. Lammers 1600 X H. Goendorp jr 1600 JX W. Ros 1600 XX

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer