M. Gerritse

Verklaring/Overeenkomst voor de huur van een marktplaats.

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in formeel, ambtelijk Nederlands van voor de spellingshervorming van 1947 (zie woorden als "ondergeteekende", "vereischte", "kalendermaand"). De toon is juridisch bindend. * **Wijzigingen:** Het document is een standaardformulier dat is aangepast aan de specifieke situatie van de heer Gerritse. De voorgedrukte opties voor 10 m² en 20 m² zijn beide doorgehaald. Bovenaan zijn handmatig nieuwe oppervlaktes en prijzen genoteerd: 20 ell² (waarschijnlijk bedoeld als m²) voor 175 gulden, en 30 ell² voor 250 gulden. De pijl suggereert dat de huurder opteert voor deze afwijkende afspraken. * **Betalingsvoorwaarden:** Er wordt expliciet verzocht om gespreide betaling in twaalf termijnen, wat wijst op een aanzienlijke financiële verplichting voor die tijd. De clausule dat het volledige jaarbedrag verschuldigd blijft, ongeacht het feitelijk gebruik, onderstreept het zakelijke risico voor de marktkramer.

Officiële zakelijke brief

Deze brief dient als formele kennisgeving van een verleende importvergunning. De Nederlandsche Visscherijcentrale informeert de Amsterdamse directeur van het Marktwezen dat de firma M. Gerritse toestemming heeft gekregen om anderhalve ton verse zeevis uit Denemarken te importeren. Cruciaal in dit document is de gestelde voorwaarde: de geïmporteerde waar mag niet vrij verhandeld worden, maar moet verplicht via de Gemeentelijke Visafslag in Amsterdam lopen. Dit stelde de overheid in staat om toezicht te houden op de kwaliteit, de prijsvorming en de handelsstromen. Het verzoek onderaan de brief om een rapportage van de uiteindelijke verkoopcijfers bevestigt de controlerende functie van de Visscherijcentrale.

Administratieve melding/notitie betreffende een visaanvoer.

Het document is een zakelijke melding van een transactie in de vissector vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. De kern van de melding is dat een zekere heer M. Gerritse op vrijdag 21 april 1939 een partij van 250 kg "Deensche schol" heeft aangevoerd. Deze vis is in de visafslag ("Vischhal") "afgeslagen" (geveild), wat een netto opbrengst van 43,03 gulden genereerde. De aantekeningen in de marge suggereren een interne administratieve opvolging. Er wordt gevraagd of er na deze partij nog meer leveringen worden verwacht. De diverse dossiernummers (46 A/21/1 en 46 A/21/2) wijzen op een zorgvuldige archivering binnen een groter administratief systeem, waarschijnlijk van een havenbedrijf of een gemeentelijke vismarkt.

Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen (doorslag).

Dit document is een administratieve rapportage over de handel in buitenlandse vis op de Nederlandse markt in het voorjaar van 1939. * **Inhoud:** De brief dient als reactie op een informatieverzoek van de Nederlandsche Visscherycentrale. Er wordt melding gemaakt van een partij van 250 kilogram Deense schol, aangevoerd door een handelaar genaamd M. Gerritse. De netto-opbrengst van deze partij was 43,03 gulden. * **Administratieve kenmerken:** De handgeschreven notitie "Verzonden 2/5" geeft aan dat de brief op de dag van datering daadwerkelijk is verstuurd. De referentie "Afd.I No.1720" verwijst naar de eerdere correspondentie van de centrale. * **Taalkundig:** Het document is opgesteld in de toen gangbare spelling met de uitgang *-ch* bij woorden als "visch" en "Deensche".

Dienstbrief/Ambtelijke correspondentie

* **Inhoud:** De brief is een rapportage over de aanvoer van buitenlandse vis. De afzender reageert op een eerdere informatieaanvraag van de Nederlandsche Visscherycentrale. Er wordt gemeld dat een zekere heer M. Gerritse op 21 april 1939 een partij van 250 kg Deense schol heeft aangevoerd bij de lokale visafslag. De netto-opbrengst van deze verkoop was 43,03 gulden. * **Vorm:** Getypte brief op officieel briefpapier (gezien het kenmerk en de strakke indeling). De handgeschreven aantekening "extra" duidt mogelijk op een specifieke archiveringsstatus of prioriteit. * **Terminologie:** Gebruik van "visch" (met ch) en "jl." (jongstleden), wat typerend is voor de Nederlandse spelling en ambtelijke stijl van vóór de spellingwijziging van Marchant/de Roover.

Brief op officieel briefpapier van de firma M. Gerritse.

Deze zakelijke brief uit 1938 is een kort begeleidend schrijven. De afzender, M. Gerritse, een Amsterdamse visimporteur en -exporteur, stuurt een kopie van een document van de "Visschery-Centrale" door naar de Directeur van het Marktwezen. Het betreft een aanvraag voor een "consent" (een vergunning of officiële toestemming). De taal is formeel ("Weledelen Heer", "Bygaande", "schryven") en hanteert de destijds gebruikelijke spelling (zoals de 'y' in plaats van 'ij'). Het briefpapier toont de professionaliteit van de firma, inclusief bankgegevens van de Incasso-Bank. De handgeschreven nummers linksboven wijzen op een administratieve archivering bij de ontvangende instantie (het Marktwezen).

Zakelijke correspondentie / Brief.

* **Inhoud:** De brief is een formeel verzoek van de Amsterdamse vishandelaar M. Gerritse aan de Nederlandse Visserij-Centrale. Gerritse verzoekt om een "Deensch consent" (een importvergunning of toewijzing) voor de hoeveelheid van 15.000 kilogram vis. Het verzoek is gebaseerd op een voorafgaand overleg met de Directeur van Marktwezen in Amsterdam. * **Taal en Stijl:** De tekst is geschreven in de formele zakelijke stijl van de jaren 1930, inclusief de toen geldende spelling (bijv. "visch", "eener", "Deensch"). De aanspreekvorm "Weledelen Heer" was gebruikelijk voor correspondentie met officiële instanties. * **Administratieve details:** Het briefhoofd vermeldt expliciet zowel de girorekening als de bankrekening bij de Incasso-Bank, wat duidt op een professionele bedrijfsvoering. De locatie aan de Amstel 47 plaatst het bedrijf in het hart van de toenmalige Amsterdamse handel.

Getypte brief (doorslag/kopie)

Deze brief is een formeel, zakelijk schrijven uit de late jaren '30. De inhoud is kort en procedureel: de afzender reageert op een schrijven van de heer Gerritse van enkele dagen daarvoor (26 augustus). De afzender geeft aan dat hij de zaak heeft besproken met de directeur van de "Nederlandsche Visschery Centrale" en adviseert de ontvanger om nu zelf een officieel schriftelijk verzoek in te dienen bij die betreffende instantie. De opmaak is typisch voor die tijd, met referentienummers voor archivering en een duidelijke adressering inclusief de wijkvermelding ("Wyk 2"), wat gebruikelijk was in Amsterdam. Het gebruik van de spelling "Visschery" en "schriftelyk" weerspiegelt de toenmalige spellingnormen.

Zakelijke correspondentie (brief) op briefpapier.

In deze brief verzoekt de visexporteur M. Gerritse de Directeur van het Marktwezen om een dispensatie voor de import van vis (met name uit Denemarken en Noorwegen). De kern van het betoog is dat de afzender eerder door "onverziene omstandigheden" buiten de contingentering (importquota) is gevallen, ondanks zijn status als erkende grossier. Om zijn aanvraag kracht bij te zetten, overlegt Gerritse harde cijfers van zijn verkoopvolumes tussen 1935 en het voorjaar van 1938. De stijgende lijn in de cijfers (van ruim 7.000 naar bijna 16.000 pond) dient als bewijs voor zijn groeiende bedrijfsvoering en het belang van zijn handelsrelaties. De brief is geschreven in de formele, ietwat nederige stijl die gebruikelijk was in de vooroorlogse zakelijke correspondentie ("heb ik de eer", "U. E. D.", "My vleiende met").

Ambtelijke rapportage / klachtbrief.

Het document is een formele klacht over het gedrag van Louis Biet op een Amsterdamse markt (vermoedelijk de markt op het Waterlooplein of een nabijgelegen centrale markt). De schrijver beklaagt zich over het feit dat Biet het veilingproces ("den afslag") verstoort door zich ongevraagd met de prijzen en de handel te bemoeien. Biet wordt omschreven als een lastig persoon die commentaar levert op de kwaliteit van de waar ("moet je die markt zetten") of de prijs ("je geeft veel te veel"). De specifieke aanleiding voor dit schrijven was een incident die ochtend waarbij Biet luidruchtig protesteerde omdat hij een partij 'greep' (mogelijk gereedschap zoals vorken of een partij goederen) van een zekere M. Gerritse niet kon bemachtigen. De auteur verzoekt zijn superieur om Biet te ontbieden voor een ernstige vermaning ("flink onder handen te nemen").

Zakelijke brief / Aanbevelingsbrief.

* **Inhoud:** De brief dient als een referentie of getuigschrift voor de heer W. Licher. De afzender, M. Gerritse, verklaart dat Licher een betrouwbare zakenman is. Het doel van de brief is om de directeur van het Marktwezen te overtuigen Licher bepaalde "gunsten" te verlenen, wat in deze context vrijwel zeker duidt op een marktvergunning of een standplaats. * **Taal en Spelling:** De tekst bevat spelling die in 1950 nog veelvuldig werd gebruikt, zoals de 'y' in plaats van 'ij' ("Mynheer", "by", "verkrygen"). Er is een duidelijke typefout zichtbaar in de datum ("Ocotober"). * **Formuliergebruik:** Opvallend is dat het briefpapier aan de rechterbovenzijde waarschijnlijk is ontworpen in de jaren '30 (gezien de voorgedrukte "193" waar de "50" overheen is getypt). Dit duidt op zuinigheid of het opmaken van oude voorraden briefpapier in de naoorlogse periode. * **Handtekening:** De brief is met inkt ondertekend door M. Gerritse. De initialen in de handtekening lijken overeen te komen met de bedrijfsnaam.

Administratief bijblad met handgeschreven correspondentie en ambtelijke aantekeningen.

Dit document vormt een verslaglegging van de eerste mosselaanvoer in Amsterdam tijdens het seizoen van 1940. De kern van het bericht is de aankomst van een schip uit Wieringen en de moeizame start van de verkoop. Er wordt een specifieke prijs genoemd (50 cent per mandje) en een omrekening naar gewicht (6 mandjes = 100 kg), wat waardevolle economisch-historische informatie is. Er is sprake van ambtelijke opvolging: 1. **30 augustus:** De initiële melding van de aankomst en de aanbeveling van handelaar M. Gerritse als vertegenwoordiger. 2. **7 september:** Een reactie (mogelijk van Inspecteur Th. Stam) waarin wordt bevestigd dat Gerritse bereid is voor de "Rofoy" te verkopen en wordt geadviseerd contact met hem op te nemen. De term **"Rofoy"** (of mogelijk *Rofcij*) is waarschijnlijk een afkorting voor een overheidsinstantie of crisisorganisatie die belast was met de visserij of voedseldistributie tijdens de vroege oorlogsjaren.

Getypte lijst van namen, adressen en financiële bedragen (waarschijnlijk een overzicht van registratiekosten op basis van vermogen of bedrijfswaarde).

Het document betreft een administratieve lijst, vermoedelijk opgesteld in het kader van de roof van Joodse vermogens tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Enkele observaties: * **Berekening:** De kolom "Te betalen registratie" bedraagt exact 0,6% van de "Hoofdsom". Dit duidt op een wettelijk vastgestelde heffing op kapitaal of bedrijfswaarde. * **Doelgroep:** Een groot deel van de namen (o.a. Aap, Cohen, Dotsch, Pais, Wijnschenk) is onmiskenbaar van Joodse origine. De adressen (zoals Waterlooplein, Rapenburgerstraat en Weesperstraat in Amsterdam) bevinden zich in de vooroorlogse Joodse buurten. * **Sector:** Er is een opvallend hoge concentratie aan ondernemers in de "Vischhandel" (vishandel), met name in kustplaatsen als Monnikendam, IJmuiden, Enkhuizen, Volendam en Spakenburg. * **Correcties:** Onderaan het document zijn "Suppletie" (aanvulling) en een aftrekpost (S. Moffie) verwerkt om tot een "Totaal Generaal" te komen.

Getypte lijst met namen, adressen en financiële bedragen.

* **Doel:** Het document lijkt een register te zijn van verschuldigde of betaalde registratiegelden. De kolom "Te betalen registratie" is exact 0,6% van de "Hoofdsom" (met afrondingen). * **Sectoren:** Er is een sterke nadruk op de vishandel ("Vischhandel"). Veel genoemde plaatsen zijn traditionele vissersdorpen of havensteden (Volendam, Spakenburg, Enkhuizen, IJmuiden, Den Helder). * **Geografie:** De focus ligt op Noord-Holland en de kuststeden rond het voormalige Zuiderzee-gebied, met uitschieters naar Amsterdam en Rotterdam. * **Financieel:** Het totaalbedrag aan kapitaal ("Hoofdsom") bedraagt bijna 50.000 gulden, waarover bijna 300 gulden aan registratiekosten wordt geheven.

Zakelijke brief (getypt op briefpapier met briefhoofd).

* **Inhoud:** De firma Sterk uit Lemmer informeert de Amsterdamse Gemeente Vischhal over een wijziging in de verdeling van hun palingtoewijzing. Specifieke percentages worden toegewezen aan twee Amsterdamse handelaren: M. Gerritse en S. Pais. * **Terminologie:** * **Palingtoewijzing:** Verwijst naar het distributiesysteem tijdens de bezettingsjaren waarbij quota werden vastgesteld. * **N.V.C.:** Hoogstwaarschijnlijk de *Nederlandsche Visscherij Centrale*, de instantie die tijdens de oorlog toezicht hield op de visserijsector en de distributie. * **Administratieve sporen:** De handgeschreven nummers "46 A/213/1" en de datum "26/5" wijzen op de administratieve verwerking door de Gemeente Vischhal na ontvangst.

Zakelijke brief op briefpapier van de firma M. Gerritse.

De brief is een getuigenis van goede naam en faam ten behoeve van een collega-handelaar. M. Gerritse probeert de Directeur van de Gemeentelijke Vischafslag te overtuigen om S. Beesemer (Salomon Beesemer) weer te voorzien van handel (gerookte aal). De tekst suggereert dat Beesemer al eerder verzoeken had ingediend die onbeantwoord bleven of waren afgewezen. De opmerking over "20 jaar" handelsrelatie is bedoeld om de betrouwbaarheid van de handelaar te onderstrepen. Ondanks deze voorspraak is de brief bovenaan pontificaal gemarkeerd met het woord "afgewezen" in rood potlood, wat duidt op een definitief negatief besluit van de instantie.

Administratief registerblad of doorslag van afgegeven vervoersvergunningen.

Dit document is een registratielijst van afgegeven transportvergunningen voor vishandelaren in juli 1943. * **Personen/Bedrijven:** Er worden drie partijen genoemd: Gerritse (Nieuwe Amstelstraat 9), Busman (Nieuwmarkt 8) en C. Buter (Velserweg 37). De Nieuwe Amstelstraat en Nieuwmarkt zijn locaties in het centrum van Amsterdam die historisch verbonden zijn met de vishandel. * **Producten:** De ladingen bestaan uit verschillende soorten vis: Baars, zeevisch, Schol, Zeelt en gerookte spiering ("spier ger."). De hoeveelheden worden deels in kilo's ("k") aangegeven. * **Nummering:** De vergunningsnummers (39 t/m 44) lijken chronologisch te zijn uitgegeven, hoewel nummer 42 onderaan de lijst staat na nummer 44, wat kan duiden op een latere administratieve verwerking. * **Stempel:** De paarse stempel "No. 76A/241/2 M. 1943" duidt op een formele registratie bij een overheidsinstantie, mogelijk de Voedselvoorziening in Oorlogstijd.

Administratieve registratie/notitie (betreffende voedseldistributie).

Het document is een administratieve verantwoording van geleverde goederen (viswaren) aan diverse Amsterdamse handelaren in de zomer van 1943. * **Inhoud:** Er wordt melding gemaakt van "vervangings" (vervangende leveringen), wat impliceert dat deze partijen vis geleverd werden ter compensatie van eerdere tekorten of afgekeurde partijen binnen het distributiesysteem. * **Producten:** Er wordt specifiek verwezen naar brasem, schol, zult (mogelijk vis- of vleeszult), spiering en schar. De hoeveelheden variëren van 14 vaten/eenheden tot 165 kilogram. * **Betrokkenen:** Genoemde namen zijn M. Gerritse (Nieuwe Amsteldijk 9), C. Bouter (Nielsenweg/Niersstraat) en Busman (Nieuwmarkt 81, een bekende locatie voor vismarkt-gerelateerde zaken). * **Bureaucratie:** De stempel "M. 1943" en de datum "27/7" wijzen op een officiële registratie, waarschijnlijk door een gemeentelijke instantie zoals de Dienst voor het Marktwezen.

Handgeschreven verklaring/notitie betreffende de handel in gerookte vis.

De tekst is een schriftelijke getuigenis van J.J. Wijnschenk, waarin hij verklaart in het verleden ("voorheen") regelmatig gerookte vis te hebben gekocht van de heren M. Gerritse en J. de Haan uit Amsterdam en Monnickendam. De schrijver biedt aan om deze handelsrelatie mondeling toe te lichten. Dergelijke verklaringen werden vaak ingediend om aan te tonen dat men een 'historische inslag' had in een bepaalde handel, wat cruciaal was voor het verkrijgen van vergunningen of toewijzingen. De ambtelijke reactie op het document is echter negatief. De grote aantekening "Afwijzen" wordt onderbouwd met de constatering dat de aanvrager "geen zaak gehad" heeft (geen officiële winkel of geregistreerd bedrijf), maar slechts op basis van "enkele bonnen" handelde. Tevens wordt opgemerkt dat hij reeds een toewijzing van 80 pond heeft ontvangen, wat blijkbaar als afdoende werd beschouwd.

Document

* **Inhoud**: De lijst somt vishandelaren op uit diverse Noord-Hollandse plaatsen (met uitzondering van Breukelen in Utrecht). De kolommen scheiden de bedrijfsnaam van de locatie. * **Annotaties**: Er zijn handgeschreven letters 'J' geplaatst achter de namen H. Wijnschenk, S. Pais, M. Gerritse en J. de Haan, allen gevestigd in Amsterdam. * **Terminologie**: * `Gebr.`: Gebroeders. * `fa.`: Firma. * `Zn.`: Zonen. * `"`: Dittoo-teken (verwijst naar de hierboven genoemde plaatsnaam). * **Opmaak**: De tekst is gecentreerd bovenaan met een onderstreepte titel. De lijst zelf is in twee kolommen uitgelijnd.

# TRANSCRIPTIE M^r de Gaer

Grb.1015. H/e. 28 April 1942. den Heer Wethouder P.W.

Werkman bij de Commissie

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE Mijnheer R.