A. den Heyer

Administratieve notitie / memo betreffende marktwezen.

* **Handschrift:** Het betreft een vlot, zakelijk cursief handschrift uit de midden-20e eeuw. De tekst is goed leesbaar, met enkele doorhalingen en marginale notities die het procesverloop aangeven. * **Inhoud:** Het document betreft een verzoek van vishandelaar A. den Heyer-Taal om uitstel voor het bezetten van zijn marktplaatsen. De reden is de schaarste en de hoge inkoopprijs van haring (met name IJslandse haring), waardoor de handel op straat onrendabel is geworden. * **Besluitvorming:** Een eerder verzoek om langer uitstel werd in oktober 1940 afgewezen. In november wordt voorgesteld om nog éénmaal drie maanden uitstel te verlenen, op voorwaarde dat het wekelijkse marktgeld voor de standplaatsen aan de Westerstraat en Lindengracht betaald blijft worden, ook als de handelaar zelf niet aanwezig is.

Getypt afschrift (doorslag) van een officiële brief.

Dit document is een officiële beschikking waarin uitstel wordt verleend aan een markthandelaarster voor de 'bezetplicht' van haar marktplaatsen. * **Kern van de zaak:** Mevrouw Den Heyer-Taal heeft verzocht om haar standplaatsen op de Amsterdamse markten (Lindengracht en Westerstraat) tijdelijk niet te hoeven bemannen. * **Besluit:** De directeur staat dit voor een periode van maximaal drie maanden toe. * **Voorwaarde:** Het marktgeld moet ondanks haar afwezigheid wekelijks voldaan worden. Dit duidt erop dat het behoud van de vergunning strikt gekoppeld was aan zowel fysieke aanwezigheid als financiële afdracht. * **Administratieve kenmerken:** De handgeschreven aantekening "Verzonden 22/11" bevestigt de daadwerkelijke verzending van het origineel op de dag van datering.

Getypte brief (doorslag op dun papier).

Deze korte zakelijke brief is een officiële mededeling aan een markthandelaar, mevrouw A. den Heyer-Taal. Zij krijgt toestemming om haar vaste standplaatsen op twee bekende Amsterdamse markten (de Lindengracht en de Westerstraat) tijdelijk niet te bezetten. De kernpunten zijn: 1. **Termijn:** Het uitstel geldt voor maximaal drie maanden. 2. **Locatie:** Het betreft standplaatsen op de Lindengracht en Westerstraat in de Jordaan. 3. **Voorwaarde:** Het marktgeld moet ondanks haar afwezigheid wekelijks doorbetaald worden. Dit was een standaard vereiste om het recht op de standplaats te behouden.

Administratieve kaart/bijblad (fiskaart of dossier-aantekening).

* **Personen:** De kaart betreft "A. den Heyer - Taal". Dit duidt waarschijnlijk op een echtpaar of een getrouwde vrouw (geboortenaam Taal, echtgenoot Den Heyer). * **Locaties:** Er worden twee adressen/standplaatsen genoemd in de Amsterdamse Jordaan: Lindengracht 222 en Westerstraat 267. * **Inhoud:** Het document lijkt een vergunning of ontheffing te betreffen voor een marktstandplaats of straathandel. Er is toestemming verleend ("toegestaan") voor een periode van 3 maanden, onder de voorwaarde dat de plaats daadwerkelijk bezet wordt ("mits de plaats bezetten"). * **Datering:** De aantekeningen beslaan de periode mei tot augustus 1940, kort na de Duitse inval in Nederland.

Getypte doorslag of kopie van een uitgaande brief.

Dit document is een formele afwijzingsbrief gericht aan de heer S. den Heyer. De kern van de brief is de afwijzing van een verzoek om vrijstelling van "marktgeld" (de vergoeding die een koopman betaalt voor een standplaats op de markt). De heer Den Heyer had dit verzoek per briefkaart ingediend op 7 augustus 1940. De directeur stelt dat de geldende regels geen ruimte bieden voor een uitzondering in dit specifieke geval. De toon is zakelijk en ambtelijk ("tot mijn spijt", "niet voor inwilliging in aanmerking kan komen"). De afkorting "VP/HG." rechtsboven verwijst waarschijnlijk naar de opsteller van de brief en de typist(e).

Ambtelijke brief / Briefrapportage.

De brief is een formeel verzoek van de directeur van de Centrale Markt in Amsterdam aan de Wethouder voor de Levensmiddelen. In het schrijven wordt gerapporteerd over drie mannen uit Rijnsburg die op 18 november 1944 betrapt zijn op "onbevoegde groothandel". De directeur heeft zelf reeds de maximaal toegestane straf binnen zijn bevoegdheid opgelegd: een marktverbod van 14 dagen. Hij acht dit echter onvoldoende en adviseert de wethouder om bij de Burgemeester van Amsterdam aan te dringen op een verbod voor onbepaalde tijd. De nauwkeurige persoonsgegevens (inclusief geboortedata en adressen) duiden op een officiële politionele afhandeling. Opvallend is dat twee van de drie verdachten nog minderjarig waren (16 en 17 jaar oud).

Doorslag van een officiële kennisgeving/strafbeschikking.

* **Inhoud:** Het betreft een collectieve aanzegging aan drie inwoners van Rijnsburg. Zij worden beschuldigd van het illegaal uitoefenen van groothandel op de "Centrale Markt" op 18 november 1944. * **Sanctie:** Als directe straf wordt hen de toegang tot de markt ontzegd voor een periode van 14 dagen (van 29 november t/m 12 december 1944), gebaseerd op artikel 35 van het marktreglement. * **Juridisch voorbehoud:** De brief vermeldt expliciet dat er nog verdere maatregelen kunnen volgen via de Burgemeester, wat duidt op een mogelijke strafrechtelijke of bestuurlijke vervolging buiten de marktverordening om. * **Vorm:** Het document is een getypte doorslag op dun papier, wat gebruikelijk was voor administratieve kopieën in die tijd. De nummering (1o, 2o, 3o) is een verouderde schrijfwijze voor 'eerstens', 'tweedens', etc.

Dienstbrief / officiële aanzegging.

* **Inhoud:** De brief is een officiële strafmaatregel tegen drie personen uit Rijnsburg. Hen wordt de toegang tot de Centrale Markt ontzegd voor een periode van veertien dagen (van 29 november tot en met 12 december 1944). * **Aanleiding:** De reden voor deze sanctie is het "onbevoegd uitoefenen van den groothandel" op 18 november 1944. Dit wijst op handel buiten de vastgestelde regels of zonder de juiste vergunningen. * **Juridische grondslag:** De directeur beroept zich op artikel 35 van het 'Reglement op de Centrale Markt'. * **Escalatie:** Er wordt expliciet vermeld dat de burgemeester mogelijk nog verdere maatregelen zal treffen, wat duidt op een ernstig vergrijp binnen de toenmalige rechtsorde.

Getypte officiële kennisgeving (doorslag/minuut).

Dit document is een officiële strafmaatregel opgelegd aan drie inwoners van Rijnsburg. De kern van de overtreding is "onbevoegd uitoefenen van den groothandel", wat inhoudt dat de betrokkenen goederen (waarschijnlijk landbouwproducten, gezien de herkomst uit Rijnsburg) verhandelden zonder de benodigde vergunningen of buiten de vastgestelde kanalen om. Als sanctie wordt hen voor een periode van twee weken (14 dagen) de toegang tot de Centrale Markt ontzegd. De brief waarschuwt daarnaast dat dit mogelijk niet de enige consequentie is; de Burgemeester kan nog aanvullende maatregelen treffen. De toon is zakelijk en juridisch strikt, verwijzend naar specifieke reglementen (artikel 35).

Getypt verslag van getuigenverklaringen of verhoren.

Dit document bevat getuigenverklaringen van drie tuinders of handelaren die toegeven groenten buiten de officiële veiling om te hebben verhandeld. Dit was in de betreffende periode een economisch delict. De kernpunten uit de verklaringen zijn: * **Werkwijze:** De groenten (zoals andijvie en waspeen) werden buiten de veiling om naar de markt gebracht. Er werd gebruikgemaakt van een loods, gehuurd door de "Gebroeders Valk", die op de hoogte waren van de illegale activiteiten. * **Logistiek:** De transportkosten waren uniform: 0,50 gulden per kist, betaald aan een schipper (Van Noort wordt specifiek genoemd). * **Motivatie:** Vooral J.v.d. Spijk geeft een duidelijke reden: de officiële veilingprijzen waren te laag om van te kunnen leven. Door "zwart" te handelen, kon hij hogere prijzen bedingen (f. 1,50 tot f. 2,00 per kist). * **Betrokkenheid derden:** Naast de handelaren en de schipper worden ook de Gebroeders Valk (verhuurders van de loods) en een kleinhandelaar genaamd Van Soest genoemd als medeplichtigen of op de hoogte zijnde partijen. ---

Getypte verklaringen/getuigenverklaringen betreffende economische delicten.

Het document bevat drie verklaringen van handelaren die bekennen groenten buiten de officiële veiling om te hebben verhandeld. De belangrijkste punten zijn: * **Buiten de veiling om:** Alle drie de personen geven toe de verplichte veilinggang te hebben omzeild om direct op de markt te verkopen. * **Zwarte handel:** Er wordt expliciet gesproken over groente die "zwart werd verhandeld". De motivatie van Van der Spijk is economisch: de officiële veilingprijzen zijn te laag om van te kunnen bestaan. * **Facilitering:** De "Gebr. Valk" spelen een centrale rol; zij huren een loods die door de handelaren wordt gebruikt als opslag- of overslagpunt voor deze illegale handel. Ze zijn hiervan op de hoogte en geven toestemming. * **Logistiek:** Er wordt melding gemaakt van vrachtkosten (f. 0,50 per kist) aan schippers en het gebruik van sleutels (of het naar binnen klimmen door een raampje) van de betreffende loods. * **Omvang:** Joh. v.d. Spijk vermeldt dat zijn tuin "150 roe" groot is (ca. 2100 m²), wat duidt op een professionele tuinder.

Getuigenverklaringen/Verhoorverslag (doorslag van een getypt document).

Het document bevat drie verklaringen van handelaren/tuinders die toegeven groenten buiten de officiële veiling om te hebben verhandeld. * **G. van Klaveren** en **A. den Heyer** werkten in opdracht van hun vaders. * **J.v.d. Spijk** handelde voor eigen rekening en geeft als expliciete reden voor de illegale handel de te lage veilingprijzen aan. * Er is sprake van een gecoördineerde actie waarbij een loods van de **Gebr. Valk** werd gebruikt als overslagpunt. De Gebroeders Valk waren hiervan op de hoogte. * Er werd een vaste vrachtprijs van **f. 0,50 per kist** betaald aan een schipper (Van Noort). * De term "zwart verhandeld" en het omzeilen van de veiling wijzen op een overtreding van de toenmalige economische wetgeving.

Officiële kennisgeving / Dienstbrief

Het document betreft een administratieve sanctie opgelegd aan drie individuen uit Rijnsburg. Zij krijgen per direct een toegangsverbod voor onbepaalde tijd voor de "Centrale Markt" (vermoedelijk de veiling of centrale marktplaats in Leiden). De grondslag voor deze uitsluiting is het "onbevoegd uitoefenen van den groothandel". Opvallende elementen: * **Gezamenlijke straf:** De drie mannen worden in één brief aangesproken, wat suggereert dat zij als groep of compagnons opereerden. * **Handgeschreven kanttekeningen:** De opmerking "niet bij bedrijfschefs" suggereert interne instructies over hoe dit besluit gecommuniceerd of gearchiveerd moest worden binnen de gemeentelijke organisatie. * **Naleving:** De aantekening linksonder ("Gez. 27/1 '45") toont aan dat het dossier ruim een maand later nogmaals is gecontroleerd of verwerkt.

Dienstbrief / Rapportage betreffende tuchtrechtelijke maatregel.

* **Kernboodschap:** De directeur van de Centrale Markt rapporteert een overtreding door een medewerker van een grossier. De man, E. v.d. Vijver, heeft zich schuldig gemaakt aan illegale groothandel op het marktterrein. * **Maatregelen:** De directeur heeft de man reeds een marktverbod van 14 dagen opgelegd (29 nov - 12 dec 1944). Hij adviseert de Wethouder echter om via de Burgemeester een verbod voor onbepaalde tijd te laten opleggen. * **Rechtsgrond:** Er wordt expliciet verwezen naar artikel 35, lid 1 en 2 van het 'Reglement op de Centrale Markt'. * **Personen:** * **E. v.d. Vijver:** De overtreder uit Katwijk (25 jaar oud ten tijde van schrijven). * **A. den Heyer:** De grossier bij wie de overtreder in dienst was. * **J.H. de Grebber & C. Veerman:** De controlerend ambtenaren die de overtreding hebben geconstateerd.

Afschrift van een ambtelijk rapport.

Dit document is een proces-verbaal of rapportage van twee marktambtenaren die een illegale partij groente (1000 kg peen) hebben geconfisqueerd op de Centrale Markt in Amsterdam. De verdachte, een 25-jarige tuinder uit Katwijk, bekent de partij zonder de juiste papieren te hebben gekocht en buiten zijn werkgever om te willen verhandelen. Hij geeft expliciet aan dat hij niet bevoegd is tot groothandel. De partij is in beslag genomen en zijn toegangskaart is ingenomen. Opvallend is de gedetailleerde bekentenis die in het rapport is opgenomen, waarbij de verdachte precies aangeeft wat de inkoopprijs was en hoe het transport (via een schipper) is verlopen.

Getypt samenvattend rapport van een opsporingsonderzoek.

Dit rapport documenteert een gecoördineerde inval op de Amsterdamse Centrale Markt tijdens de Tweede Wereldoorlog. De essentie van het document is als volgt: * **Modus Operandi:** Men vermoedde dat de bloemenboot "Voorne Putten" als dekmantel diende voor de smokkel van groenten vanuit Rijnsburg (een belangrijk tuinbouwcentrum). De goederen werden 's nachts gelost om de reguliere controles te ontwijken. * **Betrokkenen:** Er is sprake van een netwerk van grossiers uit Rijnsburg die pakhuizen huren op de Amsterdamse markt. De aangetroffen personen zijn vaak jong (geboren in 1927 en 1928, dus 16 of 17 jaar oud), wat kan duiden op het inzetten van minderjarigen voor risicovol werk. * **Verweer:** De officiële huurders van de pakhuizen claimen onwetendheid. De rapporteur stelt hier kritische vragen bij ("Hoe kon de Mooy in pakhuis Van Belle komen?"), wat wijst op een vermoeden van medeplichtigheid of een georganiseerd systeem van sleuteloverdracht. * **Handgeschreven elementen:** De toevoegingen ("acc", namen in de marge) suggereren dat dit rapport is gebruikt voor verdere administratieve afhandeling of verificatie van marktvergunningen.

Inspectierapport / Logboeknotitie betreffende inbeslagnames.

Het document is een verslag van een opsporings- of controleambtenaar (mogelijk van de Crisis Controle Dienst - CCD) die onderzoek doet naar de handel en opslag van groenten op de Centrale Markthallen in Amsterdam. **Kernpunten:** * **Inbeslagnames:** Er worden grote hoeveelheden groenten genoteerd die in beslag zijn genomen (andijvie, waspeen, prei, radijs, selderij). * **Onregelmatigheden:** De controleur stelt kritische vragen over de toegang tot de pakhuizen ("Hoe konden bovenvermelde personen... komen?", "Hoe kwam Vijver in het pakhuis?"). Dit suggereert ongeoorloofde toegang of handel buiten de officiële kanalen om. * **Ontkenning:** Bij de aangetroffen personen (zoals Van Vliet) is er sprake van een klassieke verdedigingsreflex: men beweert nergens van te weten of schuift de verantwoordelijkheid af op ondergeschikten ("handel was van zijn knecht"). * **Geografische link:** Opvallend veel van de genoemde handelaren/huurders komen uit Rijnsburg, een belangrijk centrum voor de tuinbouw.

Doorslag of stencilkopie van een officiële aanmaning (betalingsherinnering).

* **Inhoud:** Het betreft een collectieve aanmaning gericht aan meerdere handelaren (vermoedelijk groente- of fruithandelaren uit de regio die op de Centrale Markt stonden). De kern van het geschil is het niet tijdig betalen van het 'plaatsgeld' (huur voor een standplaats) voor de maand november 1944. * **Financiële details:** De jaarlijkse huur bedraagt f. 500,-. De maandelijkse termijn die gevorderd wordt is f. 41,67 (exact 1/12e van het jaarbedrag). * **Administratieve verwerking:** Uit de handgeschreven annotaties blijkt de status van de invordering: * H. Verwoerd en A. den Heyer hebben inmiddels betaald. * Onderaan staat "Aanget. 5/12-44", wat erop wijst dat voor de resterende wanbetalers op 5 december 1944 een aangetekende brief is verzonden. * **Toon:** De brief is formeel en dreigend ("maan ik U bij dezen aan", "genoodzaakt zien om deze vordering in handen te stellen").

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE th. A. W. v. d. Haer . —

# TRANSCRIPTIE M^r de Gaer

# TRANSCRIPTIE Th: de Haan. [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE Mr de Baer [onderstreept]