D. Korper

Administratieve lijst / Correspondentie.

Dit document is een interne lijst van de Amsterdamse marktadministratie (waarschijnlijk het Marktwezen, gezien de "M" in de stempels). De lijst inventariseert marktkooplieden die verzuimd hebben de door de gemeente in bruikleen gegeven "snoeren" (elektriciteitskabels voor de verlichting van marktkramen) in te leveren. Het document bevat 15 namen, maar onderaan staat "Totaal 17 snoeren". Dit verklaart de aanduiding "2 X" achter de namen van J. Reiss en E. Kleerekoper; zij hadden blijkbaar twee snoeren in bezit. De aantekening in blauw potlood ("Aanschrijven") duidt op de vervolgactie: het versturen van een formele aanmaning naar de genoemde personen.

Getypte lijst met namen en bedragen/waarden.

* **Structuur:** De lijst is hiërarchisch opgebouwd op basis van aflopende waarden. De horizontale lijnen lijken classificaties aan te geven, gemarkeerd met de breuken 3/4, 1/2 en 1/4. * **Inhoud:** Het betreft een administratieve lijst, mogelijk van salarissen, uitkeringen, belastingaanslagen of aandelenposities. De aanwezigheid van namen als "Juda Groenteman" en "J. Cohen" in combinatie met de sobere, bureaucratische stijl, doet denken aan administratie uit de oorlogsperiode of direct daarna. * **Opvallende details:** * Bij de naam D. Bout staat een correctie of typfout in het getal ("131 $^m$ 77"), waar waarschijnlijk een komma had moeten staan. * De afkorting "Hzn." staat voor "Hendrikszoon" (of een andere voornaam beginnend met H), een gebruikelijke Nederlandse aanduiding om onderscheid te maken tussen familieleden met dezelfde initialen. * Het ronde stempel op de achtergrond bevat de tekst "JA... NOOR...", wat mogelijk verwijst naar een bedrijfsnaam of een instantie.

Handgeschreven brief (verzoekschrift) op gelinieerd papier.

In dit korte schrijven verzoekt D. Korper om een overplaatsing als marktkoopman. Hij staat op dat moment op de Joodse markt op het Waterlooplein en wil graag overgeplaatst worden naar de Joodse markt in de Gaasperstraat. Opvallend is de spelling "Derecteur" en de wat gebrekkige zinsbouw ("verzoek... te worden"), wat duidt op een schrijver die wellicht minder geschoold was of voor wie het Nederlands niet de eerste taal was (hoewel de naam Korper zeer Amsterdams/Joods-Nederlands is). De brief is zakelijk maar beleefd van toon. Het adres van de afzender, Valkenburgerstraat 157 II, lag midden in de oude Joodse buurt, vlakbij het Waterlooplein. De wens om naar de Gaasperstraat (in de Rivierenbuurt) te verhuizen kan te maken hebben met een veranderende klantenkring of persoonlijke omstandigheden.

Getypte lijst (doorslag of origineel op dun papier).

Dit document is een administratieve lijst van de gemeente Amsterdam, waarschijnlijk afkomstig van de Dienst der Markten of een gerelateerde afdeling. De lijst bevat persoonsgegevens van marktkooplieden of bezoekers die een vergunning kregen voor specifieke markten in 1942. Opvallend is de concentratie van adressen in de Transvaalbuurt (zoals de Joubertstraat, Retiefstraat, en Ben Viljoenstraat) en de Oosterparkbuurt. Veel van de genoemde namen zijn van Joodse origine. De markten die het meest genoemd worden — de Gaaspstraat, de Joubertstraat en delen van de Albert Cuypstraat — waren in 1942 aangewezen als zogeheten "Joodse markten". De data in de laatste kolom (grotendeels april 1942) komen exact overeen met het moment waarop de Duitse bezetter de segregatie op markten strikt begon af te dwingen. Per 1 november 1941 was het Joden al verboden op niet-Joodse markten te staan of te kopen; begin 1942 werd dit administratief volledig vastgelegd.

Briefkaart (voorzijde met adressering).

Dit document is de adreszijde van een briefkaart verstuurd tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De afzender, D. Korper, richt zich tot de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam-West. * **Handgeschreven elementen:** De tekst is geschreven in een duidelijk, cursief handschrift met blauwe inkt. * **Postale markeringen:** Het propagandastempel "Laat voor de post..." was in die tijd gebruikelijk om het publiek te instrueren de bovenrand van poststukken vrij te houden voor de sorteermachines. * **Locatie:** De Valkenburgerstraat lag in het hart van de toenmalige Jodenbuurt in Amsterdam. De Jan van Galenstraat 4 was het adres van de administratie van de Centrale Markthallen.

Archiefkaart / Administratief bijblad (Alg. Zaken-Model No. 14).

* **S.Z. W.V. – Galerij:** Dit staat voor *Sociale Zaken, Werkverruiming*. De 'Galerij' verwijst naar de Galerij van het Paleis voor Volksvlijt in Amsterdam, waar destijds diverse gemeentelijke diensten waren gevestigd die belast waren met de administratie van de Joodse bevolking. * **D. Korper:** Het betreft David Korper (geboren 1888), een Joodse marktkoopman. De Valkenburgerstraat lag in het hart van de Joodse buurt. * **R.W.K.:** Afkorting voor *Rijkswerkkamp*. De notitie geeft aan dat de heer Korper per 30 april 1942 is overgebracht naar een werkkamp (onderdeel van de gedwongen tewerkstelling van Joodse mannen in Nederland). * **Vrijstellen van betaling:** Omdat de heer Korper in een werkkamp zit, kan hij zijn standplaats op het Waterlooplein niet meer gebruiken. De administratie (getekend door Smit op 4 juni 1942) besluit hem vanaf de datum van zijn vertrek (26 april) vrij te stellen van het staangeld. * **Doorgehaalde tekst:** De naam van J. van Hulst is doorgestreept, wat suggereert dat dit kaartje hergebruikt is of dat de informatie voor Korper in de plaats is gekomen van een eerdere mutatie.

Administratieve lijst van marktkooplieden.

* **Structuur:** Het document is een getypte tabel met vier kolommen: Naam, Geboortedatum, Adres en Artikel (verkochte waar). * **Terminologie:** * *Nw.* staat voor Nieuwe; *Krt.* voor Korte; *Gov.* voor Govert. * De Romeinse cijfers (I, II, III) achter de adressen duiden op de verdieping. * *hs* betekent huis/begane grond. * De term *ongeregeld* duidt op een assortiment van diverse goederen (ongeregelde goederen/waren). * **Opvallende kenmerken:** De spelling is conform de toenmalige tijd (bijv. *zyde* in plaats van zijde, *porceylijn*). De lijst bevat veel namen die typisch zijn voor de Portugees- en Hoogduitse Joodse gemeenschap in Amsterdam (bijv. Agsteribbe, da Costa da Fonseca, Italiaander, Lopes Dias).

Officiële brief van de gemeente Amsterdam.

Dit document is een kil, bureaucratisch schrijven van de gemeentelijke instantie 'Marktwezen Amsterdam' aan een Joodse vrouw tijdens de Duitse bezetting. De brief informeert haar dat haar man, die is tewerkgesteld in een 'rijkswerkkamp voor Joden', geen vrijstelling krijgt voor het betalen van marktgeld voor zijn standplaats op de markt op het Waterlooplein. De consequentie is direct: de marktplaats wordt ingetrokken, tenzij de echtgenote deze zelf gaat bemensen. De tekst getuigt van de ijzingwekkende normaliteit waarmee de beroving van Joodse burgers van hun bestaansmiddelen werd uitgevoerd door de lokale overheid. De nadruk op 'persoonlijk' en 'ten spoedigste' wijst op de strikte handhaving van regels, zelfs wanneer de burger door dwangarbeid (tewerkstelling in een kamp) fysiek niet in staat is aan die regels te voldoen. De handgeschreven krabbel onderaan lijkt een samenvatting van een reactie van de vrouw of een interne notitie te zijn; ze wil de plaats behouden voor als haar man vrijkomt, maar de ambtenaar noteert de eis van persoonlijke aanwezigheid.

Document

Dit document is een getypte lijst met persoonsnamen en bijbehorende kwantitatieve gegevens, verdeeld over twee kolommen per zijde. De koppen luiden "Aantal aal" en "kg. Zw." (waarschijnlijk 'zware aal', een sortering in de vishandel). De lijst is alfabetisch geordend (G tot en met O op deze pagina). Er zijn enkele handgeschreven toevoegingen en adressen tussen haakjes vermeld (bijv. Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). Getallen zoals (14-11-84) verwijzen vermoedelijk naar geboortedata, wat gebruikelijk was in administratieve lijsten uit die tijd. ---

Getypte lijst op doorslagpapier met handgeschreven correcties en toevoegingen.

* **Administratieve functie:** Het document betreft een werkkopie van een distributielijst voor viswaren. De handgeschreven toevoegingen en doorhalingen wijzen op een actieve bijhouding van een klanten- of ledenbestand. * **Identificatie:** Opvallend is het gebruik van geboortedata tussen haakjes om personen met dezelfde naam (zoals Abraham Locher) uit elkaar te houden. Ook straatnamen worden als onderscheidend kenmerk gebruikt (bijv. de twee locaties van D. Korper). * **Kwanteit:** De eenheden zijn fors (totaal honderden kilo's), wat suggereert dat dit geen lijst is voor individuele consumenten, maar voor handelaren, winkeliers of marktkooplieden. * **Demografische kenmerken:** De lijst bevat een zeer hoog percentage namen die historisch geassocieerd zijn met de Joodse gemeenschap in Amsterdam (Locher, Lustig, de Hond, Polak, Roodveldt, Roozelaar). De adressen (Valkenburgerstraat, Schimmelstraat) bevestigen dit beeld; de Valkenburgerstraat was een centrale straat in de Amsterdamse Joodse buurt.

Administratieve lijst / Register van visverkopers.

* **Doel van de lijst:** Het document dient om de distributiekanalen van zoetwatervis in kaart te brengen. Het lijkt te gaan om een controlelijst van de overheid of een marktwezen-instantie om te bepalen waar individuele handelaren hun waar verkopen (winkel, marktplaats of ambulante handel/venten). * **Geografische focus:** De lijst concentreert zich op Amsterdam (Javastraat, Lindengracht, Dapperbuurt, Albert Cuypstraat) en de omliggende regio (Weesp, Bussum, Marken, Diemen). * **Terminologie:** * *Oproepen:* Het luidkeels aanprijzen van waren op straat of markt. * *Venter:* Iemand die met zijn waar langs de deuren gaat. * *Slijten:* Verkopen. * **Opvallend:** De toevoeging in blauwe inkt over de groep bij de Lindengracht (Kok, Ter Voort, Overloop) suggereert dat er twijfel was of deze handelaren nog wel actief waren op de markt.

Handgeschreven lijst op gelinieerd papier (mogelijk een registerpagina of administratieve kladlijst).

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een vlot, enigszins onregelmatig cursief handschrift. Er lijken later aantekeningen te zijn toegevoegd met een ander potlood of andere pen (zoals de adressen en de "oproepen" teksten). * **Ordening:** De lijst is grotendeels alfabetisch op achternaam gesorteerd. * **Afkortingen:** "Geb" staat voor "geboren". "Jr" en "Sr" voor Junior en Senior. "Prinsengrt" voor Prinsengracht. * **Opmerkelijke details:** Bij D. Korper staat de toevoeging "Carillonist". Er zijn diverse verwijzingen naar Amsterdamse locaties (Gaaspstraat, Prinsengracht, Goudsbloemstraat). * **Administratieve tekens:** Er staan verticale strepen en vraagtekens bij sommige namen, wat duidt op een controleproces of onduidelijkheid over de status van de persoon.

Getypte lijst met handgeschreven annotaties en correcties.

* **Inhoud:** Het document betreft een distributielijst voor "aal" (paling). De kolommen "Aantal aal" en "kg. Zw." (mogelijk 'kg Zwaar' of een andere gewichtsaanduiding) suggereren een logistieke administratie van voedseldistributie. * **Doelgroep:** De namen op de lijst zijn overwegend Joodse namen (bijv. Goudsketting, Groenteman, Locher, de Hond). Er staan ook specifieke adressen bij in Amsterdamse wijken die historisch een grote Joodse populatie kenden (Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). * **Annotaties:** De toevoeging "afvoeren" bij M.A. Helsloot en "afv." (afgevoerd/afwezig) bij J. Lustig wijst op een administratie die tijdens een periode van gedwongen vertrek of deportatie werd bijgehouden. De handgeschreven getallen (vaak verhogingen van 50 naar 80) kunnen duiden op gewijzigde rantsoenen of samenvoeging van huishoudens. * **Rekenwerk:** De totalen onderaan duiden op een controle van de uitgegeven hoeveelheden vis of gewicht.

Document

- **Doel van het document:** Het betreft een administratieve registratie van de vishandel tijdens de overgang van vrede (1939) naar oorlogstijd (1940). De nauwkeurige vastlegging suggereert een toezichthoudende rol van de overheid op de voedselvoorziening. - **Handgeschreven tekens:** De vinkjes, kruisjes en streepjes duiden op een proces van verificatie of selectie. Handelaren met een '+' lijken vaker geconcentreerd in Volendam, terwijl Amsterdammers vaker met een '/' of 'vinkje' zijn gemerkt. - **Oorlogsinvloed:** Bij L. Meents staat "geen boekhouding - militair", wat erop wijst dat de eigenaar was opgeroepen voor het leger. Bij andere handelaren zie je de omzet in 1940 sterk dalen (bijv. Th. Otto) of juist stijgen (bijv. P. Hogenbirk), wat duidt op verschuivingen in de markt door de bezetting. - **Joodse namen:** Namen als Hammelburg, de Hond, Korper, Meents en Piller-Moffie, evenals adressen in de Jodenbuurt (Jodenhouttuinen, Uilenburgerstraat), wijzen erop dat dit overzicht ook Joodse handelaren bevat die kort na deze periode te maken kregen met anti-Joodse maatregelen en onteigening.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in blauw potlood/inkt:] *Verzonden 28/7-42* [Getypt:] vB/HB. den Heer S. Korper, Eemsstraat 9 II, Amsterdam-Zuid. Wijk 22 A. 103/59/2 M. 28 Juli 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 7 Juli j.l. bericht ik U, dat aan Uw verzoek niet kan worden voldaan. De Directeur, wnd.

# TRANSCRIPTIE 30/12/1 mvr. [?]                               ~~geb 20/9/36~~                Opgeroepen 11-2-’44                                                                                                  deltas      6 ½ / 10 mm M. H. van Dijk werd per 8/9 ’42 voor den tijd van 1 jaar geschorst wegens verkoop koek zonder bon (23/10/6 m 43 25/Lg). Later is datum afloop schorsing vastgesteld ...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven:] Adres Corn. Kuiper [Middenboven:] W.P.M. [Rechtsboven:] A’dam, 12/3 1942 [Stempel: 25/3/42] [Rode stempel: 26/6/21 M] [Hoofdtekst:] Onder terugzending van het met Uw kantbrief dd. 3 dezer om advies ontvangen stuk No 266 L.M. 1942 heb ik de eer U te berichten, dat ik U omtrent de op de C.M. optredende grossierscombinatie van stapelproducten reeds rapporteerde met mi...

# TRANSCRIPTIE *Verzonden 9/7* den Heer Corn. Kuiper Wzn., te Noordscharwoude. 37/102/2 M 9 Juli 1940. Naar aanleiding van Uw brief van 2 dezer deel ik U mede, dat ik bereid ben Uwe vestiging als grossier op de Centrale Markt opnieuw te overwegen. Ik verzoek U daarom, voor een nadere bespreking, een dezer dagen te mijnen kantore te willen komen, des voo...

# TRANSCRIPTIE [Links boven, in rood:] 20/I/1^a [Links boven, in zwart:] vrijmarkt- koopman Ronner P. [Rechts boven:] A’dam, 6/1 1944 W. b. M. [Hoofdtekst:] Naar aanl. van het met uw brief d.d. 3 Januari jl. om advies ontvangen stuk No. 694 L.M. 1943 hebben de ondergetekenden de eer U te berichten, dat [o.a.] adressant bij Besluit van B. en W. d.d. 17 Sept. jl. no. 694 L.M. werd gestraft met o...