J. Boeken

Administratieve nota/interne correspondentie betreffende marktgelden.

Het document is een verslag van een marktmeester of ambtenaar van de marktadministratie betreffende openstaande vorderingen voor standplaatsen (jaarplaatsen). 1. **Geval J. Boeken:** Deze post lijkt administratief afgehandeld ("afgedaan"). Er was onduidelijkheid over het aanleveren van de jaarrekening, maar de betaling vanaf januari 1939 is genoteerd. 2. **Geval J. Schreurs (Plaats 71):** Dit is de kern van de nota. Schreurs heeft een betalingsachterstand van 50 gulden (twee maanden à 25 gulden). De reden voor niet-betaling is de ziekte van de houder. Omdat de plaats echter wel bezet wordt door een "knecht" (assistent), blijft de betalingsverplichting van kracht. 3. **Betalingsafspraak:** In het rode kader wordt vastgesteld dat de schuld waarschijnlijk voldaan zal worden op maandag 30 januari, wanneer Schreurs (of zijn vertegenwoordiger) de kalvermarkt bezoekt.

Getypte debiteurenlijst (boekhoudkundig overzicht).

* **Inhoud:** Het document is een financiële momentopname van openstaande posten bij een koelhuis. Het overgrote deel van de posten betreft kleine bedragen, wat duidt op kleinschalige opslag of restposten. * **Boekhoudkundige termen:** De afkorting "CR." staat voor Credit. Deze klanten hadden een tegoed bij het koelhuis (bijvoorbeeld door overbetaling of retourzendingen), wat in mindering wordt gebracht op het totaal van de debiteuren (debetstand). * **Sleutelposten:** Twee bedrijven domineren de lijst qua omvang: N.V. P.v. Hoeckel & Zn. (f 3437,23) en N.V. A.J. de Graaf (f 1388,66). Samen zijn zij verantwoordelijk voor meer dan 80% van het totale uitstaande bedrag. * **Opvallende namen:** Er staan diverse namen op de lijst die veelvoorkomend waren binnen de Joodse gemeenschap in de handel (zoals Agsteribbe, Hakker, Mok, Ossedrijver, Posner en Stodel). Ook bekende bedrijven zoals Polak & Schwarz (essencefabriek) en landgoed De Olmenhorst worden vermeld.

Boekhoudkundig overzicht (lijst van openstaande vorderingen/debiteuren).

* **Administratieve structuur:** Het document is een klassieke saldilijst uit een grootboek. De bedragen achter de namen zijn de openstaande schulden van klanten (debiteuren). De aanduiding **"CR."** staat voor Credit, wat betekent dat deze specifieke klanten een tegoed hadden of meer hadden betaald dan gefactureerd. * **Bedragen:** De bedragen variëren van zeer klein (bijv. Mark p/a Walg met f 0,03) tot aanzienlijk voor die tijd (bijv. N.V. A.J. de Graaf met f 1388,66). Het eindtotaal van deze pagina is f 7610,56. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse correcties en aantekeningen zichtbaar. De omkaderde namen (Hoogland, H. Sons) en de handgeschreven bedragen (9.20 bij de Ruiter) duiden op een controle van de boekhouding of een latere mutatie. De "x" voor het bedrag van I. Velmans suggereert een vinkje of een onduidelijkheid. * **Bedrijfsactiviteit:** Gezien de stempel van de "Nederlandsche Veiling van Land- & Tuinbouwproducten" betreft dit de handel in groenten, fruit of bloemen in Amsterdam. ---

Document

* **Structuur**: De lijst is opgedeeld in drie segmenten. Het eerste segment (percelen H) bevat perceelnummers. Het tweede segment bevat afwijkende codes (AG 25) en een notitie over "bietenplants" (bietenplanten). Het derde segment betreft een genummerde lijst onder de noemer "Bloemen". * **Inhoud**: De afkorting "pl. H" staat zeer waarschijnlijk voor "Plaats H" of "Perceel H", wat wijst op een indeling van land of tuinen. De vermelding van "bietenplants" suggereert dat dit een distributielijst is voor pootgoed of een overzicht van gewassen per persoon. * **Correcties**: De rode strepen en het grote kruis duiden op een dynamisch document. Mensen die van de lijst zijn geschrapt of wiens toewijzing is gewijzigd/voltooid, zijn doorgehaald.

Saldi-staat debiteuren (overzicht van openstaande posten)

Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande schulden van klanten (debiteuren) bij de N.V. Nederlandsche Veiling van Land-, & Tuinbouwproducten in Amsterdam. Het betreft specifiek de exploitatie van het koelhuis op de Centrale Markt. De lijst bevat een grote diversiteit aan namen, van individuele handelaren tot grotere firma’s (N.V., Gebr.). Opvallend is de vermelding "CR." bij sommige bedragen, wat staat voor 'Credit'; dit betekent dat deze personen of bedrijven geen schuld hadden, maar juist nog een klein bedrag tegoed hadden van de veiling. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. De handgeschreven correctie bij "N.V. Walg" (373.89) is een significante post in het totaaloverzicht.

Boekhoudkundig overzicht (debiteurenlijst)

* **Administratieve context:** Het betreft een lijst van openstaande posten (debiteuren) van een koelhuis in Amsterdam, gedateerd september 1941. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. * **Structuur:** De namen staan grotendeels op alfabetische volgorde (per kolom). Enkele namen zijn gegroepeerd met toevoegingen zoals "Walg" of "Keizer", wat kan duiden op filialen of overkoepelende rekeningen. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse rode en zwarte vinkjes geplaatst bij grotere bedragen, wat wijst op een controleproces. Bij de naam "Dijkstra" is handgeschreven "6.51" toegevoegd. * **Bedrijfsvoering:** Het document is officieel ondertekend door de directeur van de exploitatiemaatschappij van het koelhuis op de Centrale Markt in Amsterdam.

Administratieve balans/debiteurenlijst.

Het document is een overzicht van openstaande schulden van diverse handelaren en particulieren aan een koelhuis, gedateerd oktober 1941. De lijst bevat honderden namen met de bijbehorende bedragen in guldens. Opvallend zijn de handgeschreven correcties: 1. **Rode strepen:** Meerdere grote posten (zoals N.V. Beugel, N.V. v.d. Brink, J. de Geus) zijn met een dikke rode potloodstreep doorgehaald. Dit duidt er vaak op dat de schuld is voldaan, afgeboekt, of dat het dossier is overgedragen. 2. **CR (Credit):** Sommige posten, zoals L. de Hond en B. Walg, zijn gemarkeerd als credit (het koelhuis is hen geld verschuldigd). 3. **Totalen:** Onderaan is een handgeschreven eindtotaal van *f* 13745,41 vermeld, dat later is doorgehaald.

Administratieve lijst van Joodse grossiers met gegevens over hun gehuurde objecten en toegewezen bewindvoerders.

Dit document is een administratieve neerslag van de **arisering** (het ontnemen van Joods bezit) van de Amsterdamse markthandel tijdens de Duitse bezetting. 1. **Doel van de lijst:** Het document dient om het overzicht te behouden over Joodse ondernemers die faciliteiten (pakhuizen, nissen en standplaatsen) huurden van de gemeente Amsterdam. De focus ligt op de aanwijzing van een *Verwalter* (bewindvoerder) of *Treuhänder-liquidateur*. 2. **Rol van de bewindvoerders:** Deze personen of instanties (zoals de beruchte *Omnia Treuhandgesellschaft*) werden aangesteld om de Joodse bedrijven over te nemen of te liquideren. In de laatste kolom is bij diverse namen expliciet vermeld: "met opdracht tot liquidatie". 3. **Administratieve controle:** De lijst toont hoe de gemeente (Afdeling Marktwezen) nauw samenwerkte met de bezetter om Joodse economische invloed uit te wissen. De handgeschreven wijzigingen (zoals bij M. v. Loggem) wijzen erop dat dit een werkdocument was dat actueel gehouden werd tijdens het proces van onteigening. 4. **Typologie objecten:** De gehuurde objecten variëren van grote pakhuizen (gecodeerd met letters als A, B, E) tot specifieke plaatsen in de markthallen ("Hal" followed by a number).

Administratieve lijst (doorslag of typoscript met handgeschreven toevoegingen).

* **Structuur:** De lijst is georganiseerd per hoofdhoudende grossier. Voor elke firma zijn de kosten voor de standplaats (contracten) en de specifieke toegangskaarten genoteerd. * **Afkortingen:** "V" staat waarschijnlijk voor 'Vaste' kaart (vaak de eigenaar), "VP" voor 'Vertegenwoordiger' of 'Verkoper'. De bedragen zijn in guldens. * **Handschrift:** De koppen "Betaald bedrag" en "nr" zijn handmatig toegevoegd boven de getypte kolommen. Er zijn specifieke kanttekeningen bij S. Kloots en J. Boeken over wanbetaling. * **Opvallend:** De overgrote meerderheid van de namen op deze pagina is van Joodse oorsprong. Dit maakt het document historisch significant in het kader van de registratie van Joodse ondernemers tijdens de bezetting.

Getypte lijst/staat van vorderingen.

Dit document is een administratieve lijst van openstaande vorderingen van het Gemeentelijk Marktwezen in Amsterdam, gedateerd augustus 1942. De lijst bevat achterstallige betalingen voor 'plaatsgeld' (marktgeld voor een standplaats) en 'pakhuisuur' (huur van opslagruimte). Wat opvalt is de kolom "Aanteekeningen", waarin bij een groot deel van de personen de term **"belasting heffing"** staat vermeld. In de context van 1942 is dit een eufemisme of een directe verwijzing naar de onteigening van Joodse burgers. Veel van de namen op de lijst (zoals Waterman, Gobits, Mok, Boeken, Kloots, Piller) en de adressen (Jodenbreestraat, Waterlooplein, Uilenburgerstraat) wijzen op Joodse marktpluimveehouders, groentenhandelaren of andere marktkooplieden. Wanneer er "belasting heffing" staat, betekende dit vaak dat de bezittingen van deze personen waren bevroren of geconfisqueerd door de Duitse bezetter (via de roofbank Lippmann, Rosenthal & Co.). De gemeente Amsterdam kon hierdoor haar eigen vorderingen niet meer innen, aangezien het vermogen van de schuldenaar niet langer voor hemzelf of voor reguliere schuldeisers beschikbaar was.

Zakelijke brief / aanmaning.

* **Inhoud:** De brief is een formele aanmaning voor achterstallige huur van een marktplaats in de hal van de Centrale Markt in Amsterdam. De totale schuld bedraagt ƒ 138,01, bestaande uit drie maanden huur (februari t/m april 1942) plus een afbetaling van een oude schuld uit 1941. * **Betaling:** De ontvanger wordt gesommeerd direct te betalen aan het hoofdkantoor of via een overschrijving naar het Gemeentelijk Girokantoor. Ook wordt gevraagd de toekomstige maandelijkse termijn van ƒ 45,67 (huur + aflossing) stipt over te maken. * **Toon:** De toon is ambtelijk en dwingend ("Ik maan U hierbij aan"). * **Handgeschreven notities:** De namen bovenaan de brief zijn waarschijnlijk van ambtenaren of controleurs die het dossier hebben behandeld.

Doorslag van een officiële aanmaning/brief.

Dit document is een formele betalingsherinnering gericht aan de heer J. Boeken. De kern van de brief is de invordering van een achterstallige huurschuld voor een standplaats in de hal van de Centrale Markt in Amsterdam. De totale schuld bedraagt f 138,01, opgebouwd uit: 1. Huur voor februari, maart en april 1942: f 125,01 (f 41,67 per maand). 2. Afbetaling van een oude schuld uit 1941: f 13,- (f 1,- per week). Opvallend is de zakelijke, dwingende toon ("Ik maan U hierbij aan"). Er wordt verwezen naar de Jan van Galenstraat 14, waar het hoofdkantoor van de Centrale Markt gevestigd was. De brief is een typisch administratief product van de gemeentelijke diensten tijdens de bezettingsjaren.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

De brief is geschreven door J. Boeken, een marktkoopman uit Amsterdam. De tekst bevat verschillende spelfouten die duiden op een fonetische schrijfwijze (zoals "Licwadere" voor liquideren en "russeltaat" voor resultaat). De kern van de brief is het verzoek om zijn marktplaats (nummer 37) in de Markthal op te zeggen. De reden hiervoor is tweeledig: hij is voor zes maanden geschorst en hij heeft vernomen dat hij moet "liquideren" (zijn zaak beëindigen). Onderaan de brief voegt hij een persoonlijke noot toe over zijn penibele financiële situatie: hij werkte volledig op krediet en heeft geen eigen kapitaal, waardoor hij voor zijn maaltijden afhankelijk is van zijn kinderen.

Document

Het document is een intern advies van een ambtenaar (geïdentificeerd met de initialen W.l.m.) aan een superieur. De kern van de zaak is een verzoek om schuldsanering. De ondernemer J. Boeken kan zijn marktgeld voor de Centrale Markthallen (C.M.L.) niet betalen omdat zijn zaak voor zes maanden is gesloten door de 'Inspectie voor de Prijsbeheersing' en omdat de zaak in liquidatie is getreden. De ambtenaar adviseert positief op het verzoek en stelt een kwijtschelding voor van 10 maanden huur, wat neerkomt op 400 gulden (gebaseerd op een jaartarief van 500 gulden). De nauwkeurige berekening onderaan houdt rekening met het verschil tussen jaar- en maandtarieven om tot een rond bedrag te komen.

Document

Dit document is een officieel uittreksel van een besluit van de burgemeester van Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Het betreft een administratieve afhandeling van een schuldvordering. De gemeente besluit om honderd gulden aan marktgeld kwijt te schelden aan een zekere J. Boeken, wonende aan de Jodenbreestraat 63 II. Het bedrag had betrekking op een standplaats op de Centrale Markt (de groothandelsmarkt aan de Jan van Galenstraat) gedurende vier maanden in 1942. De toon van het document is strikt ambtelijk en volgt de juridische paden van die tijd (gezien rapporten, gelet op verordeningen). Opmerkelijk is dat de afdeling "Levensmiddelen" gecombineerd was met "Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen", wat de brede taakverdeling van de toenmalige wethouder weergeeft.

Officiële brief/kennisgeving.

Dit document is een formele mededeling van de Inspectie voor de Prijsbeheersching aan de Directie van de Centrale Markthallen in Amsterdam. De kern van de brief is het verzenden van een 'tuchtbeschikking' tegen een persoon genaamd J. Boeken. Enkele opvallende administratieve elementen: * **Handhaving:** Er wordt expliciet vermeld dat de Politie zorg zal dragen voor "aanplakking". Dit betekent dat de strafmaatregel of het vonnis publiekelijk bekend werd gemaakt door het op muren of aanplakborden te bevestigen, een gebruikelijke methode van publieke berisping en afschrikking in die tijd. * **Spoed:** De handgeschreven aantekening "spoed" en de vele parafen wijzen op een actieve afhandeling van het dossier binnen de bureaucratie van de Markthallen. * **Keteneffect:** De Groenten- en Fruitcentrale is eveneens geïnformeerd, wat duidt op een gecoördineerde aanpak van prijsbeheersing binnen de voedselketen.

Doorslag van een officiële brief/beschikking.

Het document is een officiële kennisgeving van een strafmaatregel tegen de heer J. Boeken. De kern van de brief is de mededeling dat hem de toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam wordt ontzegd voor een periode van 14 dagen (ingaande op 23 februari 1942). De aanleiding voor deze maatregel is een "vonnis" wegens het overschrijden van de vastgestelde maximumprijzen, opgelegd door de Inspecteur voor de Prijsbeheersing. De directeur van de markt baseert zijn besluit op artikel 35 van het marktreglement. Bovendien wordt gedreigd met een zwaardere sanctie: de directeur heeft de burgemeester verzocht te beoordelen of een uitsluiting voor langere termijn noodzakelijk is.

Officieel extract uit het Boek der Besluiten van de Burgemeester van Amsterdam.

Dit document legt een administratieve sanctie vast die is opgelegd door het gemeentebestuur van Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. * **De Sanctie:** Een burger, J. Boeken, krijgt een langdurig toegangsverbod voor de Centrale Markt opgelegd. De oorspronkelijke straf van 14 dagen (opgelegd door de directeur van de markt) wordt door de Burgemeester verzwaard en verlengd tot bijna zes maanden (tot eind augustus 1942). * **De Reden:** Overtreding van de prijsvoorschriften. In oorlogstijd was er strikte prijsbeheersing om zwarte handel en prijsopdrijving van schaarse goederen tegen te gaan. De autoriteiten zagen dergelijke overtredingen als een bedreiging voor de "goede gang van zaken" en de voedselvoorziening. * **Administratieve proces:** Het besluit volgt een hiërarchische weg: van een rapport van de marktdirecteur via een voorstel van de wethouder naar het definitieve besluit van de burgemeester.

# TRANSCRIPTIE *Handgeschreven linksboven:* Verzonden 25/2 *Handgeschreven rechtsboven:* M. Boeken *Getypt rechtsboven:* HG. den Heer J. Boeken, Jodenbreestraat 63 II, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wijk 2. 77/2/36 M. 25 Februari 1942. Naar aanleiding van een vonnis U opgelegd door den Inspecteur voor de Prijsbeheersching, Ressort Amsterdam, in verband met over-schrijding der maximumprijzen, heb ik...

# DOCUMENT INFO | Kenmerk | Waarde | | :--- | :--- | | **Documenttype** | Tuchtbeschikking (gerechtelijk schrijven) | | **Nummering** | Gerechtelijk schrijven No. 5821 / Dossier: 10234/35 | | **Datum document** | Referenties naar december 1941; handgeschreven datum 1/5 '42 | | **Betrokkene** | Jacob Boeken (geb. 20 november 1885, Amsterdam) | | **Onderwerp** | Overtreding van prijsbeheersingsvoor...

# DOCUMENT INFO | Kenmerk | Details | | :--- | :--- | | **Type document** | Extract uit het Boek der Besluiten van de Burgemeester van Amsterdam | | **Datum** | 5 juni 1942 | | **Locatie** | Amsterdam | | **Onderwerp** | Kwijtschelding van marktgeld (ƒ 100,-) voor J. Boeken | | **Referentienummers** | No. 55/9 L.M. 1942; N° 66/8/5; F. 1342 29/6 | | **Betrokkenen** | J. Boeken (koopman), J.F. Fran...

# TRANSCRIPTIE $N^{\text{o}} 2 B/124/1 \text{ } M. 1939 \text{ } 13/9$ **R A P P O R T** C. Boeken, oud 30 jaar en wonende Vrolikstraat, 78 alhier verzoekt een erkenning als kleinhandelaar in groente en fruit. Boeken heeft sedert 1935 toegang tot de Centr: Markt als kooper van zuidvruchten. Ook is hij sedert 1935 in het bezit van een ventvergunning onder serie Z No 18, waarbij hij gerechtigd is...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven, getypt:] VB/HG. 66/8/3 M. [Rechtsboven, handgeschreven in blauw potlood:] *M. Muller* [?] [Rechtsboven, schuin geschreven in blauwkrijt:] *Verzonden 7/5* [Rechts, getypt:] 6 Mei 1942. [Links, getypt:] Kwijtschelding marktgeld Centrale Markt aan J.Boeken. [Rechts, getypt:] den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r</u> . [Hoofdtekst, getypt:] Hierme...