G. Visser

Ambtelijk adviesbriefje / interne correspondentie.

Dit document is een kort, formeel advies aan de Inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam. De kern van de boodschap is dat de ambtenaar geen bezwaar ziet in het verzoek van een marktkoopman, W. Mendel, om een assistent aan te stellen. * **Standplaats:** De afkorting "pl. 105 AC" verwijst naar de specifieke standplaats van de koopman, waarschijnlijk op een van de Amsterdamse markten (zoals de Albert Cuypmarkt, hoewel 'AC' hier ook een administratieve code kan zijn). * **De assistent:** Het betreft de heer G. Visser, die op het moment van schrijven 65 jaar oud is (geboren in 1872). * **Terminologie:** De term "gewonen hulp" (vandaag de dag: gewone hulp) geeft aan dat het hier gaat om een standaard aanvraag voor een assistent zonder speciale privileges of afwijkingen van het reglement.

Handgeschreven lijst op gelinieerd papier.

* **Handschrift:** Een vlot, enigszins onregelmatig cursiuuhandschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. De leesbaarheid is goed, hoewel sommige afkortingen ("hulpkr.", "pr.") contextuele interpretatie vereisen. * **Terminologie:** "Handwerk" wordt hier waarschijnlijk gebruikt in de zin van handel in handgemaakte goederen of textielwaren (manifacturen), in tegenstelling tot "Fabriekswerk". * **Financiële gegevens:** Er worden bedragen genoemd in guldens (f), vaak per dag of specifiek voor de zondag. De getallen "1000 - 1200" bij locaties als de Dapperstraat kunnen slaan op omzet in centen, aantallen stuks (zoals sigaren) of kraamnummers, hoewel de context van "Ontvangst f 9.-" suggereert dat de grotere getallen mogelijk een andere eenheid betreffen. * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam, wat wijst op een administratief register. De rode strepen zijn waarschijnlijk afvinktekens van een controleur of administrateur.

Officieel rapport van de "Statistiek-Controle" van de Centrale Markt in Amsterdam.

Dit document betreft een controleverslag van de Centrale Markt in Amsterdam. De controleur, C. Blom, heeft op de vroege ochtend (04:45 uur) een inspectie uitgevoerd op de lading van schipper J. Kooiman. Uit de vergelijking tussen de opgegeven statistiekbon en de feitelijke aanvoer (uitgesplitst per afnemende grossier) bleek een onregelmatigheid. Hoewel de hoeveelheden spinazie, rabarber en witlof klopten, had de schipper **4 kisten prei ("porij")** niet aangegeven op zijn documenten. De administratieve afhandeling onderaan toont dat de Bedrijfschef van de markt heeft besloten tot een "Schriftelijke waarschuwing". Dit wijst op een eerste of lichte overtreding van de marktvoorschriften.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Handschrift en leesbaarheid:** Het document is geschreven in een duidelijk, regelmatig cursief handschrift. De tekst is goed bewaard gebleven en volledig leesbaar. * **Taal en stijl:** De brief is opgesteld in een formele, eerbiedige stijl ("Weled Heer", "verzoek ik U beleefd"). Er zijn enkele spelfouten en grammaticale onvolkomenheden aanwezig, zoals "Na aanleiding" (in plaats van 'Naar aanleiding'), "Hoogachtent" (met een 't') en een dubbele ontkenning ("laat zich niet... niet verkopen"). * **Inhoudelijke kern:** De afzender, G. Visser, reageert op een betalingsverzoek voor marktschulden. Hij vraagt om tijdelijke vrijstelling van betaling (ontheffing) omdat de winterse weersomstandigheden ("gure weersgesteldheid") de verkoop van zijn lederwaren onmogelijk maken. Hij benadrukt zijn precaire financiële situatie: hij leeft van een laag pensioen en ontvangt geen werkloosheidssteun. Hij noemt specifiek ook zijn standplaats op de Ten Katemarkt.

Ambtelijke notitie/dossierstuk betreffende marktzaken.

Het document betreft een verzoek van een marktkoopman, G. Visser, om vrijstelling van het betalen van marktgeld (staangeld). Uit de aantekeningen komt een beeld naar voren van de precaire financiële situatie van de betrokkene: * **Inkomsten:** Visser heeft een zeer klein pensioen van slechts 6,05 gulden per week. * **Werkzaamheden:** Hij heeft ongeveer vier weken niet op de markt gestaan, waardoor hij over die periode geen marktgeld verschuldigd is ("dus geen schuld"). * **Besluitvorming:** De behandelend ambtenaar is van mening ("m.i." - mijns inziens) dat er geen volledige vrijstelling verleend kan worden. Men wil eerst afwachten of hij in aanmerking komt voor de 'steun' (de toenmalige werkloosheidsuitkering/sociale bijstand). * **Procedure:** Er wordt voorgesteld om een betalingsregeling te treffen. Het dossier kent een snelle opeenvolging van actiemomenten tussen 15 en 20 februari 1940.

Administratieve registerpagina / lijst van neringdoenden.

Het document is een gedetailleerde inventarisatie van de lokale middenstand. De meest voorkomende sectoren zijn: * **Energie:** Veel vermeldingen van brandstoffen en petroleum (huis-aan-huis levering van kolen en olie). * **Voeding:** Handel in aardappelen, groenten en fruit (a. gr. fruit), zuivel (boter, kaas, eieren - b. k. ei.), en vis. * **Huishoudelijk:** Manufacturen, schoenwerk, en schoonmaakartikelen (mopgoed). De kolommen met de aanduiding **"v.v."** zijn essentieel voor de interpretatie. Dit staat zeer waarschijnlijk voor **"Vervoersvergunning"**. De getallen in de kolom "met v.v." verwijzen naar specifieke vergunningsnummers. De vinkjes of "idem" vermeldingen in de kolommen "v.v. gehad" en "zonder v.v." duiden op een verandering of gebrek aan een dergelijke officiële toestemming voor het transporteren van handelswaar. De kolom "in handel sinds" toont een grote spreiding tussen gevestigde familiebedrijven (eind 19e eeuw) en nieuwe ondernemers die in de crisisjaren van de jaren '30 zijn gestart.

Brief (waarschijnlijk een doorslag voor het archief)

Het document is een officiële disciplinaire aanzegging van de directie van de Amsterdamse Centrale Markt. De geadresseerde, de heer G. Visser, wordt ervan beschuldigd het marktreglement te hebben overtreden door zes bakken spruiten te kopen bij een grossier die niet op het terrein van de Centrale Markt gevestigd was. De opgelegde sanctie is een voorwaardelijke ontzegging van de toegang tot de markt voor de duur van één dag. Er geldt een proeftijd (recidivetermijn) van één jaar. De handgeschreven notitie "Verzonden 19/11" bevestigt dat de brief op de dag van datering is uitgegaan. De initialen "HG." en de naam "G. Broese" verwijzen vermoedelijk naar de behandelend ambtenaar of de administrateur die de verzending heeft verwerkt.

Doorslag van een officiële kennisgeving/brief.

De brief is een officiële berisping en voorwaardelijke strafoplegging aan een handelaar, de heer G. Visser. De overtreding betreft het inkopen van goederen (6 bakken spruiten) buiten de officiële kanalen van de Centrale Markt om. Volgens het reglement was het verplicht om zaken te doen met grossiers die op de markt zelf gevestigd waren. De opgelegde straf is een ontzegging van de toegang tot de markt voor de duur van één dag. Echter, deze straf is voorwaardelijk met een proeftijd van één jaar. Dit wijst op een streng handhavingsbeleid van de marktvoorschriften, waarbij zelfs relatief kleine overtredingen (het "betrekken" van 6 bakken groente) schriftelijk werden vastgelegd en bestraft om de centrale controle over de voedseldistributie te behouden.

Handgeschreven administratief register of indexlijst.

* **Administratieve indeling:** De lijst is geordend aan de hand van alfanumerieke codes (a, B, C, D, fl. H). De toevoeging 'fl. H' staat waarschijnlijk voor 'folio H', wat duidt op een verwijzing naar een ander boekdeel of specifieke pagina's. 'Kant. H' zou kunnen verwijzen naar 'Kantoor' of 'Kanton'. * **Soorten entiteiten:** De lijst bevat een mix van individuen (vaak met titulatuur als Mr. of Wed.), familiebedrijven (Geb., Gez.) en firma's (Fa.). * **Dynamisch document:** De aanwezigheid van doorstrepingen, vraagtekens ("Vervallen?") en latere toevoegingen in de marge wijst erop dat dit een werkdocument was dat gedurende langere tijd werd bijgehouden en geüpdatet. * **Geografische hints:** De namen zijn typisch Nederlands. De vermelding "Westerveld" is een sterke indicatie voor een link met de bekende begraafplaats in Driehuis.

Handgeschreven rapport/notitie op briefkaartformaat.

Dit document is een officiële rapportage van een markttoezichthouder aan de Inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam. De kern van de klacht is dat twee specifieke marktkraamhouders (plaatshouders), de heren G. Visser Senior en Junior (op plaatsen 35 en 140 op de Lindengracht of Westerstraat), zich laten helpen door mensen die daar geen toestemming voor hebben of die minderjarig zijn. De rapporteur geeft aan dat hij al meerdere keren heeft gewaarschuwd, maar dat dit geen effect heeft gehad. Daarom vraagt hij de Inspecteur om van bovenaf maatregelen te nemen. Het gebruik van "onbevoegde personen" kan in de context van 1941 ook een beladen term zijn, verwijzend naar de strenge regulering van wie er op de markt mocht werken tijdens de bezetting.

Adreslijst / Bedrijvengids (onderdeel van een groter register).

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op plaatsnaam. Per plaats worden één of meerdere contactpersonen of bedrijven genoemd. * **Inhoudelijke focus:** Er is een duidelijke oververtegenwoordiging van de groenten- en fruithandel (zie o.a. Groningen: "Directeur Vrije groenten- en fruitveiling"; Rotterdam: "Frutasa"). Ook maritieme toelevering ("Deutsche Schiffsausrüstung" in Rotterdam) en algemene levensmiddelen komen voor. * **Datering:** Hoewel een exact jaar ontbreekt, wijzen de spelling (bijv. "veiling vereeniging") en de korte telefoonnummers (dikwijls slechts 2 of 3 cijfers voor kleinere plaatsen) op de periode 1930-1950. * **Geografie:** De lijst beslaat heel Nederland, van Groningen in het noorden tot Maastricht in het zuiden en diverse Waddeneilanden (Texel, Ameland).

Krantenpagina (Visserijnieuws en advertenties).

* **Structuur:** De pagina is representatief voor een vakblad voor de visserijsector. De bovenste helft bevat feitelijke informatie (welke schepen zijn binnen met hoeveel 'last' vis), terwijl de onderste helft gedomineerd wordt door commerciële advertenties. * **Taalgebruik:** Typisch jargon uit de visserij van begin 20e eeuw. Termen als "last" (een maat voor haring), "vleet" (de netten), "kantjes" (tonnen haring), en "stm." (stuurman) komen veelvuldig voor. * **Economische indicatoren:** De gedetailleerde trawlvis-prijslijst geeft een scherp beeld van de marktwaarde van verschillende vissoorten per 50 kg of per stuk. * **Grafische elementen:** Gebruik van verschillende lettertypen in advertenties (van strakke schreefletters tot vette schreefloze letters zoals bij de "STEYWAL" advertentie). Er is een kleine illustratie van een Deutz-motor aanwezig.

Dienstverslag / Rapport van de Centrale Markthallen Amsterdam.

Het document is een zakelijk verslag van een incident op het terrein van de Amsterdamse Centrale Markthallen (tegenwoordig het Food Center Amsterdam). De kern van het rapport betreft de diefstal van wortelen door zwemmende jongeren. **Opvallende punten:** * **Handhaving:** Er is sprake van een "hondenwacht", wat duidt op een streng bewakingsregime van de voedselvoorraden. * **Diefstalmethode:** De jongens zwemmen vanuit de Jan van Galenstraat naar de kades (Pier A) om goederen buit te maken. * **Identificatie:** De 13-jarige dader wordt met naam en toenaam genoemd, inclusief adres (Bloemgracht 4). * **Politiebetrokkenheid:** Het incident wordt overgedragen aan Bureau Raampoort, een bekend politiebureau in de Jordaan/Staatsliedenbuurt.

Beurtvaart-Adres (vervoersbiljet voor goederenvervoer over water of weg).

Dit document is een representatief voorbeeld van de logistieke administratie tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Het betreft een officieel gestandaardiseerd formulier, uitgegeven door de 'Vakgroep Binnenl. Beurtvaart'. De tekst in de marge benadrukt dat het gebruik van dit specifieke formulier verplicht was gesteld door de Secretaris-Generaal van het Departement van Waterstaat via diverse besluiten tussen 1940 en 1943. Opvallend is de lading: één zak aardappelen. In oktober 1944 was de voedselvoorziening in de grote steden zoals Rotterdam uiterst precair. De Spoorwegstaking was net begonnen (september 1944), waardoor transport over de weg en het water de enige overgebleven opties waren voor het bevoorraden van de stad vanuit het omliggende platteland (zoals Mijdrecht).

# TRANSCRIPTIE *Extra* VD/HG. den heer waarnemend Directeur van den Gemeentelijken Dienst voor Sociale Zaken, Levendaal 1, L E I D E N . 46A/59/2 M. 7 December 1940. W.P.Holswilder. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 26 November jl. No.4/20 Sch./R bericht ik U, dat W.P.Holswilder aan de Vischmarkt De Ruyterkade, alhier, staat ingeschreven als visc...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven paraaf/naam bovenaan: *Uvranden ?*] VD/HG. den heer waarnemend Directeur van den Gemeentelijken Dienst voor Sociale Zaken, Levendaal 1, <u>L E I D E N</u> . 464/59/2 M. 7 December 1940. <u>W.P.Holswilder.</u> Naar aanleiding van Uw brief d.d. 26 November jl. No.4/20 Sch./R bericht ik U, dat W.P.Holswilder aan de Vischmarkt De Ruyterkade, alhier, staat ingeschrev...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] M. de Boer [Handgeschreven midden boven:] Verzonden 2/8 No. 28/36/2 M G.J.Visser Lindengr. 188 hs 2 Augustus 1941. 28/36/3 M G.J.Visser ~~Lindengracht~~ Anjeliersstraat 202 I Mij is gerapporteerd, dat U zich regelmatig op Uw plaats op de markt aan de Lindengracht en aan de Westerstraat laat bijstaan, zonder de daartoe vere...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rechtsboven:] In de kaart [Handgeschreven, middenboven:] Verzonden 19/8. 28/38/2 M 18 Augustus 1941 den Heer G.J.Visser, Lindengracht 188 huis, Amsterdam-Centrum. Wyk 9. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 30 Juli 1941 verleen ik U hierby tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaats op de markt(en) Lindengracht te laten bystaan - niet vervangen - door Mej.W.C...

# TRANSCRIPTIE *extra* VP/G. 90/6/2 M 20 Maart 1939. den Heer J. Visser, Lindengracht 25 I, Amsterdam-Centrum. Wyk 9. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 24 Februari jl. verleen ik U hierby tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaats op de markt Mosplein te laten bystaan - niet vervangen - door N. Mosman. De Directeur,