S. Jas

Document

Het betreft een zakelijke briefkaart verzonden in de begindagen van de Duitse bezetting van Nederland. De afzender is Simon Jas, een Joodse marktkoopman die woonachtig was in de Vechtstraat in de Amsterdamse Rivierenbuurt. De kaart is gericht aan het Marktwezen, de gemeentelijke instantie die verantwoordelijk was voor de markten in Amsterdam (gevestigd bij de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat). Het paarse stempel bovenaan ("No 27/66/i M. 1940 26/8") is een registratiestempel van de ontvangende instantie. De datum 26 augustus (26/8) wijst op de datum van administratieve afhandeling of archivering, ruim drie weken na de verzending op 2 augustus. De toevoeging "(Z)" bij het adres van de afzender staat voor Amsterdam-Zuid.

Administratieve notitie/waarschuwingsformulier betreffende markttoezicht.

* **Inhoud:** Het document is een officiële vastlegging van een waarschuwing aan een marktkoopman, de heer S. Jas. Hij heeft een staanplaats (nummer 391) op de "Varkensmarkt" aan de Ten Katestraat in Amsterdam. De reden van de waarschuwing is zijn onregelmatige aanwezigheid op de markt. * **Bureaucratisch proces:** Het document toont de ambtelijke afhandeling. Op 21 augustus wordt de waarschuwing genoteerd. Op 28 augustus volgt een intern advies (waarschijnlijk door de administratief opzichter, "admin. opz.") om Jas formeel te berichten dat hij zijn plek moet innemen op straffe van intrekking van zijn vergunning. Er wordt verwezen naar een rapport van de marktopzichter ("marktopz."). * **Status:** De diverse data en parafen wijzen op een actieve dossierbehandeling gedurende de eerste maanden van de Duitse bezetting.

Doorslag van een getypte brief (ambtelijke correspondentie).

De brief is een officiële mededeling aan de heer S. Jas betreffende zijn marktvergunning. Uit de tekst blijkt dat Jas een verzoek heeft ingediend (mogelijk om afwezigheid of vrijstelling), dat door de directie is afgewezen. De toon is streng en bureaucratisch: de ontvanger wordt gesommeerd om minimaal twee keer per week zijn standplaats op de Ten Katemarkt (Ten Katestraat) te bezetten. Indien hij hier niet aan voldoet, zal zijn "voorkeurskaart" (de vergunning voor een vaste staanplaats) worden ingetrokken op basis van het Marktreglement.

Handgeschreven administratieve lijst (Controlelijst).

* **Administratieve structuur:** Het document is een strak opgezette tabel die dient om de status van straathandelaren in kaart te brengen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen handelaren die nooit een vergunning hebben gehad en handelaren die deze hebben ingeleverd. * **Handelswaar:** De lijst toont een focus op primaire levensbehoeften: aardappelen, groenten, fruit, eieren, koffie, thee en brandstof (petroleum). * **Demografie:** Er is een grote variatie in ervaring, van relatieve nieuwkomers (2 jaar) tot zeer ervaren krachten zoals H. Rosse, die al 55 jaar in het vak zit. * **Opvallend:** Het hoge aantal personen dat hun vergunning heeft "ingeleverd" (ingel.) suggereert een gedwongen stopzetting van de handel of een verandering in de regelgeving.

Getypte administratieve lijst (doorslag of origineel op dun papier).

Het document is een administratieve lijst van de Amsterdamse marktdienst. Het bevat de namen van 67 kooplieden die worden afgevoerd van hun standplaatsen op diverse Amsterdamse markten (waaronder de Joubertstraat, Gaaspstraat en het Waterlooplein). Per persoon zijn de geboortedatum, het woonadres, de marktlocatie en de handelswaar genoteerd. De lijst getuigt van een strikte bureaucratische vastlegging van vergunningmutaties. Opvallend is het gebruik van aanhalingstekens (") om herhaling van marktlocaties en artikelen aan te duiden.

Administratieve lijst van marktkooplieden (mutatielijst).

* **Structuur:** Het document is een tabel met vijf kolommen, hoewel de kolommen niet met lijnen zijn gescheiden. Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van aanhalingstekens (") om herhalingen van marktlocaties of handelstypen aan te geven. * **Handschrift:** Het betreft een vlot, zakelijk kantoorschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. Namen en adressen zijn duidelijk leesbaar, met specifieke aanduidingen voor verdiepingen (bijv. III of h voor huis). * **Gegevens:** De lijst bevat een grote diversiteit aan producten, variërend van dagelijkse levensmiddelen (groenten, vis) tot textiel en luxeartikelen (zeemleer, dassen). * **Locaties:** De genoemde markten zijn de Jonkerstraat (een zijstraat van de Jodenbreestraat), Gaaspstraat en het Waterloopplein. Dit zijn locaties in Amsterdam met een sterke historische link naar de Joodse gemeenschap.

Getypte namenlijst (mogelijk een doorslag).

* **Inhoud:** Het document bevat 84 namen van personen, telkens vergezeld van hun geboortedatum. De data zijn genoteerd in dag-maand-jaar formaat, waarbij het jaar is afgekort met een apostrof (bijv. '98 voor 1898). * **Ordening:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam, maar niet strikt binnen de letters (bijv. 'Aardewerk' komt voor 'Aldewereld', maar 'Appelboom' volgt daarna). Dit duidt op een administratieve lijst die mogelijk handmatig of per sectie is samengesteld. * **Bijzonderheden:** Aan het einde van de tweede kolom staan bij enkele namen kleine 'v'-tekens (Vischjager v, Vischschoonmaker v). Dit kunnen administratieve vinkjes zijn of een aanduiding voor een specifieke status (zoals 'vertrokken' of 'vrijgesteld').

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt een marktkoopvrouw, de weduwe M. Zwalf-Morpurgo, om officiële toestemming om geassisteerd te worden bij haar marktkraam op de markt in de Gaaspstraat. Zij voert haar slechte gezondheid aan als reden: zij lijdt aan zware reuma. Als helper draagt zij haar schoonzoon voor, S. Jas, inclusief diens geboortedatum. De brief is geschreven in een formele, enigszins archaïsche stijl ("bij staan aan mijn stal", "teeken ik met de meeste Hoogachting"). De ambtelijke stempel en de kanttekening van de inspectie wijzen erop dat dit verzoek via de officiële gemeentelijke weg van het Marktwezen werd behandeld.

Typschrift (doorslag) van een officiële brief.

Deze brief is een kort, ambtelijk antwoord op een verzoek van de heer S. Jas. De inhoud is louter procedureel: de directeur deelt mee dat de schrijver zich met zijn verzoek tot het Gewestelijk Arbeidsbureau moet wenden. Het document is een doorslag (carbonkopie), herkenbaar aan de vage typemachineletters op dun papier. Opvallend is het gebruik van de 'y' in plaats van 'ij' in woorden als "Rykswerkkamp" en "Gewestelyk", wat destijds gangbaar was in bepaalde administratieve spellingen. De brief getuigt van de bureaucratische afhandeling van verzoeken van gevangenen of arbeiders in de werkkampen. De term "alhier" suggereert dat de afzender zich in dezelfde regio bevond als het genoemde Arbeidsbureau, waarschijnlijk in de buurt van het kamp of in een provinciale hoofdstad (zoals Assen).

Getypte lijst met handgeschreven en doorgestreepte correcties.

* **Administratieve structuur:** De lijst is een officieel register van marktkooplieden in Amsterdam. "Upgevoerd" betekent dat iemand een vergunning kreeg of naar een andere markt verplaatste; "Afgevoerd" betekent het intrekken of beëindigen van de standplaatsvergunning. * **Terminologie:** Opvallend is het woord "verdeelvisch". Dit verwijst naar de distributie van vis onder het distributiestelsel (op de bon) tijdens de oorlogsjaren. * **Geografie:** De genoemde markten (Dapperstraat, Lindengracht, Waterlooplein, Gaaspstraat, Nieuwmarkt) zijn de traditionele Amsterdamse dagmarkten. De Gaaspstraat-markt was in de oorlog specifiek aangewezen als een markt voor Joodse burgers. * **Opmerkelijke namen:** Er staan diverse Joodse achternamen op de lijst (o.a. Acohen, Agsteribbe, Blits-Vischjager, Drukker, Elzas). Sommige personen verschijnen in beide kolommen, wat duidt op een verplaatsing tussen markten (bijv. H. Blits-Vischjager wordt afgevoerd van de Gaaspstraat en opgevoerd op het Waterlooplein). ---

Getypte lijst (doorslag) met administratieve wijzigingen van marktkooplieden in Amsterdam.

* **Structuur:** Het document is een administratief overzicht verdeeld in twee secties: "OPGEVOERD" (nieuw geregistreerde marktkooplieden of standplaatsen) en "AFGEVOERD" (beëindigde registraties). * **Locaties:** De genoemde markten zijn bekende Amsterdamse markten: Nieuwmarkt, Waterlooplein, Dapperstraat, Lindengracht en de specifieke markten in de Gaaspstraat en Joubertstraat. * **Handel:** Er is een sterke nadruk op levensmiddelen, met name "verdeelvisch" (vis onderhevig aan de distributieregeling) en mosselen. Daarnaast worden textiel (manufacturen, lingerie, gordijnen), bloemen en koek vermeld. * **Persoonsgegevens:** De lijst bevat volledige namen, geboortedata en woonadressen (inclusief verdiepingen zoals 'hs' voor huis of 'I', 'II' voor etages), wat typerend is voor de nauwkeurige bevolkingsadministratie in Amsterdam tijdens deze periode.

Administratief register / Mutatielijst van marktkooplieden.

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een vlot, zakelijk cursief handschrift, kenmerkend voor de vroege 20e-eeuwse administratie. * **Correcties:** In de kolom 'Datum' zijn diverse data doorgestreept (bijv. bij W. Buijs-Trompetter en G.L. Keijzer), wat duidt op administratieve bijstellingen of foutieve invoer die later is gecorrigeerd. * **Terminologie:** De term "Verdeelvisch" komt veelvuldig voor. Dit verwijst naar vis die tijdens de oorlogsjaren onder de distributieregeling viel. * **Geografie:** De genoemde markten (Nieuwmarkt, Waterlooplein, Dapperstraat, Lindengracht) zijn de traditionele grote markten van Amsterdam. De Gaaspstraat wordt aan het eind genoemd; dit was een specifieke marktlocatie in de Transvaalbuurt.

Getypte namenlijst met handgeschreven annotaties en tekens.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam, maar verdeeld over twee kolommen die parallel lopen. * **Codering:** De prefixen zoals 'E2/' en breukgetallen (bijv. 26/129) verwijzen naar administratieve dossiers of kaartnummers in een kaartsysteem. * **Symboliek:** * De **'x'** achter de data lijkt een standaard afvinkteken voor aanwezigheid of verwerking. * Het **omcirkelde kruis** (bijv. bij L. v.d. Berg) duidt vaak op een mutatie: afvoer, overlijden of transport. * De toevoeging **'(m) L'** (bijv. Aardewerk en Querido) duidt waarschijnlijk op een specifieke status of bestemming (mogelijk 'L' voor Lager/Kamp). * **Handgeschreven notities:** De aantekening "Ingel. 28/2-42" bij E. Rootveldt suggereert een specifieke gebeurtenis op die datum (bijv. 'ingeleverd' of 'ingelicht'). De naam "Zomper" bij H. Swart is een persoonsnaam of verwijzing die later is toegevoegd.

Document

- **Structuur:** Het document is ingedeeld in vier kolommen per pagina-helft. De kolom 'S.' verwijst naar een administratieve sectie, vaak alfabetisch geordend (zie groepering bij G, H en J). - **Adressering:** De adressen zijn typisch voor het Amsterdam van de jaren '40, met aanduidingen als 'hs' (huis/begane grond) en Romeinse cijfers (I t/m IV) voor de etages. Veel adressen bevinden zich in de Transvaalbuurt en de oude Jodenbuurt. - **Namen:** De namen zijn overwegend van Joodse origine (bijv. Groenteman, Hakker, de Valencia, Vas Dias, Wurms). - **Wijzigingen:** De doorgehaalde regels wijzen op een 'levende' administratie waarbij mutaties (zoals verhuizing of overlijden) werden verwerkt.

Register/Gastenboek of Administratieve lijst (waarschijnlijk bevolkingsregister of kaartsysteem van een organisatie).

* **Handschrift:** Het betreft een zeer verzorgd administratief handschrift (waarschijnlijk een klerk). * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (C t/m L). * **Inhoud:** De personen op deze lijst hebben overwegend Joodse achternamen (Cohen, Fransman, Glasbeek, Hakker, Heilbron, Koopman). De adressen concentreren zich in de Joodse buurt (Rapenburgerstraat, Waterlooplein) en de Transvaalbuurt (Tugela-weg, Krugerstraat, Kraaipanstraat). * **Afkortingen:** * **a. gr. fnd / a. gr. punt:** Vermoedelijk "Adres gevonden". * **D:** Mogelijk een indicatie voor "Dood" (overleden) of "Deportatie", gezien de context van deze Amsterdamse lijsten. * **Letters O, C, Z, W, N:** Deze codes duiden vaak op de kerkelijke gezindte in Nederlandse registers (O = Onkerkelijk, C = Rooms-Katholiek/Christelijk, N = Nederlands Hervormd). De 'Z' en 'W' kunnen in deze specifieke administratie wijken of andere statussen aanduiden.

Getypte lijst van marktkooplieden/vergunninghouders.

* **Administratieve context:** Dit is een lijst van "losse plaatsen" op de Albert Cuypmarkt. In tegenstelling tot vaste standwerkers waren "losse plaatshouders" kooplieden die per dag een plek toegewezen kregen. * **Historische periode:** De namen op de lijst (zoals Agsteribbe, Baumstein, Cohen, Halberstadt, Jacobs, Jas) zijn overduidelijk van Joodse Amsterdammers. De rode onderstrepingen en de 'X'-tekens duiden op een administratieve selectie door de bezetter of de gelijkgeschakelde Amsterdamse marktpolitie. * **Handgeschreven wijzigingen:** * Bij **I. de Hond** is het woord "fruit" toegevoegd. * Bij **D. Jas** is het adres doorgehaald en vervangen door "Ruyschstr. 76 I". * **Opvallend:** Het artikel "distributiemappen" bij **J. Koekoek** bevestigt de datering in oorlogstijd, aangezien distributiestamkaarten en mappen pas toen noodzakelijk werden.

Getypte administratieve lijst met handgeschreven (rode) annotaties en doorhalingen.

Dit document is een register van marktkooplieden die over een tijdelijke vergunning ("losse plaatsen") beschikten op de Ten Katemarkt in Amsterdam-West. Het document weerspiegelt een actieve administratie waarbij gegevens regelmatig werden bijgewerkt. De rode handgeschreven notities duiden op een controle of audit van de marktmeester, waarbij de frequentie van aanwezigheid werd genoteerd (sporadisch, af en toe, geregeld). De "X" achter de artikelen duidt waarschijnlijk op een bevestiging van de activiteit of betaling. Opvallend is de grote variëteit aan goederen: van levensmiddelen zoals verse vis (vaak uit Volendam) en bloemen, tot nicheproducten zoals likdoornzalf, zoolbeslag en eierkloppers. Er zijn diverse personen met typisch Joodse achternamen (o.a. Jacobs, Speyer, Frenkel) woonachtig in de Jodenbuurt (Jodenbreestraat, Waterlooplein), wat essentieel is voor historisch onderzoek naar de Amsterdamse marktbevolking.

Document

* **Statusindicator**: De letter 'J' aan de linkerzijde duidt aan dat de personen op de lijst als 'Jood' geregistreerd stonden bij de bezettende macht of de Joodse Raad. * **Locaties**: Alle adressen bevinden zich in Amsterdam, met een sterke concentratie in Amsterdam-Oost (Transvaalbuurt, Oosterparkbuurt), wat destijds een wijk was met veel Joodse inwoners. * **Annotaties**: De vinkjes suggereren een administratief proces van verificatie of selectie. In de context van de Holocaust kan dit duiden op een controle voor transport of het resultaat van een razzia. * **Afkortingen**: * **hs**: Huis (begane grond). * **bov**: Bovenwoning. * **Romeinse cijfers (I t/m V)**: De verdieping. * **GW**: Mogelijk "Gezins-Woning" of een specifieke vrijstellingsstatus ('Gesperrt'-stempel), hoewel dit vaak per individu verschilde.

17.9.08 J 261014 I. Jas 2e J.v. Campenstr. 103 I [v] 26.10.14 J 290697 K. Jas Retiefstr. 37 I [v] 29.6.97 J 220615 S. Jas Weesperstr. 127 I [v] 22.6.15 J 131208 B.v.d. Kar Ben Viljoenstr. 1 II [v] 13.12.08 -3-

# TRANSCRIPTIE No 46A / 343 / 3 M. 1942 20/7 [stempel] C 15304 [geschreven] Amsterdam 24 Juli 1942 J. Kes Stationsplein 201 Volendam vischventer Contr. Noorlander contr aflev zoetwatervisch uid. Insp. [?] Nº 46 A / 319 / 2 M. dd. 17-6-42 van het Marktwezen te Amsterdam aan Distr. Dir. Visscherij Teneinde, te kunnen constateeren, of de in het schrijven bedoelde J. Kes, zich inderdaad schuldig ...

# TRANSCRIPTIE vD/SV [handgeschreven in rood:] extra den Heer Directeur der Nederlandsche Visscherijcentrale, 2e Adelheidstraat 300 's-G r a v e n h a g e (ZH) 46b/9/2 M. 1 Maart 1943. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 29 Januari jl. No. 2382/V/Schr. bericht ik U, dat volgens van de Verdeelingscommissie alhier verkregen inlichtingen de door U genoemde Heer J.J. Tak in den Amsterdam- schen v...

# TRANSCRIPTIE [Rood potlood, handgeschreven:] Verzonden 1/3 [Getypt:] vD/SV den Heer Directeur der Nederlandsche Visscherijcentrale, 2e Adelheidstraat 300 's-G r a v e n h a g e (ZH) 46b/9/2 M. 1 Maart 1943. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 29 Januari jl. No. 2382/V/Schr. bericht ik U, dat volgens van de Verdeelingscommissie alhier verkregen inlichting...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven, gestempeld/getypt:] 460/37/lc.M. 1 [Midden boven, handgeschreven:] Verzonden 9/7 [Rechtsboven:] SV [Handgeschreven tekst diagonaal door de kop:] gaat niet door [Linksboven, onder referentienummer:] Uitsluiting verdeeling ten name van J. Kes, V o l e n d a m . [Handgeschreven tekst diagonaal over de linkerzijde:] Raadhuis zal brief terugzenden [Rechtsonder de datu...