AI-Synthese 55

K.A. Goldstein (geb. 15.6.1903) was een vismarktkoopman met een vaste standplaats aan de Albert Cuypstraat. Hij werkte twaalf jaar als 'slijper' bij een bedrijf van J. Wolff. In 1939 kreeg hij een betalingsachterstand en moest hij in 1940 zijn standplaats tijdelijk verlaten. In 1943 werd hij betrapt op zwarte handel (verkopen boven wettelijke prijzen). In 1944 verzoekt hij toestemming voor zijn partner A. Vierbergen om zijn plek over te nemen voor bloemen, waarschijnlijk gedwongen door tewerkstelling.

Lotgevallen

1939 betalingsachterstand Formele sommatie wegens betalingsachterstand van meer dan drie weken voor standplaats Albert Cuypmarkt op Albert Cuypstraat
1940 verwijdering standplaats Formele berisping en verplichte verlaten van standplaats op zaterdag 21 september op Albert Cuypstraat
1943 zwarte handel Betrapt op het verkopen van vis boven wettelijke prijzen (proces-verbaal) op Albert Cuypstraat
1944 tewerkstelling Gedwongen te werken, verzoekt toestemming voor partner om standplaats over te nemen voor bloemen op Albert Cuypstraat

Relaties

J. Schel (oorspronkelijke assistent) C.J. Oud (assistent) J. Wolff (werkgever) A. Vierbergen (partner)

Handel

visgerookte visijsbloemen Albert CuypstraatVischmarktWaterlooplein
Gebaseerd op 17 archiefbronnen

Archiefdocumenten

Archief 745 | 745-278 | Pagina 283 | 1939

Interne ambtelijke notitie / Bijblad bij een dossier.

* **Inhoud:** Het document betreft een verzoek van een marktkoopman, K.A. Goldstein, om officiële toestemming voor assistentie op zijn standplaats aan de Albert Cuypstraat. De beoogde assistent is J. Schel (geboren 9 april 1908). * **Besluit:** De ambtenaar (ondertekenend als 'deMaire') oordeelt op 20 november 1939 dat er geen bezwaar is, mits het expliciet gaat om *assisteren* en niet om *vervangen*. Dit onderscheid was juridisch van belang voor het behoud van de marktvergunning door de oorspronkelijke houder. * **Procesgang:** De notitie laat de bureaucratische afhandeling zien: van de binnenkomst/doorzending op 10 november, via een rapportage (mogelijk door Hr. v. Maerherbe), tot de uiteindelijke goedkeuring en het opstellen van een 'modelbriefje' (een standaard antwoordbrief) op 21 november.

Archief 745 | 745-275 | Pagina 327 | 1939

Officiële waarschuwingsbrief van de gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** De brief is een formele sommatie aan een marktkoopman, de heer K.A. Goldstein. Hij heeft een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor zijn vaste staanplaats op de Albert Cuypmarkt. Hij krijgt een ultimum tot 5 februari om te betalen, anders verliest hij per 6 februari zijn vergunning op basis van artikel 11 van het Marktreglement. * **Toon:** De toon is ambtelijk en dwingend, versterkt door het gebruik van getypte onderstrepingen voor woorden als "met nadruk", "onherroepelijk" en "onmiddellijk". * **Administratieve sporen:** De doorgestreepte datum en het handgeschreven kenmerk suggereren dat dit document mogelijk als concept is gebruikt of dat de verzending is uitgesteld/herzien. De aantekening "Verzonden" bovenin bevestigt dat de brief uiteindelijk is uitgegaan. * **Sociale aspecten:** De tekst houdt expliciet rekening met verzachtende omstandigheden zoals ziekte of het ontvangen van een steunuitkering, wat wijst op de sociaal-economische realiteit van kleine zelfstandigen in die tijd.

Archief 745 | 745-312 | Pagina 356 | 1940

Marktregister (vermoedelijk Amsterdam, gezien de familienamen).

Archief 745 | 745-317 | Pagina 361 | 1940

Getypte doorslag van een officiële waarschuwingsbrief.

Dit document is een administratieve berisping gericht aan vijf marktkooplieden. De kern van de klacht is dat zij op zaterdag 21 september 1940 hun staanplaats op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam niet op tijd hadden ontruimd. De toon is formeel en gebiedend ("Ik maan U hierbij aan"). Onderaan staan de namen en adressen van de vijf kooplieden die dezelfde brief hebben ontvangen, voorzien van dossiernummers. Opvallend is dat de brief is opgesteld in de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland.

Archief 745 | 745-350 | Pagina 222 | 1941

Officiële brief / Typscript met handgeschreven kanttekeningen.

* **Inhoud:** De brief is een officiële beschikking aan de heer K.A. Goldstein betreffende zijn marktplaats op de Albert Cuypmarkt. De kern van de beslissing is de wijziging van zijn assistent: J. Schel wordt vervangen door C.J. Oud (geboren op 13 september 1902). * **Terminologie:** De frase "tot wederopzegging" is een juridische standaardformule die aangeeft dat de toestemming op elk moment door de instantie kan worden ingetrokken. De nadruk op "bystaan - niet vervangen" onderstreept dat de heer Goldstein zelf de hoofdverantwoordelijke op de marktplaats moet blijven; de assistent mag de plek niet zelfstandig exploiteren. * **Uiterlijke kenmerken:** Het document is opgesteld met een schrijfmachine, waarbij namen en locaties (Albert Cuypstraat, C.J. Oud) dikker zijn getypt of later met meer kracht zijn overgetypt voor de duidelijkheid. De handgeschreven aantekening "Verzonden 18/10" geeft de feitelijke administratieve verwerkingstijd aan.

Archief 745 | 745-386 | Pagina 373 | 1942

Zakelijke brief/ambtelijk verzoek om inlichtingen.

Het document is een zakelijk verzoek, vermoedelijk afkomstig van een distributie-instantie of een productschap voor vis in Amsterdam. De kern van het schrijven is het verifiëren van de handelsgegevens van een zekere heer K.A. Goldstein, die gevestigd was aan de 1e Jan van der Heijdenstraat 142 (huis) in Amsterdam. De schrijver verzoekt de visleveranciers in Monnickendam en Volendam om op te geven hoeveel gepelde garnalen en gerookte aal Goldstein in de "basisjaren" 1939 en 1940 wekelijks bij hen afnam. Dit soort informatie was cruciaal voor de toewijzing van quota tijdens de bezettingsjaren, waarbij handelaren alleen recht hadden op goederen op basis van hun bewezen omzet van vóór de oorlog. **Opvallende taalkundige kenmerken:** * Afkortingen voor steden: A'dam, M'dam, V'dam. * "ger. aal" staat voor gerookte aal. * "hs." staat voor huis (de begane grond van het pand).

Archief 745 | 745-386 | Pagina 374 | 1942

Officiële brief op briefpapier.

* **Inhoud:** Het Marktwezen van Amsterdam verzoekt een vishandel in Volendam om historische verkoopgegevens (uit de jaren 1939-1940) te verstrekken betreffende een specifieke afnemer, de heer K.A. Goldstein. Dit is nodig om een aanvraag voor een nieuwe "toewijzing" van schaarse goederen (garnalen en aal) te beoordelen. * **Terminologie:** De brief hanteert formeel-ambtelijk taalgebruik ("alhier", "betrokken"). De term "toewijzing" wijst direct op het distributiesysteem dat tijdens de oorlog van kracht was. * **Structuur:** Een standaard zakelijke briefindeling van die tijd, met duidelijke referentienummers en instructies voor beantwoording.

Archief 745 | 745-385 | Pagina 376 | 1942

Document

* **Inhoud:** De heer K.A. Goldstein verzoekt om toestemming om het hele jaar door gerookte vis te mogen verkopen op de markt. Voorheen verkocht hij in de zomer ijs ("Ys") en in de winter gerookte vis. Hij voert zijn twintigjarige staat van dienst en zijn "toewijding" aan als redenen voor dit verzoek. * **Taalgebruik:** Het document is geschreven in een beleefde, enigszins formele toon die gebruikelijk was voor correspondentie met instanties. Er is sprake van archaïsche spelling zoals "visch", "Swinters" en "beslooten". * **Besluitvorming:** Uit de kantlijnnotitie "Gerookte visch toegewezen" blijkt dat het verzoek door de betreffende instantie is ingewilligd.

Archief 745 | 745-414 | Pagina 348 | 1943

Registerblad of lijst met marktvergunningen/toewijzingen.

* **Administratieve structuur:** Het document dient als controlemiddel voor de Politie Warenwet en de afdeling Sociale Zaken. Het koppelt specifieke kooplieden aan vaste marktplaatsen (Ten Katemarkt en Albert Cuypmarkt). * **Gegevens:** Naast namen en adressen worden ook verdiepingen genoteerd (I, II, III, huis), wat wijst op een nauwkeurige registratie van de woonomstandigheden. * **Assortiment:** Er is een duidelijke verdeling van handel: veel visverkopers, maar ook gespecialiseerde handel in koek, papierwaren, huishoudelijke artikelen en zuivel. * **Geografie:** De meeste handelaren wonen in Amsterdam (Oud-West, de Pijp), maar er zijn ook handelaren uit Volendam opgenomen die op de Amsterdamse markten staan. * **Mutaties:** Bij K.A. Goldstein is een wijziging in het artikel aangebracht (van vis naar bloemen), wat kan duiden op een verandering in de vergunning of beschikbare voorraad.

Archief 745 | 745-410 | Pagina 531 | 1943

Handgeschreven brief (recto).

* **Inhoud:** De afzender, K.A. Goldstein, verzoekt om informatie over een document dat hij eerder heeft getekend bij de Visserijcentrale. Hij heeft zijn "Erkenning van Vish" (vismachtiging) nog niet ontvangen en geeft aan deze bewijzen dringend nodig te hebben. * **Taal en handschrift:** Het document is geschreven in een verzorgd, rechtopstaand cursief schrift. De spelling is conform de tijd ("des tijds", "geteekend", "noodig"), inclusief een kleine spelfout ("Vish" in plaats van "Vis"). * **Ambtelijke verwerking:** De brief is voorzien van een dossiernummer en een handgeschreven kanttekening. Deze aantekening suggereert dat de zaak telefonisch is afgehandeld of dat de betrokkene zich rechtstreeks tot de "W.V.C." (mogelijk een afkorting voor een specifieke afdeling binnen de Visserijcentrale) moest wenden.

Archief 745 | 745-406 | Pagina 570 | 1943

Getypte brief / ambtelijk verzoekschrift.

In deze brief vraagt een niet nader genoemde directeur aan de Inspecteur voor de Prijsbeheersing of er onlangs proces-verbaal is opgemaakt tegen Karel Alexander Goldstein. Goldstein wordt geïdentificeerd als een vismarktkoopman, geboren op 15 juni 1903 en wonend aan de 1e Helmerstraat 81-III in Amsterdam. De aanleiding voor de vraag is een mogelijke overtreding van de prijsvoorschriften. Tijdens de bezettingsjaren was de controle op prijzen uiterst streng om zwarte handel en prijsopdrijving van schaarse goederen tegen te gaan. De Dienst van de Prijsbeheersing speelde hierin een centrale rol.

Archief 745 | 745-406 | Pagina 571 | 1943

Ambtsbrief (doorslag/archiefkopie).

Deze brief is een formeel informatieverzoek gericht aan de Inspectie voor de Prijsbeheersching. De afzender ("De Directeur") informeert of er recentelijk een proces-verbaal is opgemaakt tegen een specifieke persoon, K.A. Goldstein, vanwege het overtreden van de prijsvoorschriften. De persoon in kwestie wordt nauwkeurig geïdentificeerd: * **Beroep:** Marktkoopman in vis. * **Geboortedatum:** 15 juni 1903. * **Adres:** 1e Helmerstraat 81 hoog (''' staat voor driehoog), Amsterdam. Het document getuigt van de strikte bureaucratische controle op de handel en prijzen tijdens de bezettingsjaren, waarbij verschillende overheidsinstanties nauw met elkaar communiceerden over vermeende overtredingen.

Archief 745 | 745-406 | Pagina 572 | 1943

Handgeschreven ambtelijk briefje/notitie op bruin papier.

Het document is een formeel verzoek om informatie gericht aan de Inspectie voor de Prijsbeheersing. De schrijver (mogelijk een ambtenaar genaamd Haas) vraagt of er recentelijk een proces-verbaal is opgemaakt tegen Karel Alexander Goldstein wegens het overtreden van de prijsvoorschriften. Goldstein wordt geïdentificeerd als een marktkoopman in vis, geboren op 15 juni 1903. De rode code "46a/36/1" bovenaan is een dossier- of archiefnummer. De vraagstelling duidt op een lopend onderzoek naar de naleving van de distributie- en prijsregels.

Archief 745 | 745-412 | Pagina 579 | 1943

Getypte ambtelijke brief.

De brief is een formeel bericht over een geconstateerde prijsovertreding. De heer K.A. Goldstein, een visfilihouder of -handelaar gevestigd aan de 1e Helmerstraat 81 in Amsterdam, is door de Inspectie voor de Prijsbeheersching betrapt op het verkopen van vis boven de wettelijk vastgestelde maximumprijs. De brief bevat twee belangrijke administratieve stappen: 1. De mededeling dat de directeur de handelaar reeds **voorlopig** heeft uitgesloten van de visverdeling. 2. Een formeel verzoek aan de wethouder om een **burgemeestersbesluit** voor te bereiden om Goldstein voor de duur van zes maanden definitief uit te sluiten van de visafslag. Dit document toont de strenge controle op de voedselvoorziening en prijsvorming tijdens de crisisjaren van de oorlog. Een uitsluiting van zes maanden betekende voor een handelaar in die tijd vaak een faillissement, aangezien er buiten de officiële kanalen (de Afslag) nauwelijks legaal aan handelswaar te komen was.

Archief 745 | 745-412 | Pagina 582 | 1943

Document

Dit document betreft een administratieve maatregel tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De essentie van de brief is de melding van een overtreding van de prijsvoorschriften (zwarte handel) door een individu genaamd K.A. Goldstein. * **Overtreding:** Goldstein heeft meerdere malen vis verkocht boven de wettelijk vastgestelde maximumprijs. De informatie hierover komt van de 'Inspectie voor de Prijsbeheersching', een instantie die tijdens de oorlog streng toezag op prijzen en distributie. * **Sanctie:** De Directeur heeft de betrokkene reeds voorlopig uitgesloten van de visdistributie. Hij verzoekt de Wethouder nu om de Burgemeester een officieel besluit te laten nemen om Goldstein voor de duur van zes maanden volledig uit te sluiten van de visafslag. * **Taalkundig:** De tekst hanteert de toen gangbare archaïsche ambtelijke stijl ("In bijlage dezes", "jl." oftewel jongstleden, "voornoemd") en de oude spelling met de buigings-n ("den maximumprijs", "den Afslag").

Archief 745 | 745-420 | Pagina 294 | 1944

Handgeschreven brief met ambtelijke aantekeningen.

* **Verzoek:** De heer Goldstein verzoekt om een ondersteunende verklaring ("briefje") om in Den Haag een "erkenningskaart" aan te vragen. Deze kaart was tijdens de bezetting nodig om legaal handel te mogen drijven en goederen (in dit geval bloemen) te mogen inkopen. * **Ambtelijke afhandeling:** De inspecteur (mogelijk Moormann) bevestigt dat de aanvrager bekend staat als een betrouwbare marktkramer die normaal gesproken in consumptie-ijs en gerookte vis handelt, maar 's zomers ook bloemen verkoopt. * **Opvallend:** Het proces lijkt traag te verlopen; er is een notitie over "papieren gebrek" die de afhandeling vertraagt. Uiteindelijk lijkt het gevraagde briefje op 26 juli 1944 te zijn verstrekt. * **Schrift:** Het document bevat een mix van een formeel verzoekschrift in een klassiek cursief handschrift en snelle, ambtelijke kanttekeningen.

Archief 745 | 745-420 | Pagina 295 | 1944

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Inhoud:** De schrijver, K.A. Goldstein, verzoekt toestemming voor zijn partner (A. Vierbergen) om zijn plek op de Albert Cuypmarkt over te nemen voor de verkoop van bloemen. De reden die hij opgeeft is dat hij gedwongen wordt te werken voor de Duitse Weermacht (waarschijnlijk in het kader van de *Arbeitseinsatz*). * **Persoonlijke situatie:** Opvallend is de expliciete vermelding dat het paar "niet wettig getrouwd" is. In de context van de bezettingsjaren was dit een relevant administratief detail, zeker gezien de naam van de afzender. * **Paleografie:** Het handschrift is een vlot, leesbaar cursief uit het midden van de 20e eeuw. Er wordt gebruikgemaakt van de toen gangbare spelling (bijv. "Ondergeteekende", "Duitsche"). * **Locatie:** Het adres Daniël Stalpertstraat 98-II bevindt zich in De Pijp, op loopafstand van de Albert Cuypmarkt.

Archief 745 | 745-420 | Pagina 296 | 1944

Getypte verklaring/officiële brief met handgeschreven kanttekeningen.

Dit document is een officiële verklaring afgegeven door de directie van het Marktwezen. De strekking is het bevestigen van de professionele status van een zekere K.A. Goldstein als incidenteel bloemenkoopman op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. De tekst is opgesteld in de toen gangbare spelling (bijv. "ondergeteekende"). Er zijn twee handgeschreven notities zichtbaar: een archiefcode ("2b/2/2") en een verzenddatum ("7/8"), wat duidt op een administratieve afhandeling vlak na de opmaakdatum van 4 augustus. De ontvanger, de "Vakgroep Detailhandel in Bloemen en Planten", was een corporatistische organisatievorm die tijdens de bezetting verplicht was voor ondernemers in die sector.

Koopliedenlijsten

Bron: 745-414.md | 1943

meerdere — standplaats Alb

[doorgestreept: visch?] bloemen Vis
Bron: 745-414.md | 1943

Waterlooplein — standplaats Alb

bloemen Overig

Relevante Archieffragmenten

Archief 745 | 745-406 | Pagina 577 | 1943

# TRANSCRIPTIE *onderwerp:* K.A. Goldstein. 46a/36/1 [in rode inkt] Afd Insp. Prijsbeheersching Hiermede verzoek ik U beleefd mij te willen mededeelen of gedurende de laatste weken, wegens overtreding der prijsvoorschriften, proces-verbaal is op- gemaakt tegen den marktkoopman in visch K.A. Goldstein, geb. 15.6.1903, wonende [onderaan rechts, paraaf:] v.d. G. [onderaan links:] Haas

Relevantie: 82% ** k.a. goldstein (onderwerp van het onderzoek).
Archief 745 | 745-406 | Pagina 577 | 1943

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven ambtelijk briefje/notitie op bruin papier. * **Taal:** Nederlands. * **Datering:** Ongeveer 1940-1945 (op basis van de inhoud over prijsbeheersing tijdens de bezetting). Vermeldt de geboortedatum 15-06-1903. * **Personen:** K.A. Goldstein (onderwerp van het onderzoek). * **Instelling:** Afd. Insp. Prijsbeheersching (Afdeeling Inspectie...

Relevantie: 82% ** k.a. goldstein (onderwerp van het onderzoek).
Archief 745 | 745-350 | Pagina 311 | 1941

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratief bijblad / archiefkaart (Model No. 14, Algemene Zaken). * **Datering:** November 1941. * **Referentienummers:** 25/151/1; 25/120/2; rechtsboven nummer 894. * **Betrokken personen:** H. Goldstein; C.Y. Ona (geboren 13 september 1902). * **Locatie:** Albert Cuypstraat 90B, Amsterdam.

Relevantie: 82% ** h. goldstein; c.y. ona (geboren 13 september 1902).
Archief 745 | 745-406 | Pagina 576 | 1943

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambtsbrief (doorslag/archiefkopie). * **Datum:** 1 februari 1943. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van een gemeentelijke instantie of politieafdeling, gezien het kenmerk vB/SV). * **Geadresseerde:** Den Heer Inspecteur voor de Prijsbeheersching, Emmastraat 35, Amsterdam-Zuid. * **Betreft:** Informatieaanvraag over een proces-verbaal tegen K...

Relevantie: 82% ** de directeur (vermoedelijk van een gemeentelijke instantie of politieafdeling, gezien het kenmerk vb/sv)., ("de directeur") informeert of er recentelijk een proces-verbaal is opgemaakt tegen een specifieke p +2
Archief 745 | 745-406 | Pagina 575 | 1943

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief / ambtelijk verzoekschrift. * **Datum:** 1 februari 1943. * **Afzender:** "De Directeur" (vermoedelijk van een gemeentelijke instantie of politieafdeling). * **Geadresseerde:** Den Heer Inspecteur voor de Prijsbeheersing, Emmastraat 35, Amsterdam-Zuid. * **Betreft:** Informatieaanvraag over een proces-verbaal tegen K.A. Goldstein. * *...

Relevantie: 81% ** "de directeur" (vermoedelijk van een gemeentelijke instantie of politieafdeling).