K. de Groot

Zakelijke brief / verklaring op briefpapier.

De brief is een formele verklaring van een vishandelaar uit Monnikendam aan een vrouwelijke klant in Amsterdam. De schrijver, K. de Groot, bevestigt hiermee officieel dat de geadresseerde in de voorgaande twee jaar (1940 en 1941) bepaalde hoeveelheden paling bij hem heeft afgenomen. Hij verwijst naar bijgevoegde "staten" (overzichten), die in deze afbeelding niet zichtbaar zijn. De tekst is zakelijk en beleefd. De aanwezigheid van archiefnummers en een datumstempel ("17/6") suggereert dat dit document onderdeel is geworden van een officieel dossier of boekhouding, waarschijnlijk bij een overheidsinstantie of de ontvanger zelf.

Bedrijfsenvelop of briefhoofd van een visrokerij.

* **Handschrift:** Het document is beschreven in een sierlijk, vlot lopend cursief schrift dat kenmerkend is voor de vroege 20e eeuw. Er is gebruikgemaakt van decoratieve krullen bij de hoofdletters (M, C, F, A). * **Spelling:** Er wordt gebruikgemaakt van de oude spelling (vóór de hervorming van 1947), zoals te zien aan "Vischhandel" en "Opgaaf". Opvallend is dat de schrijver in het handschrift "Fisch" schrijft (met een F), terwijl het drukwerk "Visch" hanteert. * **Grafische elementen:** Het briefhoofd bevat een gedetailleerde illustratie van een vis (mogelijk een zalm of grote forel, hoewel de handel in aal wordt vermeld). Het telefoonnummer "11" duidt op een vroege fase van de telefonie in Monnickendam, toen aansluitnummers nog zeer laag waren. * **Staat:** Het papier vertoont een lichte vouw of beschadiging aan de linkerzijde, maar de tekst is volledig leesbaar.

Pagina uit een kasboek of administratieoverzicht.

* **Administratieve aard:** Het betreft een register van geleverde of verkochte goederen. De kolommen zijn strikt gescheiden door rode lijnen om overzicht te bewaren in de boekhouding. * **Terminologie:** * **"Ger aal":** Dit is hoogstwaarschijnlijk een afkorting voor 'Gerookte aal'. * **"paling":** De term wordt specifiek gebruikt voor de leveringen in december, mogelijk duidend op verse (niet-gerookte) paling of een andere sortering. * **"pond":** De eenheid van gewicht. * **Notatie:** Er wordt veelvuldig gebruikgemaakt van herhalingstekens (") om de datum (oktober/december), de eenheid (pond) en de vissoort aan te duiden. * **Status:** Alleen de linkerhelft van het blad is beschreven, wat suggereert dat dit een lopende administratie was die halverwege de pagina stopte of overging op een volgend blad.

Kasboekblad of leveringsregister.

Dit document is een overzicht van de dagelijkse handel van de vishandel K. de Groot uit Monnikendam in de lente en vroege zomer van 1941. De kolom 'Hoeveelheid' specificeert leveringen in 'pond' (500 gram) van 'ger aal', oftewel gerookte aal (paling). Opvallend is de consistentie in de administratie, waarbij gebruik wordt gemaakt van herhalingstekens (,,) om de tekst 'pond ger aal' niet telkens voluit te hoeven schrijven. De hoeveelheden variëren aanzienlijk, van kleine hoeveelheden (2 pond) tot relatief grote partijen van 36 pond op één dag. Dit suggereert dat het hier gaat om leveringen aan particulieren, lokale winkeliers of horeca.

Kasboekblad of leveringsregister.

Dit document betreft een administratieve vastlegging van de verkoop of levering van "ger. aal" (gerookte aal) door de visnhandel K. de Groot uit Monnikendam in de zomer van 1941. De hoeveelheden worden uitgedrukt in ponden (waarschijnlijk het Nederlandse pond van 500 gram). Opvallend is de regelmaat van de posten; er wordt vrijwel dagelijks geleverd of verkocht. De hoeveelheden variëren sterk, van kleine posten van 3 pond tot grotere uitschieters van 40 pond. Het gebruik van "ditto-tekens" (,,) geeft aan dat de omschrijving "pond ger. aal" constant blijft voor alle vermeldingen.

Handgeschreven kasblad of voorraadregister van een vishandel.

Het document betreft een gedetailleerde lijst van transacties of voorraadmutaties van "gerookte aal" (afgekort als *ger. aal*). De eenheid is het "pond", destijds gebruikelijk gestandaardiseerd op 500 gram. De kolomstructuur is efficiënt opgezet, waarbij gebruik wordt gemaakt van herhalingstekens (") om zowel de maand als de productomschrijving snel te noteren. De handschriftstijl is een verzorgd 20e-eeuws cursief. De notatie "N$^o$ 3" duidt waarschijnlijk op een klantnummer of het nummer van het kasblad in een reeks. De fluctuatie in hoeveelheden (van 3 tot 30 pond) suggereert verkoop aan diverse afnemers of wisselende vangstopbrengsten.

Document

Het document is een officiële schriftelijke verklaring van K. de Groot, een vishandelaar uit Monnikendam, ten gunste van J. de Ruiter, een winkelier gevestigd aan de Polanenstraat in Amsterdam. In de verklaring bevestigt De Groot dat De Ruiter zijn vis rechtstreeks van hem betrekt. Opvallend is de vermelding dat De Ruiter voorheen een bakkerszaak had en "van den weg" kwam (wat kan duiden op een verleden als ambulant handelaar of dat hij zijn eerdere broodwinning was kwijtgeraakt). De verklaring is opgesteld op een standaard factuurvel ("NOTA") van de firma K. de Groot.

Document

De kern van dit document is een korte, zakelijke getuigenis. De vishandelaar K. de Groot bevestigt schriftelijk dat een zekere heer of mevrouw G. van Andel, woonachtig aan de Frans Halsstraat 66, in het jaar 1940 gerookte paling ("aal") bij hem heeft afgenomen ("betrokken"). De tekst is geschreven in een duidelijk, ietwat formeel handschrift dat gebruikelijk was in het midden van de 20e eeuw (bijv. de dubbele 'e' in *Ondergeteekende*). Het woord "mitsdien" is een archaïsche juridische term die "daarom" of "dienovereenkomstig" betekent, wat het officiële karakter van de verklaring onderstreept.

Handgeschreven brief / Verzoekschrift.

* **Inhoud:** De afzender, J. Heerings, is een visboer die een staanplaats heeft op de hoek van de Amstelveenseweg en de Vaartstraat in Amsterdam. Hij beklaagt zich over de extreme schaarste op de vismarkt. Hij kan enkel nog "filet schar", "schar met jasjes" (ongefileerde schar) en sporadisch wat "gerookte wijting" inkopen. Omdat er geen haring meer beschikbaar is en hij vreest zonder inkomsten te komen te zitten, vraagt hij de instanties om hulp of een gunstige regeling. * **Persoonlijke omstandigheden:** Heerings voert zijn "groot gezin" en de lage verdiensten aan als reden voor de urgentie van zijn verzoek. * **Taal en Stijl:** Het document is geschreven in een beleefd, ietwat formeel maar eenvoudig Nederlands. Er is gebruikgemaakt van archaïsche spelling zoals "Nommer", "visch markt" en "Amstelveenscheweg". De briefstijl is direct en getuigt van een zekere mate van wanhoop. * **Fysieke kenmerken:** Het betreft een met inkt handgeschreven brief op ongepagineerd papier. Het handschrift is een vlot maar duidelijk leesbaar 20e-eeuws cursief.

Nota (rekening)

* **Handschrift:** Het document is ingevuld in een vlot, zakelijk handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Inhoud:** De nota betreft de levering van visproducten gedurende drie dagen in maart 1942. * **Scharfil:** Waarschijnlijk een afkorting voor scharfilet. * **Br schar:** Mogelijk "bak-schar" of een verwijzing naar een specifieke sortering/bewerking. * **4 x 8 r palen:** Dit betreft zeer waarschijnlijk gerookte palingen (r. palen). De rekensom klopt: 4 x 8 = 32 stuks à 0,60 gulden per stuk = 19,20 gulden. * **Kosten:** Het totaalbedrag bedraagt 86,20 gulden. Er wordt melding gemaakt van een "Zegel" van 0,10 gulden, wat destijds een gebruikelijke belasting was op kwijtingen (rekeningen die voor voldaan getekend werden).

Proces-verbaal / Dossierstuk van de Centrale Controledienst (CCD).

Dit document is een officieel proces-verbaal uit de Tweede Wereldoorlog, opgesteld tijdens de Duitse bezetting van Nederland. Het werpt licht op de strikte economische controle en de opsporing van "zwarte handel". * **De Overtreding:** De Amsterdamse visboer Harmen de Vries wordt ervan verdacht dat hij gerookte vis (wijting en schar) rechtstreeks heeft ingekocht bij een rokerij in Monnikendam (K. de Groot). Volgens het *Visscherijbesluit 1941* was dit illegaal; alle vis moest via de officiële gemeentelijke visafslag verhandeld worden om prijscontrole en distributie te waarborgen. * **De Controleur:** Johannes Pieter Bouma werkte voor de Centrale Controledienst (CCD), een gevreesde organisatie die toezag op de naleving van de distributiewetten. Vaak opereerden zij op basis van "dienstinlichtingen" (vermoedelijk verraad of tips). * **Interne Besluitvorming:** De handgeschreven krabbels onderaan zijn van een juridisch medewerker of ambtenaar (v. Meurs). Hij adviseert om de zaak tegen De Vries niet door te zetten ("niet verder opzetten"). Hij motiveert dit door te wijzen op een vergelijkbare zaak ("Fromme e.a.") die ook niet bestraft is, waardoor hij de kans op een veroordeling als nihil ("blank") inschat. * **Getypte versus handgeschreven info:** Bovenaan staat "WIL SCHIKKEN", maar dit is doorgehaald. Dit suggereert dat er aanvankelijk sprake was van een boete-voorstel (schikking), maar dat men er later van afzag na de notitie van v. Meurs.

Proces-verbaal van de Centrale Controledienst (CCD).

* **Delict:** De verdachte, Cornelis Mink, wordt beschuldigd van het inkopen van zeevis (wijting en schar) buiten de officiële visafslag om. Dit was een overtreding van de distributiewetten tijdens de bezetting. * **Bewijsvoering:** De controleur Bernard Kruyt heeft de administratie of de handelwijze in de winkel aan de Haarlemmerdijk 173 gecontroleerd. De verdachte bekent de feiten ("Dat zal wel"), maar voert onwetendheid aan als verzachtende omstandigheid: hij dacht dat deze specifieke vissoorten niet onder de afslagplicht vielen. * **Handhaving:** De "Centrale Controledienst" (CCD) was de instantie die toezag op de naleving van de economische voorschriften en prijsbeheersing. De vermelding "WIL SCHIKKEN" duidt aan dat de verdachte bereid was een boete te betalen om verdere strafrechtelijke vervolging te voorkomen.

Ambtelijk rapport/proces-verbaal van de Dienst van het Marktwezen.

Dit document is een officieel rapport van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen uit de Tweede Wereldoorlog. Het legt vast dat een groep visdetailhandelaars een proces-verbaal (p.v.) heeft gekregen omdat zij buiten de officiële distributiekanalen om vis hebben ingekocht bij rokerijen in Monnickendam en IJmuiden. * **Handhaving:** De "Centrale Controledienst" (CCD) voerde boekonderzoek uit bij de leveranciers (de Groot en Gorter) om de illegale leveranties aan de winkeliers te bewijzen. * **Verweer:** Onderaan is de verklaring van één van de winkeliers, Th. Frommé, genoteerd. Hij voert een klassiek verweer aan: de goederen zouden buiten zijn medeweten om in zijn winkel zijn afgeleverd en al zijn verkocht voordat hij kon ingrijpen. Hij claimt de leverancier daarna te hebben gewezen op de distributieregels. * **Distributie:** De opmerking in de kantlijn bevestigt dat de officiële rantsoenering/verdeling van zeevis op 15 oktober 1942 was ingegaan, wat de directe handel vanaf die datum strafbaar maakte.

Administratieve lijst van klanten/debiteuren, waarschijnlijk voor een incassant of vertegenwoordiger ("agent").

* **Structuur:** Een alfabetisch opgezette lijst van personen en firma's. De kolommen bevatten klantinformatie: een uniek nummer (3000-serie), een bedrag of factor (mogelijk een wekelijkse premie of contributie in guldens), en een woonadres. * **Annotaties:** De rode doorstrepingen duiden op een wijziging in de status (klant gestopt, verhuisd of schuld voldaan). De vinkjes suggereren een actieve controle tijdens een ronde. * **Schrift:** Een vlot, zakelijk cursief schrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Geografie:** De lijst beslaat vrijwel heel Amsterdam, van de Jordaan (Anjeliersstraat) tot Zuid (Beethovenstraat) en West (Jan Evertsenstraat).

# TRANSCRIPTIE [Linksboven, handgeschreven in blauw:] 18. nov groot [Getypt in het midden:] Mevr. De Groot, Groen van Prinstererstraat 77, No.77 A l h i e r (W) [Onderaan links, vage doorslag of spiegelbeeld van tekst aan de achterzijde:] (get.) J. L. [K...]

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rechtsboven:] ter. M. de Kan. [Handgeschreven, middenboven:] Extra [Getypt, links:] DV. [Getypt, links:] 27/133 /2 M. [Getypt, rechts:] 11 Januari 1940 [Adresblok:] Mevr. S. de Groot-Glasbeek, Weesperstraat 21 II, Amsterdam-C. Wijk 10. [Inhoud:] Naar aanleiding van Uw brief d.d. 21 November jl. verleen ik U hierby tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaats ...

# TRANSCRIPTIE Directie Marktwezen. Op Maandag 9 Maart 1942 heb ik Mej. C de Groot, wonende J. v. Galenstraat 303 hs alhier een losse plaats toegewezen op de markt Ten Katestraat en geconstateerd dat zij zich zonder toestemming liet assisteeren door B. D. de la Aloussaye. Op Dinsdag 10 Maart zag ik dat hij weer achter haar stal stond. Genoemde la Aloussaye heeft reeds eenige keeren de orde op de...

# TRANSCRIPTIE [Kader linksboven] **BIJBLAD VAN:** M. [vinkje] No. **25/103/1** 19**40** DOORGEZONDEN: **7/6** [Rechtsboven] 857 Rustenburgerstr 432 ho. Alb. Cuypstraat verzoek om ass. t.b.v. J.W. de Groot geb. -- [Hoofdtekst handgeschreven] Tegen inwilliging van het verzoek van D. M. de Groot, Th v Moerkerke om zich tot wederopzegging op zijn plaats op de markt aan de Alb. Cuypstraat, te mogen...

# TRANSCRIPTIE [1] J. v. d. Bijl K30251 - Schalkburgerstr. 79^II Adam [2] fam de Groot K31074 - Waterlooplein 32^III Adam [Marge linksboven]: 2/6