H.J. Zwaan

Getypte brief op officieel briefpapier met handgeschreven kanttekeningen.

* **Inhoud:** De secretaris van de visbond verzoekt de Directeur van Marktwezen om een uitzondering: de zonen van koopman C. Zwaan (J.M. en H.J. Zwaan) moeten tijdelijk de marktstallen op de Dappermarkt mogen overnemen. De eigenlijke standplaatshouders, C. Zwaan en Th. Otto, zijn door een auto-ongeluk in IJmuiden in het ziekenhuis beland. Het doel is om te voorkomen dat de gezinnen financieel afhankelijk worden van de overheid ("uit de steun houden"). * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de formele ambtelijke stijl van de jaren '30, met gebruik van de afkorting "Ued:" (Uw Edelachtbare) en een eerbiedige aanhef. * **Administratieve proces:** De handgeschreven noten tonen het interne ambtelijke overleg bij de gemeente. Er wordt gevraagd naar een derde compagnon (Moents). De opmerking over de "mogelijkheid van betaling" suggereert een onderzoek naar de kredietwaardigheid of betalingsmoraal van de betrokkenen voordat het verzoek wordt ingewilligd.

Officiële brief/besluit (doorslag of kopie voor het archief).

* **Taal en Spelling:** Het document is opgesteld in het Nederlands met de voor die tijd gebruikelijke spelling (vóór de hervorming van 1947), zichtbaar in woorden als "Nederlandschen", "Visch-", "bedryf" en "hierby". * **Inhoud:** De brief is een formele goedkeuring van een verzoek om vervanging op de markt. Twee kooplieden, Th. Otto en C. Zwaan, zijn wegens ziekte verhinderd hun kraam op de Dappermarkt te bemannen. De directeur verleent toestemming dat zij worden vervangen door J.M. Zwaan en H.J. Zwaan (vermoedelijk familieleden). * **Administratieve proces:** De brief is gedateerd op 6 februari en de handgeschreven aantekening bevestigt dat de brief op 7 februari daadwerkelijk is verzonden. De term "tot wederopzegging" duidt op een tijdelijke vergunning die door de gemeente op elk moment kan worden ingetrokken.

Officiële brief (doorslag van een getypt origineel).

* **Inhoud:** Het document betreft een formele toestemming van een gemeentelijke instantie aan de visdetailhandelbond voor de tijdelijke vervanging van twee zieke marktkooplieden (Th. Otto en C. Zwaan) op de Dapperpleinmarkt in Amsterdam. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de toenmalige officiële spelling (bijv. "den", "hierby", "Visch-", "bedryf"). De toon is strikt zakelijk en bureaucratisch. * **Vervanging:** De vervangers, J.M. Zwaan en H.J. Zwaan, dragen dezelfde achternaam als een van de vaste kooplui, wat wijst op een familiebedrijf waarbij familieleden bijspringen in tijden van ziekte. * **Administratieve sporen:** De handgeschreven aantekening "Verzonden 7/2" geeft aan dat de brief een dag na de datering daadwerkelijk is uitgegaan.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag of archiefkopie) met handgeschreven kanttekeningen.

Het document is een officiële oproep aan de heer H.J. Zwaan om zich te melden bij een overheidsinstantie. De zakelijke toon ("verzoek ik U zich... te willen vervoegen") is typerend voor de bureaucratische correspondentie uit die tijd. Interessant zijn de handgeschreven annotaties die het administratieve proces illustreren: 1. **Verzending:** Bovenaan is genoteerd dat de brief op de dag van datering is verzonden. 2. **Opvolging:** Linksonder staat een potloodnotitie die aangeeft dat de persoon op 31 augustus bij een inspecteur ("Insp.") wordt verwacht. 3. **Interne communicatie:** De blauwe inktnotitie onderaan lijkt een interne vraag van een ambtenaar aan de inspectie of de persoon (Zwaan) zich inderdaad heeft gemeld.

Getypte lijst met persoonsgegevens (naam, geboortedatum, adres).

* **Geografische focus:** De lijst bevat voornamelijk adressen uit Amsterdam (zoals de Kinkerstraat, Spaarndammerbuurt, Albert Cuypstraat en de Jordaan). Daarnaast zijn er vermeldingen van plaatsen ten noorden van Amsterdam: Monnickendam, Volendam en Landsmeer. * **Structuur:** De individuen zijn georganiseerd in 'Series' (17 t/m 21). Binnen elke serie lijken de nummers (No) niet opeenvolgend te zijn, wat kan duiden op een selectie uit een groter register of ledenbestand. * **Demografie:** De geboortedata variëren van het einde van de 19e eeuw (oudste is J.J. Bulsing, 1874) tot het begin van de 20e eeuw (jongste is H.J. Zwaan, 1917). Het betreft zowel mannen als vrouwen. * **Registratie:** Alle personen op deze pagina hebben een 'x' in de kolom '41/42', wat aangeeft dat zij in die periode actief waren, geregistreerd stonden of een bepaalde contributie/plicht hadden voldaan.

Officieel schrijven / Verklaring van de Weer-Afdeeling (W.A.).

Dit document is een administratieve verklaring vanuit de W.A. (de paramilitaire tak van de N.S.B.) gericht aan het Amsterdamse Marktwezen. De kern van het verzoek is een regeling rondom de voedselvoorziening (visrantsoen). Omdat Vaandrig H.J. Zwaan voor een periode van 10 weken naar de Kaderschool in Oud-Leusden gaat, verzoekt de W.A. om zijn visquotum over te dragen aan zijn vader. Opvallende elementen: * **Bureaucratie van de bezetter:** Het toont aan hoe de N.S.B.-structuren verweven waren met de reguliere gemeentelijke instanties (zoals het Marktwezen) om gunsten voor hun leden te regelen. * **Terminologie:** Het gebruik van de groet "Hou Zee!" en de functiebenamingen (Vendelcommandant, Vaandrig) is typerend voor de W.A. * **Handgeschreven marginalia:** De aantekeningen boven- en onderaan tonen de afhandeling door de ontvangende instantie. Er staat "geen bezwaar" en uiteindelijk "Acc. toestaan", wat betekent dat het verzoek werd ingewilligd. ---

Officieel schrijven/bericht (kopie of doorslag).

* **Inhoud:** Het document bevestigt de overdracht van een visrantsoen (toewijzing visch). Vanwege het verblijf van H.J. Zwaan op de kaderschool van de W.A., wordt zijn portie overgedragen aan zijn vader. * **Terminologie:** * **W.A. (Weerbaarheidsafdeling):** De geünformeerde, paramilitaire tak van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB). * **Vaandrig:** Een officiersrang binnen de W.A. * **Kaderschool der W.A.:** De opleiding voor leidinggevenden binnen de W.A. * **Taalgebruik:** Formeel, ambtelijk Nederlands uit de bezettingsperiode (bijv. "den Heer", "alhier", "bedoelden persoon"). * **Handgeschreven toevoeging:** De notitie "Verzonden 8/10" is een administratieve aantekening die bevestigt dat de brief op de dag van datering ook daadwerkelijk is uitgegaan.

Officiële brief/kennisgeving.

De brief is een formele afwijzing van een verzoek om extra rantsoentoewijzing. De heer Zwaan had op 3 augustus 1942 verzocht om een grotere hoeveelheid zoetwatervis en garnalen, waarschijnlijk voor commerciële doeleinden (gezien de adressering en het formele karakter). De beslissing is genomen door een specifieke commissie die was ingesteld door de Visscherijcentrale. De toon is kort en bureaucratisch, typerend voor overheidscommunicatie uit die periode. De afkorting "Kzn" achter de naam van de ontvanger staat voor "Klaaszoon" of een vergelijkbare patroniem, wat toen nog gebruikelijk was ter onderscheiding.

Handgeschreven verzoekschrift/brief.

Het document is een formeel verzoek van de nabestaanden van Jacobus Zwaan aan een overheidsinstantie (waarschijnlijk de distributiedienst of het marktwezen van Amsterdam). De familie verzoekt om de "toewijzing" – vermoedelijk een vergunning voor een winkel, marktkraam of een specifieke bedrijfsactiviteit – over te schrijven op naam van Karel Zwaan (zoon van Karel). **Kernpunten:** 1. **Locatie:** Wagenstraat 89, Amsterdam. De familie benadrukt dat de zaak daar al 36 jaar gevestigd is (sinds circa 1907), wat dient als argument voor continuïteit. 2. **Collectief verzoek:** De brief is ondertekend door zeven familieleden, wat duidt op een gezamenlijk belang om de vergunning binnen de familie Zwaan te houden na het overlijden van Jacobus. 3. **Bureaucracie:** De vele nummers en potloodaantekeningen ("Spoed", "Inschrijving oproepen") tonen aan dat dit document door verschillende administratieve handen is gegaan tijdens de verwerking.

Document

Dit document is een register van de distributie van goederen of bonnen (aangeduid als "stuks") tijdens de bezettingsjaren. De namenlijst in de eerste twee kolommen bevat veel familienamen die kenmerkend zijn voor Volendam (zoals Veerman, Zwaan en Zwarthoed), wat de locatie van het distributiekantoor nader specificeert. De getallen achter de namen duiden waarschijnlijk op het aantal rantsoenbonnen dat aan specifieke winkeliers of distributiepunten werd verstrekt voor verdere verdeling. In de rechterkolom is een consolidatie van de cijfers te zien, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen de reguliere kleinhandel, de Joodsche Raad en publieke diensten. De doorhalingen en correcties wijzen op een actief gebruikt administratief werkdocument.

Handgeschreven rapport/brief.

Het document is een ambtelijk rapport over een incident op de Dappermarkt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De kern van de zaak is een administratieve en juridische overtreding: vis-toewijzingen (rantsoenen/vergunningen om te verkopen) waren strikt persoonsgebonden. De familie Zwaan (D.P. en H.J. Zwaan) voerde vis aan, maar verkocht ook de portie die bestemd was voor J.M. Zwaan. Wanneer de toezichthouder naar de afwezigheid van J.M. Zwaan vraagt, wordt hij in eerste instantie misleid met het antwoord dat deze "dadelijk komt". De toon van het document is zakelijk maar ook onthullend: de schrijver rapporteert niet alleen de economische overtreding ("wederrechtelijk in ontvangst genomen"), maar ook de politieke reden van de afwezigheid. J.M. Zwaan was "ondergedoken" en is opgepakt. In de context van 1943 was dit een zeer ernstige beschuldiging die kon leiden tot deportatie of tewerkstelling.

Officiële correspondentie (rappèl/herinneringsbrief).

* **Doel van het schrijven:** Het betreft een herinnering aan een eerdere brief van twee maanden eerder. De Afdeeling Visscherij wacht op informatie van het Marktwezen betreffende een individu genaamd H.J. Zwaan. * **Administratieve wijzigingen:** De briefkop toont aan dat het departement (of in ieder geval deze afdeling) is verhuisd van Den Haag naar Amsterdam (Keizersgracht 666). De oude adresgegevens zijn met de typemachine doorgehaald. * **Dwangmiddel:** Zeer opvallend is het noemen van de **"Landwacht-instanties"**. De Landwacht was een paramilitaire organisatie van de NSB, opgericht door de Duitse bezetter. Het feit dat zij "dringen op afdoening" geeft de kwestie een dwingend en dreigend karakter, zelfs al wordt het een "eenvoudige kwestie" genoemd. Het suggereert dat H.J. Zwaan mogelijk onder toezicht stond of dat er een onderzoek naar hem liep waarbij de Landwacht betrokken was. * **Status document:** De handgeschreven aantekening "Opbergen" geeft aan dat dit specifieke exemplaar uiteindelijk in het archief is beland nadat de zaak (vermoedelijk) was afgehandeld.

Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen en ondertekening.

* **Kern van het geschil:** De briefschrijver, visdetailhandelaar W. van As, beklaagt zich over een gemiste vislevering op zaterdag 29 juli 1944. Vanwege de geringe aanvoer en de alphabetische volgorde (men was bij letter K, Van As viel onder A) dachten de handelaren dat er die dag niets meer voor hen zou zijn en vertrokken zij rond 17:00 uur. Later die dag kwam er echter onverwacht toch een wagon binnen, waardoor de verdeling alsnog tot de letter A kwam. * **De gedupeerden:** Van As voegt een lijst van 20 namen toe (waaronder hijzelf en diverse leden van de familie Zwaan) die door hun vroege vertrek hun toewijzing misliepen. * **Ambtelijke reactie:** De handgeschreven notitie onderaan de brief suggereert een afwijzing van het verzoek. De ambtenaar stelt dat de kooplui op de Centrale Markt (C.M.) "vrijwillig zijn gegaan" en dat de gevolgen daarvan voor hun eigen rekening ("consequentie") komen.

# TRANSCRIPTIE *Extra* [handgeschreven in potlood] HB. den Heer H.J. Zwaan, Grensstraat 43 huis, Amsterdam-Oost. Wijk: 11. 461/627/2 M. 6 October 1942. Hierbij deel ik U mede, dat er dezerzijds geen bezwaar be- staat, dat, gedurende den tijd, dat U de kaderschool der W.A. be- zoekt, Uw toewijzing visch aan Uw vader wordt overgedragen. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE **[Bovenaan]** H. Y. Zwaan Kruisstr. Nº 4/6/83/1 M. 1944 17/5 [Stempel] <u>Landwacht</u> **[Hoofdtekst]** plaats Wagenaarstr. Wanneer dienst Landwacht, verzoek om zijn toewijzing te doen verkoopen door zijn vader K. Zwaan in zijn winkel, welke t/o verkoopplaats is gelegen. K. Zwaan zit ook in de verdeeling ----------------- Dir. ter beslissing 1/5 1944 **[Linkermarge, in rode ink...

# TRANSCRIPTIE VB/HB. [Handgeschreven: *Verzonden 8/10*] den Heer H. Balk, Linnaeushof 63, Amsterdam-Oost. Wijk 23. 46A/627/3 M. 8 October 1942. Naar aanleiding van Uw verklaring betreffende den vaandrig der W.A., H.J. Zwaan, Grensstraat 43 huis, alhier, bericht ik U, dat ik bedoelden persoon heb medegedeeld, er geen bezwaar tegen te hebben, dat zijn toewijzing visch aan zijn vader wordt ove...

# TRANSCRIPTIE 20 Zoetwater J. M. Zwaan Geb. 8 Aug. 1921. daar zijn vader altijd gekocht heeft zodoende is hij standplaats houder in vis. J. M. Zwaan Pieter Nieuwlandstr 15 [linksonder:] Th. [?]

# TRANSCRIPTIE HB. *Verzonden 14/8* [handgeschreven in groen potlood] den Heer H.J.Zwaan Kzn, Grensstraat 43 huis, <u>Amsterdam-Oost.</u> Wijk 11. 46A/510/2 M. 14 Augustus 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 3 Augustus j.l. deel ik U mede, dat na onderzoek door de door de Visscherijcentrale inge- stelde Commissie is gebleken, da...