J. Rens

Handgeschreven brief / verzoekschrift.

* **Schrift en taal:** Het document is geschreven in een verzorgd, licht hellend cursief handschrift dat typerend is voor de vroege 20e eeuw. De taal is formeel en bevat archaïsche elementen zoals het gebruik van de verbogen vorm "den tijd" en de afkorting "mill: dienst" voor militaire dienst. * **Inhoud:** De afzender, J. Rens, ondersteunt een verzoek van een vrouw (Mevr. Hoogendijk) die een vaste standplaats heeft op de Dappermarkt (plaats nr. 185). Zij vraagt om toestemming voor hulp (assistentie) bij haar werkzaamheden, omdat haar echtgenoot niet aanwezig kan zijn vanwege zijn militaire verplichtingen. * **Afkortingen:** * **Mevr:** Mevrouw. * **pl: n:** Plaats nummer (verwijzend naar de marktkraam-locatie). * **mill: dienst:** Militaire dienst.

Ambbtelijke correspondentie/adviesnota betreffende een vergunningsaanvraag.

Het document is een prachtig voorbeeld van de bureaucratische besluitvorming rondom straathandel in Amsterdam aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Het bevat drie verschillende stadia van advisering: 1. **Het negatieve advies:** J. Rens, de Chef Marktopzichter, adviseert op 5 januari negatief. Zijn argument is puur pragmatisch vanuit marktbeheer: omdat er nog officiële marktplaatsen vrij zijn voor de deur van de winkel, vindt hij dat de winkelier daar gebruik van moet maken in plaats van het trottoir te blokkeren met "uitpakken" (het uitstallen van goederen). 2. **De beleidsmatige correctie:** Op 15 januari reageert de Inspecteur (De Haan). Hij is het expliciet oneens met de marktopzichter. Hij ziet blijkbaar geen juridisch of praktisch beletsel voor de uitstalvergunning. 3. **Het definitieve besluit:** Op 16 januari wordt de knoop doorgehakt met de korte krachtige term "Geen bezwaar", wat de weg vrijmaakte voor de vergunningverlening. Opvallend is het taalgebruik zoals "omreden" (vanwege de reden dat) en de afkortingen "v/d" (van de) en "v/a" (van de/aan de).

Brief (ambtelijke correspondentie)

In deze handgeschreven brief adviseert J. Rens (vermoedelijk een marktmeester of toezichthouder van de Dappermarkt) de Marktinspecteur over een verzoek van een individuele koopman, de heer J. Blitz. Blitz, die standplaats nummer 27 bezat, had blijkbaar gevraagd om zijn kraam tijdens de koude wintermaanden niet te hoeven bezetten (uitstel van bezettingsplicht). Rens adviseert negatief op dit verzoek. Zijn argument is gebaseerd op het precedent-effect: als één koopman toestemming krijgt om weg te blijven bij slecht weer, zullen er velen volgen. Dit zou leiden tot een gatenkaas op de markt, wat de aantrekkelijkheid en het economisch functioneren van de markt als geheel zou schaden ("nadeelig voor de markt").

Handgeschreven brief (ambtelijk rapport/advies).

In deze brief rapporteert J. Rens aan een inspecteur over een verzoek van marktkoopman L. Spreekmeester (standplaats nummer 8 op de Dappermarkt). Spreekmeester vraagt om uitstel voor het bezetten van zijn standplaats vanwege ernstige ziekte in zijn gezin. De schrijver van de brief, Rens, trekt de geloofwaardigheid van dit verzoek in twijfel. Hij voert drie argumenten aan om het verzoek af te wijzen: 1. Er is geen medische verklaring (doktersverklaring) overlegd om de ziekte te staven. 2. Spreekmeester is op zaterdagen wel actief als helper bij een andere standwerker, G. Lisser (plaats 296), waarvoor hij blijkbaar een officiële ontheffing of toestemming heeft uit 1939. 3. Rens vermoedt dat de werkelijke reden voor het verzoek simpelweg een gebrek aan koopwaar ("geen handel") is. De brief eindigt met een negatief advies aan de inspecteur: het verzoek tot uitstel moet volgens Rens niet worden ingewilligd.

Administratief register / kasboekblad.

* **Functie:** Dit is een blad uit een grootboek of een ledenregister, waarschijnlijk bedoeld voor het bijhouden van jaarlijkse contributies, pensioenpremies of salarissen. De kolom "1940" suggereert een jaarafrekening. * **Systeem:** Er wordt gebruikgemaakt van dubbele controle. Veel bedragen zijn voorzien van vinkjes, wat duidt op een verificatieproces (bijvoorbeeld tegenover bankafschriften of kwitanties). * **Mutaties:** De aantekening bij L. Paals ("7/12 '40 overleden") verklaart een afwijking in het bedrag voor dat jaar. Doorhalingen bij namen (zoals Rijnga naar Rijvordt) wijzen op administratieve correcties of personele wijzigingen. * **Afkortingen:** De letters 'T' en 'F' achter sommige bedragen in de 1940-kolom kunnen staan voor 'Totaal' en 'Factuur', of verwijzen naar specifieke fondsen of categorieën. * **Numerieke precisie:** De bedragen worden genoteerd tot twee cijfers achter de komma (centen). De totaalsom onderaan de pagina (133.252,46) geeft aan dat het om aanzienlijke geldstromen gaat voor die tijd.

Dagstaat (dagelijkse rapportage) van het Marktwezen.

Dit document is een officiële melding van de marktmeester of een toezichthouder (J. Rens) op de Amsterdamse Nieuwmarkt. De hoofdboodschap is kort en bondig: op maandag 29 juni 1942 was er geen aanvoer van vis voor de marktkooplieden. De tweede aantekening is administratief van aard en verwijst naar een specifieke toewijzing van 157,5 kilogram vis aan de vishandelaren A.C. en J.Th. Boekelman op de voorgaande dag (zondag). De verwijzing naar een apart "rapport" suggereert dat dergelijke toewijzingen nauwlettend werden gecontroleerd en gedocumenteerd, waarschijnlijk om onregelmatigheden of zwarte handel te voorkomen. De familie Boekelman is een bekende naam in de Amsterdamse vishandel.

Document

* **Inhoud:** Het document betreft een lijst van namen, waarschijnlijk personeelsleden of ambtenaren van een specifieke overheidsdienst (gezien de kop "DIENST VAN D..."). De meeste namen zijn met een schuine streep of doorhalingen onbruikbaar gemaakt of gemarkeerd als 'afgehandeld'. Alleen de naam "M. Groot" is niet doorgestreept. * **Toegangscontrole:** De handgeschreven aantekening in de marge is cruciaal. Het geeft een instructie aan het personeel van het "dag- & nachtverblijf" om niemand toegang te verlenen zonder specifieke instructies. * **Schrift:** Het document bevat zowel typewerk als handschrift. De doorhalingen onderaan de lijst zijn met een typemachine gedaan (overgetypt met letters/tekens), wat suggereert dat de lijst al vóór het laatste gebruik was aangepast. * **Datering:** De datum 10 november 1942 wijst op een document uit de Tweede Wereldoorlog.

Administratief bijblad/correspondentieformulier (Alg. Zaken Model No. 14).

Het document betreft een verzoek om uitstel voor het bezetten van een staanplaats op de markt (Waterlooplein in Amsterdam). De verzoeker, de heer J. Keesje uit Heiloo, beschikt over een 'voorkeurskaart' (nummer 196). Uit de aantekeningen blijkt dat het verzoek wordt ingewilligd voor een periode van twee maanden, onder twee strikte voorwaarden: 1. Er moet een bewijs van ziekenhuisopname (doktersattest/verklaring) worden overlegd aan de Dienst van het Marktwezen (M.W.). 2. Het zogenaamde 'machtgeld' (de verschuldigde marktprijs of staangeld) moet gedurende het uitstel gewoon worden doorbetaald. De annotaties in rode inkt lijken de uiteindelijke besluitvorming van de administratie te weerspiegelen na het advies van de inspecteur.

Handgeschreven verzoekschrift/notitie op een kaart.

* **Inhoud:** De schrijver, J. Rens, verzoekt de inspecteur om assistentie (politietoezicht) te verlenen bij de marktkraam van J. Italiaander. De reden voor dit verzoek is dat er veelvuldig diefstal plaatsvindt bij deze specifieke kraam (nummer 101), die snoepgoed verkoopt. * **Handschrift:** Het betreft een verzorgd, cursief handschrift, kenmerkend voor de vroege 20e eeuw. * **Terminologie:** "Stal" wordt hier gebruikt in de betekenis van een marktkraam of verkoopplaats. "Assistentie" duidt op de inzet van ordehandhavers. * **Identificatie:** De naam J. Italiaander verwijst naar een bekende familie van markthandelaren in de Amsterdamse Joodse buurt.

Ambtelijke correspondentie / intern advies.

* **Inhoud:** Het document is een verslag van een gesprek tussen een leidinggevende en een ondergeschikte (J. Rens) over een misgelopen promotie. Rens uitte zijn beklag omdat hij dacht op basis van zijn leeftijd te zijn gepasseerd voor de functie van Chef Marktopzichter ten gunste van C.J. van Meerkerken. * **Argumentatie:** De schrijver weerlegt de aanname van Rens. De reden voor de afwijzing was niet de leeftijd, maar het gebrek aan specifieke "administratieve eischen" (vaardigheden) die vereist zijn voor de hogere functie. Opvallend is dat Rens dit tijdens het gesprek erkent ("volmondig toegegeven"). * **Taalgebruik:** Formeel ambtelijk taalgebruik, kenmerkend voor de vroege 20e eeuw ("heb ik de eer U te berichten", "dd. 31 Juli jl.").

Document

* **Inhoud:** P. Beekland verzoekt om een vaste staanplaats op de Albert Cuypmarkt ter hoogte van huisnummer 179. Hij verkoopt "ongeregelde goederen" (diverse kleinwaren/tweedehands spullen). Inspecteur J. Rens ondersteunt dit verzoek omdat de aanvrager een trouwe bezoeker van de markt is. * **Besluitvorming:** Hoewel de aanvrager hoopte op een ingangsdatum van 1 oktober, wordt de vaste plaats uiteindelijk per 1 november 1943 toegewezen. * **Beperkingen:** Er wordt expliciet vermeld "geen textiel". Dit wijst op de strikte regulering van schaarse goederen (zoals stoffen en kleding) tijdens de oorlogsjaren. * **Spelling en stijl:** Gebruik van de verleden tijd ("wenschte") en de dubbele 'e' in "ondergeteekende" is typerend voor officiële correspondentie uit die periode.

Archiefomslag / Dossierblad (bijblad).

Dit document fungeert als een administratief voorblad of bijblad voor een dossier. De kern van het blad is een verwijzing naar een rapport uit de oorlogsperiode. * **Inhoud:** Het document refereert aan een rapport gedateerd op 10-3-44, opgesteld door of betreffende 'M. Rens'. Er is sprake van betrokkenheid van de 'Dienst van het Marktwezen', de Amsterdamse gemeentelijke dienst die toezag op de markthandel. De naam 'J. Rens' wordt eveneens vermeld. * **Datering:** Er is een opvallend verschil in data. Het rapport stamt uit de bezettingstijd (1944), terwijl de dossierstempel linksboven handmatig is aangepast naar '1947'. Dit wijst erop dat stukken uit de oorlog na de bevrijding zijn opgenomen in een nieuwe of lopende administratieve structuur. * **Functionarissen:** Het rapport is ondertekend of geparafeerd door 'de Boer'.

Ambtelijk schrijven / Rapportage

Het document is een interne rapportage van een marktmeester of opzichter (J. Rens) aan zijn inspecteur. De kern van het schrijven betreft een conflict over standplaatsen op de Ten Kate-markt in Amsterdam. Een ontevreden koopman, die zijn vaste plek moest afstaan aan een collega met oudere rechten (sinds 1936), heeft klaarblijkelijk gedreigd of een klacht ingediend. De brief onthult frustratie over de handhaving op en rond de markt. Rens merkt op dat er in de Kinkerstraat op grote schaal illegale handel plaatsvindt (tabak, bleekpoeder), maar dat de politie hier nauwelijks tegen optreedt. Hij geeft aan dat hij zelf het initiatief neemt om de toegang tot de markt vrij te houden ("aan het jagen"), aangezien de aanwezige politieagenten weinig resultaat boeken. De rode aantekening bovenaan geeft aan dat de zaak inmiddels is afgedaan omdat een "mobiele controle" succesvol is uitgevoerd.

# TRANSCRIPTIE Mr. Rens. Spoedig advies. 29/9. [Grote, gestileerde paraaf of handtekening, mogelijk J.H. of H.v.D.]

# TRANSCRIPTIE Dapperstraat 17 April 1940 Den Heer Inspecteur Hierbij zou ik U in overweging willen geven het verzoek van Dhr: G. Arnoldussen pl: n: 158, om zijn knecht als assistent te mogen hebben, toe te staan — J. Renz Naam assistent. Joh: Jac: Damen geb: 14 Aug: 1920 1e Conradstraat 10 h.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief / verzoekschrift. * **Datum:** 28 november 1939. * **Afzender:** J. Rens. * **Geadresseerde:** Den Heer Inspecteur (vermoedelijk van de Marktdienst). * **Locatie:** Dapperstraat, Amsterdam. * **Referentie:** Betreft een verzoek voor plaats nummer 185 op de Dappermarkt.

# TRANSCRIPTIE B. Menist, p.b. 25 Joubertstraat Hr. Rens, om advies, 2-3-'43 de Haan

# TRANSCRIPTIE Dapperstraat 1 - 8 - 42 Den Heer Inspecteur __________ Deze zaak is geheel volgens de wensch van den Hr de Vos geregeld. J. Renz ...