W. van Ekeren
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 44
W. van Ekeren was een marktkoopman actief op diverse locaties, waaronder de Dapperstraat, Uilenburg, Lindengracht en Amstelveld. In 1939 kreeg hij meerdere formele waarschuwingen wegens betalingsachterstand. In 1941 werd hij geschorst vanwege ordeverstoring op het Amstelveld, waarna de burgemeester in 1942 het verbod verlengde tot drie maanden. Hij woonde in 1941 op Oude Waal 29.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Officiële brief/aanmaning.
* **Inhoud:** De brief is een formele waarschuwing (aanmaning) aan een marktkoopman, de heer W. van Ekeren. Hij heeft een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor zijn standplaats op de Dapperstraatmarkt. * **Juridische basis:** Er wordt verwezen naar artikel 11 van het 'Reglement op de Markten'. Op basis hiervan dreigt de directeur met de onherroepelijke intrekking van de vaste standplaats per 6 februari 1939 als er niet vóór 5 februari betaald is. * **Coulanceclausule:** De brief biedt een opening voor uitstel of heroverweging indien de schuldenaar kan aantonen dat er verzachtende omstandigheden zijn, zoals ziekte of het ontvangen van een steunuitkering (werkloosheidssteun). * **Toon:** De toon is ambtelijk, dwingend en zakelijk, kenmerkend voor de vooroorlogse bureaucratie. De spelling hanteert nog de 'y' waar we tegenwoordig 'ij' gebruiken (bijv. 'hierby', 'onmiddellyk').
Document
De kern van dit document is een zakelijke sommatie wegens wanbetaling. De heer Van Ekeren heeft een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor zijn standplaats op de markt Uilenburg. De toon is formeel en dreigend ("onherroepelijk wordt ingetrokken"), wat gebruikelijk was voor officiële correspondentie van gemeentelijke diensten in die tijd. Interessant is de expliciete vermelding van verzachtende omstandigheden in de laatste alinea. De brief noemt "steun genieten" (een uitkering) of ziekenhuisopname als geldige redenen om de sanctie eventueel op te schorten. Dit duidt op een bureaucratisch systeem dat enerzijds strikt handhaaft, maar anderzijds rekening houdt met de sociale realiteit van de marktkooplieden in het Amsterdam van de jaren '30.
Officiële brief van de Gemeente Amsterdam, Dienst van het Marktwezen.
In deze brief wordt de heer W. van Ekeren door de directeur van het Marktwezen Amsterdam gewaarschuwd dat zijn inschrijving als marktkoopman op de Lindengracht dreigt te worden geschrapt. De reden hiervoor is dat hij zijn 'voorkeurskaart' niet regelmatig zou hebben gebruikt. Dit is in strijd met artikel 10 van het toenmalige Reglement op de Markten. De geadresseerde wordt opgeroepen voor een gesprek met een inspecteur om de situatie te bespreken voordat er een definitief besluit wordt genomen.
Officiële kennisgeving/brief.
* **Vorm:** Getypte brief op verkleurd papier. De tekst is zakelijk en autoritair van toon. * **Taalgebruik:** Gebruik van verouderde spelling (bijv. "My", "tyd", "namelyk", "terwyl") die typerend was voor de administratieve stijl van het midden van de 20e eeuw in Nederland. * **Inhoud:** De heer Van Ekeren krijgt een sanctie opgelegd naar aanleiding van een incident op de markt van het Amstelveld op 4 augustus 1941. De straf behelst een marktverbod van twee weken. Er wordt gedreigd met een langduriger uitsluiting, waarover de "Regeeringscommissaris" zal beslissen.
Doorslag van een officiële kennisgeving/strafbeschikking.
* **Kernboodschap:** De heer W. van Ekeren krijgt een marktverbod opgelegd van twee weken (9 t/m 22 augustus 1941) vanwege het verstoren van de orde op de markt op het Amstelveld op 4 augustus 1941. * **Toon:** Formeel, ambtelijk en dwingend. De straf wordt direct opgelegd op basis van de vigerende marktverordening. * **Bijzonderheid:** De brief vermeldt dat de zaak wordt voorgelegd aan de "Regeeringscommissaris voor Amsterdam". Dit wijst op een escalatie boven het niveau van de Marktdienst; er wordt overwogen de man voor langere tijd of permanent van de Amsterdamse markten te weren.
Zakelijke brief/Kennisgeving (archiefdoorslag op grijs papier)
Dit document is een formele mededeling aan de heer W. van Ekeren betreffende een disciplinaire maatregel. Uit de tekst blijkt dat de heer Van Ekeren op 6 augustus 1941 een straf kreeg opgelegd. Naar aanleiding van een persoonlijk gesprek ("onderhoud") op 8 augustus heeft de directeur besloten deze straf voorlopig op te schorten. De handgeschreven notitie onderaan geeft aan dat de zaak tot 25 augustus "aangehouden" (gepauzeerd) moet worden, wat suggereert dat er op die datum een nieuwe beoordeling zou plaatsvinden. De aard van de straf en de specifieke organisatie worden niet genoemd, maar de zakelijke, bureaucratische stijl is kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd.
Brief (doorslag of kopie)
* **Inhoud:** De brief dient als officiële bevestiging dat een eerder die dag opgelegde straf voorlopig wordt opgeschort. Dit besluit volgt op een persoonlijk gesprek ("onderhoud") tussen de directeur en de heer Van Ekeren. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is formeel en ambtelijk. Opvallend is de typefout "aansluitingbop" in de eerste regel (waarschijnlijk bedoeld als "aansluiting op"). Er wordt gebruikgemaakt van de destijds gangbare spelling (bijv. "myn", "voorloopig"). * **Referenties:** De brief verwijst naar een zeer recente eerdere brief van dezelfde dag (no. 24/12/2 M), wat wijst op een snelle opeenvolging van administratieve handelingen.
Getypt proces-verbaal of ambtelijk rapport met handgeschreven kanttekeningen.
* **Conflict:** Het document beschrijft een escalerend conflict op de markt (Amstelveld) tussen een standwerker (W. van Ekeren) en een klant (R.F. Prange). De aanleiding is een klacht over de kwaliteit van een verkochte tube lijm. * **Geweld en dreiging:** De situatie escaleert van een verbale discussie naar fysieke mishandeling (vastgrijpen en wegwerpen) en een doodsbedreiging met een steekwapen (schoenmakersmes). * **Sociaal-politieke lading:** Van Ekeren suggereert dat de bankbeambte "van die partij" is (verwijzend naar de NSB). Dit duidt op de politieke spanningen in bezet Nederland, waarbij het beschuldigen van iemand als collaborateur als een zwaar insult werd gebruikt. Ook wantrouwt Van Ekeren de status van de man als bankambtenaar ("nu vertrouw ik je heelemaal niet"), wat wijst op een wantrouwen jegens de gevestigde orde of autoriteit. * **Rol van de rapporteur:** De schrijver (waarschijnlijk marktmeester of rechercheur) fungeert als getuige en bemiddelaar die herhaaldelijk moet ingrijpen om fysiek geweld te voorkomen.
Getypte brief (doorslag of concept op dun grijs papier) met handgeschreven kanttekeningen.
Deze brief dient als formele kennisgeving aan de heer W. van Ekeren betreffende de uitvoering van een eerder opgelegde sanctie. De straf, die blijkbaar al in augustus 1941 was vastgesteld, behelst een uitsluiting voor de duur van veertien dagen (van 3 tot 16 januari 1942). Wat de exacte aard van de overtreding of de uitsluiting is, wordt niet expliciet vermeld, maar de terminologie ("uitgesloten") en de betrokkenheid van de Burgemeester suggereren een administratieve of tuchtrechtelijke maatregel. Dit zou betrekking kunnen hebben op marktactiviteiten, distributieregels of het uitoefenen van een beroep. Opvallend is de dreiging dat de Burgemeester zal beoordelen of een langdurige uitsluiting noodzakelijk is.
Dienstbrief (doorslag/kopie).
* **Inhoud:** De brief is een officiële mededeling aan de heer W. van Ekeren over de uitvoering van een eerder opgelegde sanctie. Het gaat om een uitsluiting (schorsing) voor de duur van veertien dagen, van 3 tot en met 16 januari 1942. * **Proces:** Er wordt verwezen naar correspondentie uit augustus 1941. De straf die toen is bepaald, wordt nu pas (eind december) uitgevoerd. Er is sprake van een mogelijke verzwaring: de Directeur legt de vraag aan de burgemeester voor of een langdurige uitsluiting noodzakelijk is. * **Toon:** Formeel, zakelijk en autoritair, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die periode. * **Opmerkelijke details:** De typo "Vrydag16" (geen spatie) en het gebruik van de 'y' in plaats van 'ij' zijn typerend voor haastig typewerk of specifieke schrijfmachinesettings uit die tijd.
Afschrift van een officiële brief (besluit).
Dit document is een officiële schriftelijke kennisgeving (een afschrift) van een strafmaatregel tegen een burger. De heer W. van Ekeren wordt op de hoogte gesteld dat zijn eerdere marktverbod van veertien dagen aanzienlijk wordt verzwaard. De aanleiding was een verstoring van de orde op de markt aan het Amstelveld op 4 augustus 1941. De burgemeester besluit de schorsing met drie maanden te verlengen, waardoor Van Ekeren pas op 17 april 1942 weer op de Amsterdamse markten mag staan. De afkorting "get." voor de namen van de burgemeester en secretaris staat voor "getekend", wat gebruikelijk is bij afschriften om aan te geven wie het origineel heeft ondertekend.
Getypte officiële brief/kennisgeving.
* **Inhoud:** De brief is een formele weigering van een verzoek. De heer Van Ekeren krijgt geen toestemming om de hem toegewezen aal (paling) te roken. Hij wordt gesommeerd de aal vanaf die dag in "natten toestand" (vers/onbewerkt) aan te voeren op de Nieuwmarkt in Amsterdam. * **Nadatruk:** Het woord "geen" is getypt met een onderstreping om de afwijzing ondubbelzinnig te maken. * **Bureaucratie:** De codes zoals "46A/501/1 M." en de vermelding van "Wijk 9" wijzen op een strikte administratieve indeling van de stad en de voedselvoorziening tijdens de bezettingsjaren. * **Status:** De brief is ondertekend namens een waarnemend ("wnd.") directeur, wat gebruikelijk was in ambtelijke correspondentie.
Koopliedenlijsten
Uilenburg
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE den Heer W.van Ekeren, Oude Waal 29, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wyk 1. 24/12/3 M 6 Augustus 1941. In aansluitingbop myn brief d.d. 6 Augustus jl. no. 24/12/2 M en in verband met het onderhoud, dat U heden met my had, deel ik U mede, dat de U in myn vorengenoemden brief op- gelegde straf, voorloopig tot nad...
# TRANSCRIPTIE VD/HG. 24/12/7 M. n diverse Straf marktkoopman W.van Ekeren. 3 Januari 1942. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r .
# TRANSCRIPTIE VD/HG. *extra* 24/12/7 M. n diverse 3 Januari 1942. Straf marktkoopman W.van Ekeren. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r .
# TRANSCRIPTIE den Heer W. van Ekeren, Oude Waal 29, Amsterdam-Centrum. Wyk 1. 6 Augustus 1941. 24/12/2 M. My is gerapporteerd, dat U op Maandag 4 Augustus jl. de orde op de markt aan het Amstelveld heeft verstoord. In verband met dit feit bericht ik U, dat ik U, overeenkomstig het bepaalde in artikel 39 lid 1 van het Reglement op de markten, heb gestraft met ontneming van het recht om op een...
# TRANSCRIPTIE [handgeschreven:] *Extra* den Heer W.van Ekeren, Oude Waal 29, Amsterdam-Centrum. Wyk 1. 24/12/6 M 29 December 1941. In aansluiting op myn brief d.d. 8 Augustus jl. (No. 24/12/3 M) deel ik U mede, dat de U in myn brief d.d. 6 Augus- tus jl. (No.24/12/2 M) opgelegde straf thans ten uitvoer wordt gelegd, en wel gedurende e...