G. de Groot

Intern ambtelijk advies / memo betreffende marktvergunningen.

Het document betreft een ambtelijk advies over een vergunningsaanvraag voor de Amsterdamse Waterloopleinmarkt. Een zekere Mevrouw De Groot, die op dat moment een standplaats heeft voor het bakken van patates frites, heeft verzocht om daar vis te mogen bakken. De ambtenaar stelt vast dat er historisch gezien geen bezwaar is: de vorige eigenaresse van die specifieke plek (Mevr. Schelvisch-Kanes) beschikte immers al over een visbakvergunning. Echter, vanuit beleidsoogpunt adviseert de ambtenaar negatief. Er is blijkbaar een algemene richtlijn om het bakken van vis op de markten "zoo mogelijk te tegen te gaan". Een eerdere, strengere formulering ("geheel stopgezet") is doorgehaald en vervangen door het iets mildere "tegengegaan". Het uiteindelijke advies aan de Wethouder is dan ook om het verzoek af te wijzen.

Handgeschreven brief (verzoekschrift om schoolverzuim).

* **Inhoud:** Mevrouw De Groot-Glasbeek verzoekt om verlof voor haar zoon Joseph. De reden die zij opgeeft is economische noodzaak: zij heeft zijn hulp ("asisentie", waarschijnlijk bedoeld als assistentie) "absoluut nodig" op de markt in de Ten Katestraat. * **Taalgebruik:** De brief bevat verschillende spelfouten en archaïsche/dialectische zinsconstructies (zoals "asisentie" voor absentie/assistentie, "omrede" voor om reden, en "Hopende als dat"). Dit wijst erop dat de schrijfster mogelijk een beperkte formele scholing heeft genoten. * **Administratieve verwerking:** Het stempel en de handgeschreven aantekeningen duiden op een officiële afhandeling. Het vraagteken bij de geboortedatum (1923) is interessant; Joseph was in november 1939 bijna 16 jaar oud. In die tijd was de leerplicht doorgaans tot 14 of 15 jaar, wat de vraag oproept waarom er nog een officieel verzoek voor absentie nodig was (mogelijk voor vervolgonderwijs of een specifieke regeling). * **Locatie:** De Weesperstraat in Amsterdam was destijds het hart van de Joodse buurt. De Ten Katestraat is een bekende marktlocatie in Amsterdam-West.

Dienstverslag / Rapport van de afdeling Markt.

* **Inhoud:** Het rapport betreft een klacht over de ongeoorloofde ingebruikname van een handkar op de Amsterdamse markt (waarschijnlijk de Centrale Markthallen gezien de verwijzing naar "Pier C"). Grossier Wil van Dijk beklaagt zich over de 18-jarige G. Küller, die herhaaldelijk zonder toestemming zijn eigendom gebruikt. * **Handhaving:** Uit het document blijkt dat er reeds informele waarschuwingen zijn gegeven door controleur De Groot. Het opmaken van dit rapport suggereert een escalatie in de administratieve afhandeling van het aanhoudende wangedrag. * **Administratieve stijl:** Het document is opgesteld in de formele, ambtelijke stijl van de jaren '30 ("Ondergeteekende", "dier handkar"). De rode onderstrepingen zijn kenmerkend voor archiefstukken uit die tijd om in één oogopslag de kerngegevens (zoals de dader en de aard van het vergrijp) te kunnen zien.

Administratief dossierblad/bijblad (Model No. 14 van Algemene Zaken).

Dit document is een administratieve kaart die de afhandeling van een hulpvraag of dossier van een zekere heer J. de Groot registreert. De heer De Groot was woonachtig of werkzaam op "pl. 193 Uilenburg", een adres in de Amsterdamse Uilenburg-buurt. De chronologie van de afhandeling in 1939 is als volgt: * **8 juni:** Het dossier wordt in behandeling genomen/doorgezonden. * **9 juni:** Een "heruitreiking" vindt plaats (mogelijk van documenten of een verstrekking), getekend door d'Elsa. * **21 juni:** De betrokkene wordt opgeroepen voor een gesprek. * **23 juni:** De betrokkene is "opgn." (afkorting voor 'opgekomen', oftewel verschenen op de afspraak). * **29 juni:** Ambtenaar d'Elsa sluit het dossier met de beslissing dat de zaak als "afgedaan" kan worden beschouwd, met de toezegging dat De Groot hulp zal krijgen voor zover de mogelijkheden reiken. * **4 juli:** De kaart wordt definitief "opb" (opgeborgen/gearchiveerd). De naam 'd'Elsa' (of d'Elsas) komt vaker voor in de administratie van Amsterdamse sociale instellingen uit die tijd.

Handgeschreven verklaring/brief.

Het document is een korte, zakelijke verklaring van de heer G. de Groot gericht aan de Inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam. De kern van de verklaring is een voorwaardelijke instemming: De Groot gaat akkoord met een vergunning voor de buurt Uilenburg, mits hij een vaste staanplaats krijgt toegewezen op de Oude Schans. De term "bakvergunning" duidt waarschijnlijk op een vergunning voor het ter plaatse bakken en verkopen van etenswaren op de markt (bijvoorbeeld vis of wafels). De schrijfstijl is formeel en direct. Het handschrift is duidelijk en wijst op een geoefende schrijver. De handtekening wijkt qua inktkleur af van de hoofdtekst, wat gebruikelijk is bij documenten die ter ondertekening werden voorgelegd of waarbij een andere pen (vulpen) werd gepakt voor de handtekening.

Officiële correspondentie / Dienstbrief.

* **Inhoud:** De directeur van het Marktwezen waarschuwt de heer A. de Groot voor een naderende schrapping van de 'sollicitantenlijst' voor de Albert Cuypmarkt. * **Aanleiding:** De heer De Groot heeft zijn 'voorkeurskaart' niet regelmatig gebruikt, ondanks een eerdere schriftelijke waarschuwing. Een voorkeurskaart was essentieel voor het verkrijgen van een vaste standplaats. * **Juridische grondslag:** Er wordt verwezen naar **artikel 10 van het Reglement op de Markten**. Dit wijst op de strikte regulering van de Amsterdamse markten in die tijd. * **Procedure:** De geadresseerde krijgt een laatste kans om zijn zaak te bepleiten bij de Inspecteur op de Jan van Galenstraat (het terrein van de Centrale Markthallen) op 2 augustus 1939. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de toen gangbare ambtelijke spelling (bijv. "schriftelyke", "inschryving", "sollicitantenlyst", "myn", "by").

Krantenknipsel (waarschijnlijk uit een Amsterdams dagblad)

* **Het Uitbreidingsplan (AUP):** De kern van het artikel betreft de juridische en procedurele blokkade van het beroemde Algemeen Uitbreidingsplan van Amsterdam (1934). Hoewel de "Kroon" (de rijksoverheid) de wetenschappelijke en stedenbouwkundige kwaliteit prijst, wordt de goedkeuring onthouden op basis van economische belangen van grondeigenaren. Het conflict draait om de bestemming van agrarische grond die niet zomaar "bevroren" mag worden zonder duidelijke termijn of compensatie voor de eigenaars. * **Sociale context:** De nevenschikking van het artikel over reuma en de kindervoeding met het stadsplan toont de brede sociaal-maatschappelijke agenda van de jaren '30. De stad worstelt met volksgezondheid (rheuma als "nationale ramp") en de zorg voor de armsten (kindervoeding). * **Toon en politiek:** De verslaglegging van de gemeenteraad laat een levendige, bijna informele sfeer zien met veel "gelach" en "hilariteit", waarbij zelfs gerefereerd wordt aan het andere artikel in de krant (de opmerking van Wethouder Rustige over rheumatiek). ---

Administratief register (tabel)

* **Structuur:** Het document is een strak geleide administratie van de gemeente (waarschijnlijk Amsterdam, gezien de familienamen en het type handel). Het dient om wildgroei op markten te voorkomen en te controleren wie er feitelijk achter de kraam staat. * **Familiebedrijven:** Wat opvalt is dat vervanging bijna uitsluitend binnen de familie plaatsvindt: echtgenotes, zonen, een moeder, een schoondochter en een broer worden expliciet genoemd. * **Terminologie:** * *Zuurwaren:* Ingelegde producten zoals augurken en uien, vaak verkocht in combinatie met haring. * *Alc. vr. dr.:* Alcoholvrije dranken. * *Ged. mobilisatie / Ged. mil. dienst:* Deze opmerkingen duiden aan dat de oorspronkelijke standplaatshouder tijdelijk is opgeroepen voor het leger, wat de noodzaak voor vervanging verklaart. * **Tijdsspanne:** De oudste aantekening dateert uit 1899 (Heilbron) en de laatste uit 1940 (Aldendorff/Brinck). Dit wijst op een register dat over een zeer lange periode actief werd bijgehouden.

Administratief register / lijst van standplaatshouders.

* **Inhoud:** Het document registreert wie een standplaatshouder mag assisteren of vervangen op de markt. Dit was streng gereguleerd om illegale onderverhuur van schaarse marktplaatsen te voorkomen. * **Sociale structuur:** Opvallend is dat de bijstand bijna uitsluitend uit familieleden bestaat: zonen, echtgenoten en in één geval een schoondochter. Dit benadrukt het karakter van de markthandel als familiebedrijf.

Handgeschreven ambtelijke brief / verzoekschrift.

* **Inhoud:** De brief is een formele aanbeveling van J. Menz aan een inspecteur (vermoedelijk van de marktwezen of politie). Het betreft een verzoek van een marktkoopman, de heer De Groot. * **Kern van het verzoek:** De heer De Groot, die standplaats nummer 62 bezet ("pl: n: 62"), wenst zijn officiële verkoopsartikel ("verkoopsart:") te wijzigen. Hij wil overstappen van de verkoop van "bijouterieën" (sieraden en modeaccessoires) naar "ongeregeld" (diverse tweedehands goederen of kleine snuisterijen). * **Schrifttype:** Het document is geschreven in een duidelijk leesbaar, rechtopstaand lopend handschrift met een kroontjespen. De stijl is zakelijk en to-the-point.

Document

* **Inhoud:** Het rapport doet verslag van een fysiek incident tijdens de uitoefening van de dienst. Controleur De Groot probeerde een vluchtende dief op een fiets tegen te houden bij de uitgang van het marktterrein. De verdachte, C. Verschuren, weigerde te stoppen en reed de controleur aan. Naast het letsel aan de pols van de controleur wordt specifiek de schade aan zijn schoen vermeld (mogelijk met het oog op een schadevergoeding of vervanging van diensthulpmiddelen). * **Juridische aspecten:** Er is sprake van meerdere overtredingen door Verschuren: diefstal (in onderzoek bij collega Velthuis), het zich bevinden op het terrein zonder geldig toegangsbewijs en het negeren van een ambtelijk bevel. Er is een P.V.B. (Proces-Verbaal van Bevindingen) aangezegd. * **Administratieve kenmerken:** Het document bevat diverse archivistische sporen, zoals een dossiernummer in stempelvorm, een blauwe potloodnotitie ("prb") en een rode paraaf ("Gez." voor gezien) van een leidinggevende.

Doorslag van een officiële kennisgeving / disciplinaire brief.

* **Inhoud:** De brief is een officiële berisping en sanctieoplegging. De heer De Groot wordt gestraft omdat hij afval heeft gestort op een niet-toegestane plek (Pier A) van de Centrale Markt in Amsterdam. Als gevolg hiervan krijgt hij een marktverbod voor de duur van één dag (de dag van verzending). * **Juridische basis:** De directeur beroept zich op artikel 35 lid 1 van het 'Reglement op de Centrale Markt'. * **Toon:** De toon is autoritair en dreigend. Er wordt expliciet gewaarschuwd dat bij een volgende overtreding "strenge maatregelen" zullen volgen. * **Taalgebruik:** Opvallend is het consequente gebruik van de 'y' (vaak met puntjes, als weergave van de 'ij') in woorden als *My, tyd, namelyk, Vrydag* en *hierby*. Dit was gebruikelijk op veel schrijfmachines uit die tijd of paste binnen de administratieve spellingsconventies van de afzender.

Getypte lijst op papier (doorslag of origineel).

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. De notatie volgt doorgaans het patroon: Naam, Geboortedatum (dag-maand-jaar). Bij sommige personen is een specifiek adres in Amsterdam vermeld (bijv. Albert Cuypstraat, Gravenstraat). * **Bijzondere vermeldingen:** * **Bedrijven:** "N.V. Dikker & Thijs" (een beroemde Amsterdamse delicatessenzaak/restaurant aan de Leidsestraat) en "fa. W. Geys" staan tussen de individuele personen. * **Herhalingen:** Bij P. Dorje en C.B. Eygenraam worden aanhalingstekens (") gebruikt om aan te geven dat dezelfde persoon op twee locaties verblijft of geregistreerd staat. * **Familierelaties:** Er wordt expliciet onderscheid gemaakt tussen "Jr." (Junior) en "Sr." (Senior), zoals bij de familie De Groot. * **Typografie:** Typisch gebruik van een schrijfmachine met een licht versleten lint, wat zorgt voor een authentiek administratief karakter. De spelling van sommige namen (bijv. "Grosze") kan wijzen op een oudere spelling of een specifieke herkomst.

Registerblad (waarschijnlijk bevolkingsregister, ledenlijst of personeelsadministratie).

* **Structuur:** Het document is ingedeeld in kolommen. Links staan initialen, gevolgd door de achternaam. In het midden en rechts staan datums (vermoedelijk geboortedata of data van inschrijving) en vaak een tweede naam. * **Annotaties:** De rode vinkjes en kruizen duiden op een controleproces. De namen in de rechterkolom lijken latere toevoegingen, mogelijk partners, opvolgers of verwijzingen naar andere dossiers. * **Namenmateriaal:** Veelvoorkomende Nederlandse achternamen uit die periode, zoals De Groot en Hagendoorn. Er is duidelijk onderscheid gemaakt tussen 'Jr.' (Junior) en 'Sr.' (Senior). * **Toponiemen:** Vermeldingen van de 'Paleisstr' (Paleisstraat) en 'Willemsparkweg' suggereren een stedelijke context, mogelijk Amsterdam of Den Haag.

Dubbele pagina uit een grootboek of register (genummerd 2 en 3).

* **Structuur:** Het document is een administratief register. De namen zijn gegroepeerd op de eerste letter van de achternaam (D, E, F, G, H, J, K, L), wat wijst op een alfabetische index. * **Terminologie:** * **Fr.:** Waarschijnlijk "Fransz" (zoon van Frans) of een geografische aanduiding (Friesland?). * **v.B.:** Zeer waarschijnlijk "van Buiten", een veelgebruikte term in Nederlandse registers voor personen die buiten de betreffende gemeente woonden. * **Jz / Wz:** Patroniemen (Janszoon, Willemszoon). * **Numerieke waarden:** Veel bedragen liggen rond de 3000. Dit kan duiden op het nominaal kapitaal van aandelen, certificaten in een fonds, of een belastingaanslag op basis van vermogen. De bedragen 5160 en 3080 komen herhaaldelijk voor, wat wijst op gestandaardiseerde eenheden. * **Correcties:** Er zijn diverse doorstrepingen en wijzigingen zichtbaar (bijv. bij 173 en 266), wat aantoont dat dit een werkdocument was dat over een langere periode werd bijgehouden.

Ambtsverslag / Proces-verbaal van inbeslagname (Marktwezen).

Dit ambtelijke verslag documenteert een repressieve maatregel tegen illegale handel in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Controleur De Groot rapporteert de inbeslagname van diverse partijen vis (sprotfilet, gerookte sprot en gezouten bliek). De juridische kern van de overtreding staat in de zin: *"Beide personen hebben deze visch niet van de verdeeling gehad."* Dit betekent dat de vis buiten het officiële rantsoeneringssysteem om was verkregen en verhandeld. In de context van de oorlogs-economie werd dit vervolgd als een economisch delict (zwarte handel). Opvallend is de disciplinaire maatregel die linksonder wordt voorgesteld door 'De Haan'. Hij adviseert om Ph. Zwart uit te sluiten van de "toewijzing" van 20 januari 1943. Voor een marktkoopman betekende dit een uitsluiting van de legale toevoer van goederen, wat in feite een beroepsverbod of zware broodroof inhield.

Getypt afschrift van een verzoekbrief met handgeschreven ambtelijke kanttekeningen.

Het document is een zakelijk verzoek van een Amsterdamse visverkoper, Frans Molenaar, midden in de Tweede Wereldoorlog. Molenaar probeert via officiële weg een toewijzing te krijgen voor schaarse goederen (gerookte paling en garnalen). Opvallend is de gedetailleerde bewijsvoering die hij aanvoert om zijn legitimiteit als vakman aan te tonen: een lijst van leveranciers, zijn jarenlange ervaring (20 jaar), zijn vaste standplaats in de Jan Evertsenstraat en diverse vergunningsnummers. De spelling bevat enkele archaïsche vormen en fouten ("granalen" voor garnalen, "bekent" voor bekend, "Hoogachtent"), wat duidt op een man van de praktijk die zich tot de bureaucratie wendt. De handgeschreven notities onderaan onthullen de ambtelijke gang van zaken: hoewel er officieel een stop op aanvragen is tot 1 april, krijgt Molenaar een voorkeursbehandeling of wordt zijn zaak bespoedigd door de "verdeelcommissie". De afhandeling vindt plaats door de Nederlandsche Visscherijcentrale, een orgaan dat tijdens de bezetting de vissector reguleerde.

Handgeschreven lijst in potlood op gelinieerd papier.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (A t/m J). Na de naam volgt vaak een 'X' (mogelijk een afvinkteken voor controle) en een adres in Amsterdam. * **Kolomgegevens:** De cijfers aan de rechterzijde lijken te verwijzen naar gezinssamenstelling of distributie-eenheden. De eerste kolom bevat vaak een 1 of 2 (mogelijk aantal volwassenen/kaarthouders), de tweede kolom hogere getallen (totaal aantal personen of bonnen), en de derde kolom vaak een '1'. * **Geografie:** Alle genoemde straten bevinden zich in Amsterdam (bijv. Overtoom, Rozengracht, Javastraat, Mercatorplein). Dit wijst op een lokale administratie, zoals een wijk-distributiekantoor of een klantenlijst van een specifieke handelaar (gezien de vage kop "Visch" mogelijk een vishandel).

Administratieve lijst van klanten/debiteuren, waarschijnlijk voor een incassant of vertegenwoordiger ("agent").

* **Structuur:** Een alfabetisch opgezette lijst van personen en firma's. De kolommen bevatten klantinformatie: een uniek nummer (3000-serie), een bedrag of factor (mogelijk een wekelijkse premie of contributie in guldens), en een woonadres. * **Annotaties:** De rode doorstrepingen duiden op een wijziging in de status (klant gestopt, verhuisd of schuld voldaan). De vinkjes suggereren een actieve controle tijdens een ronde. * **Schrift:** Een vlot, zakelijk cursief schrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Geografie:** De lijst beslaat vrijwel heel Amsterdam, van de Jordaan (Anjeliersstraat) tot Zuid (Beethovenstraat) en West (Jan Evertsenstraat).

Ambtelijke notitie of proces-verbaal-aantekening betreffende een economisch delict.

* **Inhoud:** Het document betreft een officiële vastlegging van een bekentenis. De verdachte, de heer De Groot, geeft toe dat hij de omvang (de "grootte") van zijn teelt of voorraad niet heeft gemeld bij het lokale distributiekantoor, wat een wettelijke verplichting was onder het Tuinbouw-afzet-besluit van 1942. * **Administratieve details:** Er wordt verwezen naar een gemachtigde, Jac. Monté, die werkzaam was in de groenten- en fruitsector op de Centrale Markt ("C. Markt"). Dit duidt op een professionele context binnen de agrarische handel. * **Identificatie:** De opmerking dat gegevens "conform persoonsbewijs" zijn, is kenmerkend voor ambtelijke documenten uit de bezettingsperiode, waarin de identificatieplicht streng werd gehandhaafd. * **Handschrift:** Het document is geschreven in een zakelijk, cursief handschrift met specifieke sectiemarkeringen (de $\equiv$ tekens) om verschillende punten in het verslag te scheiden.

# TRANSCRIPTIE [Linksboven, handgeschreven in blauw:] 18. nov groot [Getypt in het midden:] Mevr. De Groot, Groen van Prinstererstraat 77, No.77 A l h i e r (W) [Onderaan links, vage doorslag of spiegelbeeld van tekst aan de achterzijde:] (get.) J. L. [K...]

# TRANSCRIPTIE [Linksboven] 26/48/2 M [Rechtsboven, handgeschreven] M. de Waal [Rechtsboven, getypt] D/G. [Midden boven, handgeschreven] Verzonden 8/7 [Rechts getypt] 6 Juli 1940. [Adresblok] den Heer A.de Groot, Nieuwe Achtergracht 115 II, Amsterdam-Centrum. Wyk 10. [Inhoud] Naar aanleiding van Uw brief d.d. 11 Juni jl. be- richt ik U, dat het daarin vervatte verzoek zal worden inge- willig...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven, getypt:] HG. 25/103/3 M. [Midden boven, handgeschreven in inkt:] Verzonden 27/6 [Rechtsboven, handgeschreven in inkt:] M. de Vaer [?] [Rechtsonder de datum, getypt:] 24 Juni 1940. den Heer D.M.de Groot, Rustenburgerstraat 432 hs, Amsterdam-Zuid. Wijk 10. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 5 Juni jl. verleen ik U hierby tot wederopzegging toestemming zich o...

# TRANSCRIPTIE 46a/146/2 M. [Handgeschreven in blauwe inkt:] *Verzonden 30/4* VD/SV 30 April 1943. Den Heer Directeur van het Gewestelijk Arbeidsbureau Stadhouderskade 6 Amsterdam-West. wijk 21 Regelmatig bereiken mij klachten, dat de vischhandelaar M. de Groot, geboren 25 Augustus 1910 en wonende Van Boetzelaerstraat 19 huis werk- zaamheden bij de Duitsche Weer...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, gecursiveerd:] *extra* [Getypt:] 26/48/2 M D/G. 6 Juli 1940. den Heer A.de Groot, Nieuwe Achtergracht 115 II, <u>Amsterdam-Centrum.</u> ...