Dienstbrief / Verordening 13 juni 1942 C.F. Sixma, Directeur van het Marktwezen Amsterdam Grossiers in groenten op de Centrale Markt te Amsterdam M A R K T W E Z E N - A M S T E R D A M .

Amsterdam, 13 Juni 1942.

Aan de grossiers in groenten,
gevestigd op de Centrale Markt.

Hiermede breng ik te Uwer kennis, dat U ingevolge opdracht van de Duitsche autoriteiten met ingang van Dinsdag 16 Juni 1942 dagelijks van de door of voor U aangevoerde groenten van de buiten Amsterdam gevestigde veilingen een telkens vooraf op borden, onder andere bij de poort van het terrein, bekend te maken percentage moet afdragen aan de N.V. Nederlandsche Veiling. Deze producten zullen op een terrein aan de 2e Keucheniusstraat door de Veiling worden overgedragen aan een Joodsche Commissie, die voor de distributie onder de Joodsche kleinhandelaren zal zorgdragen. Het gedeelte, dat U in de week van 15 - 20 Juni 1942 van Uw aanvoeren moet beschikbaarstellen wordt tijdig bekend gemaakt. Uw toewijzingen of koopen van de N.V. Nederlandsche Veiling op de Centrale Markt vallen hierbuiten. U dient bovenbedoeld percentage dus slechts te trekken van Uw aanvoeren, afkomstig van de veilingen buiten Amsterdam.

Primeurs zijn in bovenvermelde vordering niet begrepen; deze behoeven dus niet aan de Veiling te worden aangeboden; evenmin behoeven die producten te worden geleverd, waarvan U slechts een zeer geringe hoeveelheid (bijvoorbeeld een enkele kist) aangevoerd krijgt.

De door U te leveren producten worden door de N.V. Nederlandsche Veiling tot nader order overgenomen tegen den maximum-grossiersprijs; de verrekening, ook van de emballage geschiedt geheel door de Veiling, die U hieromtrent nader zal inlichten.

U is verplicht de door U te leveren goederen dagelijks na markttijd te vervoeren naar pier F (de kade bij de Keucheniusstraat), waar ze door de Veiling in ontvangst zullen worden genomen.

Als Commissie van Toezicht op de uitvoering van de bovenomschreven regeling treden op de grossiers Mooy, Dijkstra, Beugel, De Nijs en Maassen.

Voor inlichtingen en bij moeilijkheden kunt U zich wenden tot deze Commissie, terwijl vanwege mijn Dienst het oppertoezicht wordt uitgeoefend.

Ik dring er met klem bij U op aan, dat U aan de goede uitvoering van een en ander Uw volle medewerking verleent en waarschuw U reeds thans met nadruk, dat overtreding van de U gegeven of alsnog te geven aanwijzingen zeer ernstige gevolgen zullen hebben.

De Directeur,
C.F. SIXMA. Dit document is een officiële mededeling van de Dienst Marktwezen van de gemeente Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de brief is de aankondiging van een gedwongen vordering van groenten bij groothandelaren.

Belangrijke punten uit de tekst:
* Gedwongen karakter: De maatregel wordt genomen op direct bevel van de "Duitsche autoriteiten".
* Logistiek: Grossiers moeten een variabel percentage van hun aanvoer van buiten Amsterdam afstaan. Dit percentage wordt dagelijks gecommuniceerd via borden bij de marktingang.
* Segregatie: De gevorderde goederen zijn specifiek bestemd voor een "Joodsche Commissie" die de verdere distributie naar Joodse winkeliers verzorgt. Dit illustreert de verregaande isolatie en aparte behandeling van de Joodse bevolking in 1942.
* Financiën: De afgestane producten worden vergoed tegen de maximum-grossiersprijs via de N.V. Nederlandsche Veiling.
* Toezicht en Dreiging: Er is een controlecommissie van mede-grossiers aangesteld. De laatste alinea, die bovendien dik onderstreept is, bevat een expliciete en zware waarschuwing: overtreding zal "zeer ernstige gevolgen" hebben, een destijds gangbaar eufemisme voor arrestatie of deportatie. In juni 1942 was de uitsluiting van Joden uit de Nederlandse samenleving in een kritieke fase beland. Sinds mei 1942 was de Jodenster verplicht, en de nazi's werkten stapsgewijs aan de volledige beheersing van de voedselvoorziening.

Door Joden afhankelijk te maken van een eigen, strikt gecontroleerde distributieketen (zoals hier via de "Joodsche Commissie" en specifieke Joodse kleinhandelaren), konden de bezetters de voedseltoevoer naar de Joodse bevolking eenvoudig beperken of stopzetten. De Centrale Markt in Amsterdam (aan de Jan van Galenstraat) was het kloppend hart van de voedselvoorziening; door hier in te grijpen, hadden de autoriteiten directe controle.

De genoemde "2e Keucheniusstraat" en "pier F" lagen direct nabij het marktterrein. De ondertekenaar, C.F. Sixma, bleef als directeur van het Marktwezen aan tijdens de bezetting en moest de Duitse verordeningen uitvoeren om de orde op de markt te handhaven.