Officiële brief/correspondentie. 29 oktober 1942. Dr. A. v/d Laan (Algemeen Secretaris) namens de Joodsche Raad. De Heer Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. JOODSCHE RAAD VOOR AMSTERDAM VOORZITTERS: A. ASSCHER EN PROF. Dr. D. COHEN

TELEFOON 55003, 55136, 54970
POSTGIRO 417242

[In kader linksboven:]
Bij Uw antwoord te vermelden:
( AFD. II AS
( REF. vdL/K

AMSTERDAM-C., 29 October 1942.
NIEUWE KEIZERSGRACHT 58

Aan den Heer Directeur van het Marktwezen
Jan van Galenstraat
A M S T E R D A M-W.

[Groot paars stempel:] № 37/6/145 M. 1942 30/10

[Handgeschreven aantekeningen in rechterbovenhoek:]
opb D
a
nu Dir
Th. Sieburg [paraaf]

In aansluiting aan de bespreking, die hedenmorgen is gevoerd met Uwe Heeren Sieburg en Steenbeek met de leden van de Commissie voor de Groentedistributie aan Joden, B.Polak en M.Schuitevoerder, verzoek ik U beleefd te willen bevorderen, dat een extra toewijzing van benzine zal worden verstrekt, aan de expediteurs, die belast zijn met het groente-vervoer.

Ik deel U mede, dat genoemde expediteurs geruimen tijd bagage hebben gereden voor de Joodsche personen, die in de Zentralstelle für jüdische Auswanderung ter doorzending naar Duitschland dagelijks werden verzameld. Zij hebben hiervoor veel benzine gebruikt, hetgeen onvermijdelijk was. Zonder behoorlijke toewijzing zou het groentevervoer voor de Joodsche bevolking in zoo ernstige moeilijkheden geraken, dat de voorziening van de Joodsche bevolking daardoor min of meer onmogelijk zou worden.

Onderstaand doe ik U toekomen een opgave van suppletie-toewijzingen, die bovengenoemde expediteurs over de maanden Augustus en September volgens hun opgave hebben gehad.

J.Hoogetooren Vergunning no. A-1575 Suppletie Aug. 30 Liter, Sept. 20 L.
A.van der Horst " " A-1497 " " 30 " , " 20 "
S.Schelvis " " A-1492 " " 30 " , " 50 "
P.Grootkerk " " A-1401 " " 25 " , " 30 "
A.Grijsaart " " A-1463 " " 25 " , " geen
V.Beekman " " A-1515 " " 40 " , " 60 L.
M.Locher " " A-1617 " " 20 " , " 20 "
L.Springer " " A-1510 " " 40 " , " 40 ".

Hoogachtend,
[Handtekening: A v d Laan]
(Dr.A.v/d Laan)

Alg. Secretaris

Model 27 ALG 50.000 - 7784 - K 276 Dit document is een administratieve weergave van de schrijnende realiteit in bezet Amsterdam. De Joodsche Raad wendt zich tot de Directeur van het Marktwezen met een logistiek verzoek: extra benzine voor acht specifieke transporteurs.

De kern van het argument is tweeledig:
1. De oorzaak van het tekort: De expediteurs hebben hun reguliere benzinerantsoen verbruikt voor het vervoeren van de bagage van Joden die door de Zentralstelle für jüdische Auswanderung werden opgeroepen voor deportatie ("doorzending naar Duitschland").
2. De dreigende consequentie: Als er geen extra benzine komt, kan de voedselvoorziening (groentedistributie) voor de Joodse bevolking in Amsterdam niet langer worden gegarandeerd.

De brief toont de bureaucratische afhandeling van de Holocaust; de Joodsche Raad werd door de bezetter gedwongen mee te werken aan de logistiek van de deportaties (bagagevervoer), wat direct ten koste ging van de middelen die nodig waren voor de primaire levensbehoeften van de achterblijvers. De lijst met namen en vergunningsnummers onderstreept de nauwkeurige administratieve controle op brandstof in oorlogstijd. Eind oktober 1942 was de grootschalige deportatie van Joden uit Nederland naar de vernietigingskampen in volle gang (deze was begonnen in juli 1942). De Zentralstelle für jüdische Auswanderung, gevestigd aan het Adama van Scheltemaplein, was het door de SS geleide orgaan dat verantwoordelijk was voor de gedwongen "emigratie".

De Joodsche Raad bevond zich in een onmogelijke spagaat: zij probeerden enerzijds de Joodse gemeenschap te faciliteren in hun basisbehoeften (zoals voedseldistributie via de Jan van Galenstraat) en anderzijds moesten zij uitvoering geven aan de bevelen van de nazi-autoriteiten.

Deze brief illustreert hoe de nazi-machine gebruikmaakte van bestaande civiele structuren en diensten. Joodse transporteurs werden ingezet om de bezittingen van hun eigen gemeenschap naar de verzamelpunten te rijden, terwijl ze tegelijkertijd verantwoordelijk bleven voor het voeden van degenen die nog niet gedeporteerd waren. De schaarste aan benzine was een constant pressiemiddel in deze bureaucratische terreur.