Getypte verordening of interne instructie met uitgebreide handgeschreven kanttekeningen en correcties.
Origineel
Getypte verordening of interne instructie met uitgebreide handgeschreven kanttekeningen en correcties. Omstreeks begin september 1940 (gebaseerd op de tekstverwijzing naar 2 september 1940). [Getypte tekst bovenin:]
Blijkens het Algemeen Handelsblad van 2 September 1940 (Avond-
blad bladzijde 2) kan worden aangenomen, dat de Zomertijd omstreeks
15 October zal eindigen.
Vanaf het tijdstip, dat de Wintertijd wordt ingevoerd, moeten
ook op andere dagen dan des Zaterdags, de markten eerder dan voorge-
schreven, worden ontruimd (tot en met 15 November is de officieele
tijd: 18 uur; van 16 November tot en met Februari: 17 uur). De markt
moet voortaan worden ontruimd op het officieele uur van zonsondergang
dat hieronder per week is gefixeerd op het gemiddelde; met dien ver-
stande, dat de markten op werkdagen behalve Zaterdag van 15 November
tot Maart om 17 uur ontruimd moeten zijn als het uur van zonsondergang
later valt.
Aannemende invoering Wintertijd op 15 October 1940 moeten de
markten eindigen:
[Tabel met handgeschreven toevoegingen tussen tekstblokken en in de marges:]
(Noot: [h] duidt handgeschreven tekst aan; de kolommen links van de datums zijn volledig handgeschreven)
| [h] Marge links 1 | [h] Marge links 2 | Datum (getypt) | [h] Tussenkolom | Tijd (getypt) | [h] Marge rechts |
|---|---|---|---|---|---|
| 19,55 | 19,25 | Op Zaterdag 14 September | om 19.55 uur | 19.30 | |
| 19,40 | 19,10 | Op Zaterdag 21 September | om 19.40 uur | 19.15 | |
| 19,20 | 18,50 | Op Zaterdag 28 September | om 19.20 uur | 19.- | |
| 19,10 | 18,40 | Op Zaterdag 5 October | om 19.10 uur | 18.45 | |
| 18,55 | 18,25 | Op Zaterdag 12 October | om 18.55 uur | 18.30 | |
| 17.38 | 17,08 | Van 15 October ± 19 October | 18.08 | om 17.45 uur | 17.15 |
| 17,23 | 16,53 | Van 21 October ± 26 October | 17.53 | om 17.30 uur | 17.- |
| 17,11 | 16,41 | Van 28 October ± 2 November | 17.40 | om 17.15 uur | 16.45 |
| 16,58 | 16,28 | Van 4 November ± 9 November | 17.30 | om 17.-- uur | 16.30 |
| 16,47 | 16,17 | Van 11 November ± 16 November | 17.15 | om 16.50 uur | 16.30 |
| 16,39 | 16,09 | Van 18 November ± 23 November | 17.10 | om 16.40 uur | 16.15 |
| 16,32 | 16,02 | Van 25 November ± 30 November | 17.02 | om 16.35 uur | 16.15 |
| 16,29 | 15,59 | Van 2 December ± 7 December | 17.-- | om 16.30 uur | |
| 16,27 | 15,57 | Van 9 December ± 14 December | 17.-- | om 16.30 uur | |
| 16,29 | 15,59 | Van 16 December ± 21 December | 17.-- | om 16.30 uur | 16.-- |
| 16,33 | 16,03 | Van 23 December ± 28 December | 17.-- | om 16.30 uur | |
| 16,41 | 16,11 | Van 30 December ± 4 Januari | 17.10 | om 16.35 uur | |
| 16,50 | 16,20 | Van 6 Januari ± 11 Januari | 17.20 | om 16.45 uur | 16.15 |
| 17,02 | 16,32 | Van 13 Januari ± 18 Januari | 17.30 | om 17.-- uur | 16.30 |
| 17,13 | 16,43 | Op Zaterdag 25 Januari | 17.40 | om 17.15 uur | 16.45 |
| 17,26 z | 16,56 | Op Zaterdag 1 Februari | 18.-- | om 17.25 uur | 17.- |
| 17,39 | 17,09 | Op Zaterdag 8 Februari | 18.10 | om 17.40 uur | 17.15 |
| 17,53 | 17,23 | Op Zaterdag 15 Februari | 18.20 | om 17.55 uur | 17.30 |
| 18,06 | 17,36 | Op Zaterdag 22 Februari | 18.35 | om 18.05 uur | 17.30 |
| 18,18 | 17,48 | Op Zaterdag 1 Maart | 18.50 | om 18.20 uur | 18.- |
| 18,31 | 18.01 | Op Zaterdag 8 Maart | 19.-- | om 18.30 uur | 18.- |
| 18,43 | 18,13 | Op Zaterdag 15 Maart | 19,10 | om 18.45 uur | 18.15 |
| 18,55 | 18,25 | Op Zaterdag 22 Maart | 19,25 | om 18.55 uur | 18.30 |
| 19,07 | 18,37 | Op Zaterdag 29 Maart | 19,40 | om 19,10 uur | 18.45 |
[Handgeschreven tekst onder de tabel:]
25 m
--- Het document is een administratief overzicht voor marktmeesters of gemeentelijke diensten. De kern van de tekst is de verplichting om markten te ontruimen bij zonsondergang. Dit was in 1940 van cruciaal belang vanwege de verplichte verduistering (Luchtbescherming) tijdens de Duitse bezetting.
De getypte kolom "tijd" geeft de officiële sluitingstijden weer op basis van de toen verwachte wintertijd. Opvallend zijn de handgeschreven kolommen:
1. Marge links: Bevat tijden die telkens exact 30 minuten van elkaar verschillen (bijv. 19.55 vs 19.25), wat wijst op een herberekening voor een andere tijdszone of een marge voor het "leegvegen" van de markt.
2. Middenkolom (rode/bruine inkt): Deze tijden lijken de werkelijke astronomische zonsondergang weer te geven, aangezien ze rond de kortste dag (21 december) stagneren op 17:00 uur.
3. Marge rechts: Deze cijfers liggen aanzienlijk vroeger (vaak 25 tot 30 minuten vóór de getypte tijd), mogelijk de tijdstippen waarop de opbouw of handel moest stoppen om de ontruiming bij zonsondergang te voltooien.
--- Dit document stamt uit het eerste jaar van de Duitse bezetting van Nederland. In mei 1940 voerden de Duitsers de 'Duitse tijd' (Midden-Europese Tijd) in, waardoor de klok 1 uur en 40 minuten vooruit ging ten opzichte van de tot dan toe gebruikelijke Amsterdamse Tijd.
De verwarring over zomer- en wintertijd in 1940 was groot, omdat de bezetter de regels omtrent de tijdsaanpassing veranderde om deze gelijk te schakelen met het Duitse Rijk. De strikte handhaving van de sluitingstijd bij zonsondergang had direct te maken met de verduisteringsvoorschriften: na zonsondergang mocht er geen straatverlichting of licht vanuit gebouwen/kramen zichtbaar zijn voor geallieerde bommenwerpers. De administratieve precisie in dit document illustreert hoe de dagelijkse handel tot op de minuut werd gereguleerd door de nieuwe oorlogswerkelijkheid.