Ambtsbericht/Rapport. 3 september 1943 (betreffende een gebeurtenis op 2 september 1943). IX Den Heer
Directeur van het
Marktwezen

     Rapport.

Bij een contrôle op
de Nieuwmarkt op 2 September
1943 heb ik geconstateerd,
dat Mevr. G. M. Valk-Both III
geb. 9/12 1900, Westerstraat 252,
J. Rotgans den Herder,
geb. 15/6 1923, 3e Kattenbur-
gerdwarsstr. 16 III en J. F.
Maeke-Baehelman, geb.
5/11 1901, Commelinstr. 48 III
koek zonder bon ver-
kochten. Ik heb den markt-
meester stoër opgedragen, in
afwachting van een beslissing,
hun geen losse plaats op
de markt te verstrekken.
Ik geef u in overweging de
bovengenoemde personen het
recht op een plaats op een der
markten te A’dam te ontnemen.
A’dam, 3/9 1943
[Handtekening]
Insp. v. pol. Dit handgeschreven rapport is een ambtelijke melding van een politie-inspecteur aan de Directeur van het Marktwezen in Amsterdam. De kern van de rapportage is een geconstateerde overtreding op de Nieuwmarkt: drie personen verkochten koek zonder de verplichte distributiebonnen te innen.

De inspecteur heeft direct maatregelen genomen door de marktmeester (mogelijk genaamd Stoër) te instrueren deze personen voorlopig geen standplaats ("losse plaats") meer te geven. Bovendien adviseert hij de directeur om deze personen definitief hun recht op een marktplaats in Amsterdam te ontnemen. De Romeinse cijfers (III) achter de adressen verwijzen naar de verdiepingen (drie hoog) waar de betrokkenen woonden. Het document dateert uit september 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er een grote schaarste aan voedsel en goederen, waardoor het distributiestelsel strikt werd gehandhaafd. Alles, van brood tot koek, was alleen verkrijgbaar tegen inlevering van bonnen uit een distributiestamkaart.

Verkoop "zonder bon" werd beschouwd als economische sabotage of zwarte handel. De autoriteiten traden hier hard tegen op om de controle over de voedselvoorziening te behouden. De Nieuwmarkt was een centraal handelspunt in Amsterdam waar dergelijke controles regelmatig plaatsvonden. De voorgestelde straf — het ontnemen van de mogelijkheid om op de markt te staan — was een zware sanctie die de betrokkenen direct in hun levensonderhoud raakte.