13 juli 1943. M A R K T W E Z E N - A M S T E R D A M .

Amsterdam, 13 Juli 1943.

K.M.No.163.

Aan het personeel, belast met toezicht
op den vischverkoop op de markten.

Hiermede breng ik te Uwer kennis, dat met ingang van Zondag 18 Juli a.s. de verkoop van visch slechts zal plaatsvinden bij toerbeurt op de navolgende vijf markten (of in de loodsen, wanneer deze daarvoor zijn aangewezen): Albert Cuypstraat; Dapperstraat; Noordermarkt; Ten Katestraat en Mosplein.

De verkoop op Zondag op de markten Jan Evertsenstraat, Stadionplein en Nieuwmarkt wordt derhalve vanaf bovengenoemden datum geheel gestaakt. De marktambtenaren, dienstdoende op deze markten kunnen het publiek, dat op deze markten pleegt te koopen, hiervan op de hoogte stellen.

Op de overblijvende, hiervoor genoemde vijf markten zal de vischverkoop op Zondag bij toerbeurt plaatsvinden en wel op:
18 Juli 1943 Albert Cuypstraat;
25 Juli 1943 Ten Katestraat;
1 Augustus 1943 Noordermarkt;
8 Augustus 1943 Dapperstraat;
15 Augustus 1943 Mosplein;
22 Augustus 1943 Albert Cuypstraat enz. tot zoolang vischverkoop op Zondag plaatsvindt.

Alle kooplieden, die op een Zondag visch op de Vischmarkt toegewezen krijgen, moeten dus naar de voor dien dag aangewezen dagmarkt worden gezonden. De Chef van de Vischmarkt deelt hun dit des Zondagsmorgens mede.

Op de vier markten (of aan de loodsen) waar op een Zondag geen visch zal worden verkocht moet des Zaterdags bij de verkoopplaats van visch een bord worden aangebracht met het opschrift: "Morgen hier geen vischverkoop".

De marktambtenaren van deze markten geven hieraan op Zaterdag ook zooveel mogelijk ruchtbaarheid.

In geen geval mag echter het publiek op deze markten worden meegedeeld, waar de verkoop dan wel zal plaatsvinden, zulks om te vermijden, dat teveel publiek naar deze eene markt zal gaan en daardoor de toeloop overstelpend zou worden. De op de genoemde vijf markten dienstdoende Chef draagt er zorg voor, dat een bord met de aangegeven tekst op deze markten aanwezig is. Na afloop van de markt op Zaterdag wordt het bord weder in het marktkantoor geborgen tot den volgenden Zaterdag.

Op de vijfde markt, waar de verkoop op Zondag zal plaatsvinden, wordt des Zaterdags een bord aangebracht bij de verkoopplaats van visch met het opschrift: "Morgen hier vischverkoop, indien er visch op de Vischmarkt wordt aangevoerd".

Aan deze mededeeling wordt verder geen ruchtbaarheid gegeven.

De Chefs van de vijf markten dragen er zorg voor, dat een bord met bovenvermelden tekst in hun kantoor aanwezig is. Het bord wordt des morgens op een in het oog loopende plaats bij de verkoopplaats van visch, waar den volgenden Zondag de verkoop zal plaatsvinden, aangebracht, en des avonds na afloop van de markt weder opgeborgen.

Op den wekelijkschen werkrooster zal steeds worden aangegeven, welke marktambtenaar des Zondags met het toezicht op den vischverkoop zal worden belast.

De kooplieden moeten met de door hen op Zondag aangevoerde visch op de gebruikelijke wijze op het dagrapport worden vermeld.

Marktw/DI.
HG. no.196

De Directeur,
[Handtekening: Casmier] * Doel: Het document reguleert de distributie en verkoop van vis op zondagen in Amsterdam om drukte en chaos te beheersen.
* Bureaucratische Controle: Er is een strikt roulatiesysteem (toerbeurt) tussen vijf grote markten (Albert Cuyp, Ten Katestraat, Noordermarkt, Dapperstraat en Mosplein). Op drie andere markten wordt de zondagse verkoop volledig gestaakt.
* Informatiebeperking: Een opvallend aspect is het verbod om aan het publiek bekend te maken waar de visverkoop de volgende dag wél plaatsvindt. Dit diende om te voorkomen dat een enorme menigte naar één specifieke locatie zou trekken, wat duidt op grote schaarste en mogelijke sociale onrust.
* Terminologie: Het gebruik van "Vischmarkt" verwijst naar de centrale groothandelsmarkt (de Centrale Markthallen), waar de detailhandelaren hun voorraad betrokken. Dit document stamt uit juli 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was de voedselvoorziening zeer precair en waren veel producten op de bon. Vis was vaak een van de weinige eiwitbronnen die buiten het strikte bonnensysteem (of met minder coupons) verkrijgbaar was, wat leidde tot enorme rijen en onrust bij de kramen.

De directeur van het Marktwezen, Gerrit Casmier, probeert hier met typisch Nederlandse ambtelijke precisie de logistiek in goede banen te leiden onder toezicht van de bezetter. De angst voor "overstelpende toeloop" is tekenend voor de overlevingsdrang van de Amsterdamse bevolking tijdens de oorlogsjaren. De genoemde markten zijn ook tegenwoordig nog de belangrijkste dagmarkten van de stad. G. Casmier Marktwezen