Archief 745
Inventaris 745-1406
Pagina 41
Dossier 107
Stadsarchief

Getypt verslag/memo met handgeschreven kanttekeningen.

23 december 1941 (typoscript); 24 december 1941 (handgeschreven aantekening).

Origineel

Getypt verslag/memo met handgeschreven kanttekeningen. 23 december 1941 (typoscript); 24 december 1941 (handgeschreven aantekening). 23 December 1941.

Mevr. Polak-Hakker is winkelhoudster van de fa. Hakker "De
Concurrent", P.C. Hooftstraat 67, dezelfde firma, die ook een
winkel in de Beethovenstraat 58, heeft.
Fa. Hakker moet liquideeren. Dit is eenige malen mon-
deling medegedeeld door 2 Duitsche heeren, namelijk Walter
Sieber (Tulpstraat 2) en een ander, laatstelijk 16 December
jl. Mogen thans niet meer inkoopen, alleen uitverkoopen. Op-
brengst moet worden gedeponeerd op Amsterdamsche Bank op
naam van Walter Sieber.
Vraagt zoo mogelijk een ventvergunning en wanneer dit
niet mogelijk is een plaats op een der Joodsche markten.
Bestaat de mogelijkheid om vaste klanten te bedienen,
dat wil zeggen zonder winkel, dus alleen verkoop aan huis?
Mag iemand, wiens winkelzaak is geliquideerd in an-
deren vorm als verkooper optreden, bijvoorbeeld als markt-
koopman of door het bedienen van vaste klanten aan huis.

[Handgeschreven in rode inkt:]

24/12 ’41 aan
Th. v. Keulen
gegeven door
[onleesbaar monogram/initialen, mogelijk ‘St’] Dit document is een aangrijpend voorbeeld van de bureaucratische uitvoering van de Jodenvervolging in bezet Nederland, specifiek gericht op de 'arisering' of liquidatie van Joodse bedrijven.

Mevrouw Polak-Hakker, eigenaresse van de textiel- of modezaak "De Concurrent" met vestigingen in twee chique Amsterdamse straten, wordt door de bezetter gedwongen haar zaak te sluiten. De details zijn kenmerkend voor deze periode:
1. Gedwongen liquidatie: Het verbod op inkoop en de verplichting tot uitverkoop betekende het einde van de onderneming.
2. Beroving: De opbrengst van de uitverkoop mocht niet door de eigenaresse worden behouden, maar moest op een rekening worden gezet ten name van Walter Sieber. Dit wijst erop dat Sieber fungeerde als Treuhänder (bewindvoerder), een rol die bedoeld was om Joods vermogen te beheren en uiteindelijk te onteigenen.
3. Wanhopige pogingen tot broodwinning: De vragen onderaan het document tonen de pogingen van de gedupeerde om op een andere manier in haar levensonderhoud te voorzien: via een ventvergunning, een plek op de toen net ingestelde Joodse markten, of verkoop aan huis.

De rode aantekening onderaan wijst op de administratieve verwerking door de Joodsche Raad of een gerelateerde instantie, waarbij de informatie op kerstavond 1941 werd doorgeleid naar een zeker persoon, Th. v. Keulen. In 1941 intensiveerde de Duitse bezetter de economische uitsluiting van Joden. Verordening 48/1941 (maart 1941) legde de basis voor het onder curatele stellen en liquideren van Joodse ondernemingen.

Walter Sieber, die in het document wordt genoemd, was een bekende figuur in de onteigening van Joodse zaken in Amsterdam; hij werkte voor de Wirtschaftsprüfstelle.

De genoemde "Joodsche markten" werden in Amsterdam vanaf de herfst van 1941 ingesteld (o.a. op het Waterlooplein en het Gaaspstraatje) als onderdeel van de segregatiebeleid. Joden mochten voortaan alleen nog op deze specifieke locaties handel drijven of hun inkopen doen. Het document illustreert hoe ondernemers wiens bloeiende zaken in de P.C. Hooftstraat werden afgepakt, gedwongen werden te bedelen om een schamele plek op een dergelijke afgezonderde markt. P.C. Hooftstraat Polak (Mevrouw)

Samenvatting

Dit document is een aangrijpend voorbeeld van de bureaucratische uitvoering van de Jodenvervolging in bezet Nederland, specifiek gericht op de 'arisering' of liquidatie van Joodse bedrijven.

Mevrouw Polak-Hakker, eigenaresse van de textiel- of modezaak "De Concurrent" met vestigingen in twee chique Amsterdamse straten, wordt door de bezetter gedwongen haar zaak te sluiten. De details zijn kenmerkend voor deze periode:
1. Gedwongen liquidatie: Het verbod op inkoop en de verplichting tot uitverkoop betekende het einde van de onderneming.
2. Beroving: De opbrengst van de uitverkoop mocht niet door de eigenaresse worden behouden, maar moest op een rekening worden gezet ten name van Walter Sieber. Dit wijst erop dat Sieber fungeerde als Treuhänder (bewindvoerder), een rol die bedoeld was om Joods vermogen te beheren en uiteindelijk te onteigenen.
3. Wanhopige pogingen tot broodwinning: De vragen onderaan het document tonen de pogingen van de gedupeerde om op een andere manier in haar levensonderhoud te voorzien: via een ventvergunning, een plek op de toen net ingestelde Joodse markten, of verkoop aan huis.

De rode aantekening onderaan wijst op de administratieve verwerking door de Joodsche Raad of een gerelateerde instantie, waarbij de informatie op kerstavond 1941 werd doorgeleid naar een zeker persoon, Th. v. Keulen.

Historische Context

In 1941 intensiveerde de Duitse bezetter de economische uitsluiting van Joden. Verordening 48/1941 (maart 1941) legde de basis voor het onder curatele stellen en liquideren van Joodse ondernemingen.

Walter Sieber, die in het document wordt genoemd, was een bekende figuur in de onteigening van Joodse zaken in Amsterdam; hij werkte voor de Wirtschaftsprüfstelle.

De genoemde "Joodsche markten" werden in Amsterdam vanaf de herfst van 1941 ingesteld (o.a. op het Waterlooplein en het Gaaspstraatje) als onderdeel van de segregatiebeleid. Joden mochten voortaan alleen nog op deze specifieke locaties handel drijven of hun inkopen doen. Het document illustreert hoe ondernemers wiens bloeiende zaken in de P.C. Hooftstraat werden afgepakt, gedwongen werden te bedelen om een schamele plek op een dergelijke afgezonderde markt.

Genoemde Personen 2

P.C. Hooftstraat Polak (Mevrouw)

Locaties

Gaaspstraat (Joodse Markt) Waterlooplein

Producten

A.G.F. (Fruit): Fruit A.G.F. (Fruit): Peer A.G.F. (Groenten): Groente A.G.F. (Groenten): Sla Textiel & Kleding: Kleding Textiel & Kleding: Textiel Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis

Thema's

Jodenster/Maatregelen

Kooplieden in dit dossier 100

E. Aalvel Uilenburg Inleggerij
M.S. Adviseerde Uilenburg 9
A. Baas Waterlooplein
A. Baas Waterlooplein
A.C. Boekelman Uilenburg ger. visch X
A.F. Challa Uilenburg groenten
H. Acohen Uilenburg T
J. Acohen Waterlooplein T
J. Acohen Waterlooplein T x
M. Acohen Waterlooplein T
D. Adami Waterlooplein
A. de Moel Uilenburg papierwaren
A. Dorregeest Uilenburg bloemen X
A. Duits Waterlooplein - ijs
A. Geboorte Waterlooplein snijbloemen
Adolf Frankenstein Waterlooplein 2e h.artikelen v
A. Goslau Waterlooplein
A. Heideman Uilenburg knoopen, gespen X *enz.*
A. Hirsch Waterlooplein rookart.
A. Hofboer Waterlooplein aardewerk v
A. Hollander Waterlooplein dames mode
A. Hoogstraal Zwanenburgwal zoolbeslag *sporadisch*
A. Isaac Waterlooplein
A.J.Sloot Waterlooplein sloten en sleutels
A. Engelen Waterlooplein 2e h.artikelen v
A. Kramer Uilenburg idem *of en toe*
A. Kruger Uilenburg groenten
A. Laarman-Soederhuyzen Waterlooplein gedr.kleeding v
A. Cuypstraat Uilenburg 68
A. Cuypstraat Waterlooplein 166 66 145 68
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6