Notities/Notulen van een vergadering. 2 februari 1943. Notities van de vergadering der Verdeelings-commissie op 2 Februari 1943 te 2.00 uur des namid-dags. Aanwezig: de Voorzitter, de Heer A.H. de Haer, de Secretaris, de Heer H.A. van Duinhoven, de Heer J.J. Sieburgh van het Marktwezen en de leden: Frommé, Gootjes, Tammers, J. Tuyp, J. Koning, Mooyer, Van Zan-ten, Bohne, Rienstra en Sliphorst.

Onderwerp : Het in ontvangstnemen van visch aan de Vischmarkt door iederen kleinhandelaar persoon-lijk, wanneer deze aan de beurt is geweest.

De Voorzitter (in de marge)
opent de vergadering en deelt mede, dat het de bedoe-ling is om de verplichting in het leven te roepen, om iedere kleinhandelaar persoonlijk zijn toewijzing visch en/of mosselen in ontvangst te doen nemen. Dit onderwerp wordt nu in discussie gebracht en nadat de leden uitvoerig hun meening kenbaar hebben gemaakt, zal, wanneer voor een bepaald standpunt een meerder-heid van stemmen is verkregen, een voorstel bij den Wethouder worden ingediend. Spreker schetst, hoe de noodzaak is ontstaan, om tot een bepaling als boven-bedoeld te komen. Het is gebleken, dat verschillende kooplieden andere werkzaamheden verrichten, doch hun visch door collega's in ontvangst laten nemen en laten verkoopen. De thans ter tafel gebrachte maatregel zal naar sprekers meening tot gevolg hebben, dat aan vele knoeierijen een einde wordt gemaakt. Spreker stelt zich voor, den maatregel aldus toe te passen, dat den winkeliers wordt toegestaan hun personeel te stu-ren om hun toewijzing in ontvangst te nemen. De koop-lieden, die ziek zijn, zullen hun collega's onder over-legging van een doktersattest tot in ontvangstneming kunnen machtigen, terwijl grossiers, tevens kleinhan-delaren, die naar Ymuiden moeten, eveneens hun toewij-zing door een ander in ontvangst mogen laten nemen.

De Heer Lammers (in de marge)
deelt mede, dat het onderhavige onderwerp herhaaldelijk een punt van bespreking bij zijn collega's heeft uitgemaakt. Het is geen eenvoudige zaak, speciaal niet voor de zaken zooals de Heer Frommé deze drijft, name-lijk een delicatessenzaak. Het is echter dringend ge-wenscht, dat er strenge maatregelen worden genomen. Wordt bepaald, dat iedere handelaar persoonlijk zijn toewijzing in ontvangst moet nemen, dan beantwoordt de verdeeling meer aan de verwachtingen, zooals de Burgemeester en de Wethouder zich deze hebben gesteld. Zooals thans de gang van zaken is, bevordert deze niet een goede vischvoorziening en bovendien wordt de stem-ming op de Vischmarkt herhaaldelijk bedorven. Spreker noemt gevallen als F. Jansen, die blijkbaar in Den Haag zaken heeft en vrijwel nimmer op de Vischmarkt wordt aangetroffen en de Gebrs. Sterkenburg, die in Hilversum een logement drijven en ook vrijwel nooit op de Vischmarkt zijn.

De Voorzitter (in de marge)
acht het uit dit oogpunt gewenscht om ook voor de uit-gifte van de mosselen voor te schrijven, dat de klein-handelaar persoonlijk zijn toewijzing in ontvangst moet nemen. Voor alle toewijzingen visch en mosselen zal dan dus gelden, dat elke handelaar zijn toewijzing persoonlijk in ontvangst moet nemen; indien op dezen regel uitzonderingen moeten worden toegestaan, zullen Dit document verslaat een bureaucratische discussie over de aanscherping van distributieregels voor vis en mosselen. Het kernprobleem is dat kleinhandelaren (winkeliers) niet zelf op de vismarkt verschijnen om hun toegewezen voorraad op te halen, maar dit overlaten aan collega's of tussenpersonen.

• Handhaving en Controle: De commissie wil fraude en "knoeierijen" (onregelmatigheden) tegengaan. Het feit dat sommige handelaren elders (Den Haag, Hilversum) andere bedrijven runnen en nooit op de markt verschijnen, wordt gezien als een ondermijning van het eerlijke verdeelsysteem.
• Uitzonderingsclausules: Er wordt pragmatisch nagedacht over uitzonderingen: personeel sturen mag wel, en bij ziekte is een doktersverklaring nodig. Ook actieve handelaren die voor zaken naar de vishaven in IJmuiden moeten, krijgen respijt.

• Sfeer en Orde: De heer Lammers merkt op dat de huidige situatie de "stemming op de Vischmarkt" bederft, wat duidt op onderlinge afgunst of chaos tijdens de distributie. Het document dateert uit februari 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.

• Schaarste en Distributie: In deze periode was er sprake van extreme schaarste. Voedsel, waaronder vis, was strikt gerantsoeneerd en werd verdeeld via overheidsorganen zoals het 'Marktwezen' en speciale verdeelingscommissies. De overheid (onder toezicht van de bezetter) probeerde de zwarte handel in te dammen door de keten van bron naar winkelier strak te reguleren.

• Bestuurlijke druk: Er wordt verwezen naar de verwachtingen van de Burgemeester en Wethouder. Tijdens de bezetting stonden lokale besturen onder grote druk om de voedselvoorziening ordelijk te laten verlopen om onrust onder de bevolking te voorkomen.
• Taalgebruik: Het gebruik van de 'oude spelling' (visch, meening, zooals) en de formele aanspreektitels is kenmerkend voor de ambtelijke verslaglegging van die tijd. De term "knoeierijen" is een eufemisme voor illegale handel of het omzeilen van de distributievoorschriften, iets wat in de oorlogsjaren aan de orde van de dag was. A.H. de Haer F. Jansen H.A. van Duinhoven J. Koning J. Tuyp J.J. Sieburgh Lammers merkt (De heer) Marktwezen