Omstreeks december 1942 (gebaseerd op de genoemde deadline van 10 december 1942). -6-

Evacuatie.
De St.crt. van 16 November jl. no. 223 bevat een besluit, waarbij elk van gemeentewege voor evacuatie aangewezen ondernemer op het gebied van de voedselvoorziening verplicht is aan het Bedrijfschap waaronder hij ressorteert opgave te verstrekken van de bij hem in voorraad zijnde goederen. Deze verplichting geldt behalve voor de producten ook voor de in het bedrijf aanwezige distributiebescheiden, bonnen, toewijzingen e.d., ook die waarvan de geldigheidsduur is verstreken.

Door de diverse Rijksbureaux voor H. en N. zal, voor zoover zulks door belanghebbenden zal worden gewenscht, dan wel indien het algemeen belang eischt, dat bepaalde goederen door de Rijksbureaux onder hun hoede worden genomen, hulp worden verleend bij evacuatie van bedrijven. Ook de detail-, handels- en ambachtsbedrijven zijn aan bepaalde daartoe aangewezen Rijksbureaux toegewezen.

De Kamers van Koophandel en Fabrieken voor Z.- en N.-Holland hebben op zich genomen bij deze hulpverleening als provinciale instanties te fungeeren. De Kamer van Koophandel voor Z.-Holland heeft een commissie met deze taak belast, welke gevestigd is in het gebouw van het kantoor der Kamer te 's-Gravenhage, van de Spiegelstraat 12. Door de provinciale instanties zullen voorts in de te evacueeren gebieden, zoo noodig, bureaux worden ingericht, welke in nauw contact met de in te schakelen Rijksbureaux zullen staan. Bedrijven, waarvan bekend wordt, dat zij moeten evacueeren, zullen door een inspecteur van de provinciale instantie of van het betrokken Rijksbureau worden bezocht, teneinde met belanghebbenden na te gaan of en in hoeverre het verleenen van hulp gewenscht is. Aan de hand van de door deze inspecteurs in te dienen rapporten zal worden nagegaan, welke maatregelen noodig zijn en welk Rijksbureau de zorg voor het desbetreffende bedrijf op zich zal nemen. Daarbij kan het noodig zijn, dat ter bescherming van het eigendom, dan wel ter voorkoming van het voor de voorziening der bevolking verloren gaan van goederen, op voorraad en inventaris beslag wordt gelegd, hetgeen kan geschieden op grond van het hierboven vermelde Besluit van den Secr.-Gen. van H., N. en S. van 16 November 1942. Wanneer daartoe wordt besloten, zal tevens last tot inventarisatie worden gegeven.

Wanneer tot afvoer der goederen moet worden overgegaan, zullen de Rijksbureaux of de provinciale instanties hun tusschenkomst verleenen tot het verkrijgen van vervoergelegenheid.

Voor het geval goederen niet rechtstreeks naar de plaats van bestemming kunnen worden vervoerd, zullen deze tijdelijk moeten worden opgeslagen in ruimten, over welke de Rijksbureaux of provinciale instanties de beschikking zullen trachten te verkrijgen.

Met betrekking tot de bedrijven, werkzaam op het gebied der voedselvoorziening, zullen het de desbetreffende bedrijfsschappen zijn, die de in den aanhef van dit bericht bedoelde hulp verleenen.

Bezettingsschaden.
Het Verordeningenblad van 21 November jl. publiceert onder no. 126 een besluit tot wijziging van het besluit (no. 30/1942) op de bezettingsschaden. Deze wijziging betreft een regeling inzake afwikkeling van bezettingsschaden aan onroerende en roerende goederen. Zij houdt verband met de evacuatie en komt hierop neer, dat de Overheid goederen - onroerende- in eigendom of gebruik kan overnemen tegen een schadeloosstelling in geld of andere goederen. Deze wijziging geldt van 29 October jl. af.

DISTRIBUTIE REGELING VAN HET VERBRUIK.

Aanmeldingsplicht van buiten gebruik zijnde schrijfmachines.
De Directeur van het Bureau voor de Metalen-Verwerkende Industrie maakt bekend, dat alle natuurlijke en rechtspersonen, die tien of meer werknemers in dienst hebben, verplicht zijn vóór 10 December 1942 aan zijn Bureau, Riouwstraat 174-186, 's-Gravenhage, een opgave te verstrekken van alle hun in eigendom toebehoorende schrijfmachines, welke tot op den dag van het verschijnen van deze publicatie niet meer in regelmatig gebruik waren. Van dezen aanmeldingsplicht zijn ontheven alle handelaren in kantoormachines, die bij genoemd Bureau als zoodanig zijn ingeschreven.

De formulieren, waarop genoemde opgave dient te geschieden, zijn op aanvraag gratis verkrijgbaar bij het Bureau voor de Metalen-Verwerkende Industrie, Sectie van het Rijksbureau voor Verwerkende Industrieën, Riouwstraat 174-186, 's-Gravenhage.

Bij niet of niet tijdig inzenden van bovengenoemde opgave of het verstrekken van onjuiste of onvolledige gegevens, kan vervolging op grond van het Economische Sanctiebesluit 1941 plaats vinden. Het document bevat drie administratieve mededelingen die typerend zijn voor het bureaucratische apparaat tijdens de bezettingsjaren in Nederland:
1. Gedwongen evacuatie: Bedrijven (voornamelijk in de voedselvoorziening en aan de kust) worden voorbereid op evacuatie. Er is een strikte controle op voorraden en distributiedocumenten. De overheid behoudt zich het recht voor om beslag te leggen op inventarissen "ter voorkoming van het verloren gaan van goederen".
2. Schaderegeling: Een juridische aanpassing waardoor de overheid onroerend goed en roerende goederen kan overnemen in ruil voor schadeloosstelling, specifiek in de context van de oorlogsomstandigheden.
3. Schaarste en controle: De verplichte registratie van ongebruikte schrijfmachines wijst op een groeiend tekort aan metaal en kantoorbenodigdheden. De bezetter of de collaborerende administratie wil exact weten waar de middelen zich bevinden. De dreiging met het "Economische Sanctiebesluit 1941" onderstreept de ernst van deze plicht. Dit document dateert uit november/december 1942. In deze periode werd de invloed van de Duitse bezetter steeds dwingender. De "Evacuatie" waarover gesproken wordt, houdt hoogstwaarschijnlijk verband met de aanleg van de Atlantikwall. Voor de bouw van deze verdedigingslinie moesten grote delen van de kuststreek (met name in Den Haag/Scheveningen, vandaar de vermelding van de Kamers van Koophandel voor Z.- en N.-Holland) worden ontruimd.

De genoemde instanties, zoals de Rijksbureaux en het Secr.-Gen. van H., N. en S. (Handel, Nijverheid en Scheepvaart), waren onderdeel van de Nederlandse departementen die onder Duits toezicht stonden. De tekst illustreert de overgang van een vrije economie naar een strak geleide distributie- en oorlogseconomie. Bedrijfschap Kamer van Koophandel Rijksbureau