Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen en invullingen. 23 november 1943. Ondervakgroep Koel- en Vrieshuizen (Secretariaat: Ir. D.J. Akkerman). Leden van de Ondervakgroep Koel- en Vrieshuizen. [Briefhoofd]
ONDERVAKGROEP KOEL- EN VRIESHUIZEN
Secretaris: Ir. D.J. Akkerman, Javastraat 2, 's-Gravenhage, tel. 111994.

K/43/26
J/Ve
's-Gravenhage, 23 November 1943.

No. 48/2/11 M. 1943 26/11

Aan de Leden van de Ondervakgroep
Koel- en Vrieshuizen.

Mijne Heeren,

Betr.: Klompen.

Naar wij van het Bedrijfschap voor Vee en Vleesch vernamen is aan dit Bedrijfschap een beperkt aantal klompen toegewezen om te worden verdeeld onder de werknemers in dienst van de koel- en vrieshuizen. Deze toewijzing is gegeven voor de maanden October en November 1943, terwijl te verwachten is, dat ook in de toekomst voor iedere periode van 1 of 2 maanden nieuwe toewijzingen zullen volgen.
Aan de Ondervakgroep Koel- en Vrieshuizen is verzocht over de verdeeling van het toegewezen contingent onder de koel- en vrieshuizen advies uit te brengen. Met het oog hierop verzoeken wij U beleefd ons de navolgende gegevens te verstrekken:

a. hoeveel werknemers van Uwe onderneming (c.q. bij gemengde bedrijven Uw afdeeling koel- en vrieshuis) hebben dringend behoefte aan klompen (vanzelfsprekend komt alleen het bedrijfspersoneel en dus in geen geval het administratief personeel in aanmerking)?
b. hoeveel van deze werknemers zijn werkzaam in vochtige ruimten?
c. aangezien zooveel mogelijk de kleinhandel dient te worden ingeschakeld gelieve U tevens op te geven via welken handelaar, gevestigd in de gemeente waar Uw koel- en/of vrieshuis is gelegen of in een naburige gemeente, U de U toe te wijzen klompen wenscht te ontvangen.

Wij wijzen er nadrukkelijk op, dat het beschikbare contingent slechts zeer gering is.
Indien wij vóór of uiterlijk op Maandag 29 November a.s. geen bericht van U mochten hebben ontvangen, zullen wij aannemen, dat voor Uw bedrijf geen klompen behoeven te worden aangevraagd. Met aanvragen die ons na genoemden datum bereiken zal in ieder geval eerst bij een volgende toewijzing rekening kunnen worden gehouden.
In afwachting van Uwe gewaardeerde berichten verblijven wij inmiddels,

Hoogachtend,
Het Secretariaat van de Ondervakgroep
Koel- en Vreishuizen
[handtekening]
(Mr. G.L. van der Jagt).

/detail-

[Handgeschreven aantekeningen onderaan in groen krijt/potlood]
na l.o. brief K 43/26 J/Ve [...]
a. In het koelhuis zijn werkz. 13 man
b. Die alle in dezelve ruimte werkzaam
c. De toe te wijzen klompen worden betrokken door het gemeente magazijn te Helmond
48/2/11 a 26-11-43 dd. 3 dond.

[Aantekening rechtsboven]
[onleesbaar] heden 26/11-43 * Administratieve schaarste: De brief is een direct gevolg van de distributiepolitiek tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zelfs zoiets eenvoudigs als klompen was onderworpen aan strikte quota ("contingenten") en bureaucratische toewijzing via bedrijfschappen.
* Doelgroep: Er wordt een scherp onderscheid gemaakt tussen "bedrijfspersoneel" (arbeiders in de koude/vochtige ruimtes) en "administratief personeel". Alleen de eersten komen in aanmerking vanwege de aard van hun werk.
* Logistiek: De overheid probeerde de bestaande kleinhandel te ontzien door hen te betrekken bij de feitelijke uitlevering, hoewel de toewijzing centraal geregeld werd.
* Lokale invulling: De handgeschreven tekst onderaan lijkt het klad-antwoord van een specifiek bedrijf (vermoedelijk het abattoir of een koelhuis in Helmond). Zij geven op 13 man personeel te hebben die in de koude ruimtes werken en willen de klompen betrekken via het gemeentemagazijn. Dit document stamt uit november 1943, een periode waarin de bezetting van Nederland leidde tot grote tekorten aan leder en schoeisel. Klompen waren voor veel arbeiders een noodzakelijk alternatief, maar ook hout werd schaars. De "Ondervakgroep Koel- en Vrieshuizen" was onderdeel van de door de bezetter ingestelde organisatie van het bedrijfsleven (de zogenaamde 'ordening'). De brief illustreert hoe gedetailleerd de bemoeienis van deze organen was: voor een kleine hoeveelheid schoeisel moest een volledige enquête worden ingevuld met een harde deadline. De verwijzing naar "Helmond" in de kantlijn duidt op de lokale administratieve afhandeling in die regio.