Dienstbrief / Bekendmaking van de Gemeente Amsterdam. 7 juni 1944. De Burgemeester van Amsterdam (namens deze de Gemeentesecretaris). [Stempel linksboven in paars:] Nº SA/62/1
[Groot stempel middenboven in paars:] M. 1944 2/7

AM. GEMEENTE AMSTERDAM.
No. 1039. Arb. 1944. Amsterdam, 7 Juni 1944.
Onderwerp: Salaris- of loonvoorschot.

[Handgeschreven notitie rechtsboven, deels onleesbaar/paraaf:] W. v. [onleesbaar]

Hierbij bericht ik U, dat in verband met de buitengewone omstandigheden aan ambtenaren en werklieden, die buiten Amsterdam wonen, een maand salaris, resp. een week loon ( t.w. het netto-bedrag, hetwelk de ambtenaar (werkman) per betalingsperiode aan salaris (loon) plus toelagen ontvangt) in een gesloten zakje in voorschot – dus niet extra – kan worden gegeven.
Zoolang de salaris- of loonbetaling op de normale wijze kan plaats vinden, zal dit zakje bij iedere loonbetaling in ongeschonden staat moeten worden getoond.

De Burgemeester van Amsterdam,
[Handtekening]
de Gemeentesecretaris,
[Handtekening: J.F. Franken]

Aan Heeren Hoofden van
Administratiën, Diensten
en Bedrijven.

Arb. Z, Stadhuis
A'dam, Juni 1944
Volgnr. 93

[Handgeschreven notitie linksonder in paars potlood/krijt:] Wichert [?]
[Handgeschreven letters rechtsonder:] pA. Dit document is een officiële mededeling van de gemeente Amsterdam, gedateerd één dag na D-Day (6 juni 1944). De gemeente besluit om personeelsleden die buiten de stad wonen een voorschot te geven van één maand salaris (voor ambtenaren) of één week loon (voor werklieden).

Het is opvallend dat dit geld in een "gesloten zakje" wordt verstrekt en dat de werknemer dit zakje bij elke reguliere loonbetaling moet tonen om te bewijzen dat het nog niet is aangesproken. Het is dus uitdrukkelijk bedoeld als noodreserve ("in voorschot – dus niet extra") voor het geval de normale loonuitbetaling door de oorlogsomstandigheden zou stagneren. De datum van het document, 7 juni 1944, is cruciaal. De geallieerde invasie in Normandië was de dag ervoor begonnen. In bezet Nederland heerste grote onzekerheid en spanning. Men hield rekening met een snelle opmars van de geallieerden, wat zou kunnen leiden tot een ontregeling van de infrastructuur, het treinverkeer en de bankdiensten.

Voor werknemers die buiten de stad woonden (pendelaars), vormde dit een direct risico: als het treinverkeer zou uitvallen of de stad zou worden afgesloten, konden zij hun loon niet ophalen of zou de uitbetaling hen niet kunnen bereiken. De gemeente Amsterdam nam met dit "noodzakje" een voorzorgsmaatregel om te voorkomen dat haar personeel buiten de stad zonder middelen van bestaan zou komen te zitten bij een plotselinge escalatie van de strijd of het platleggen van de logistiek. De burgemeester van Amsterdam was in deze periode de door de bezetter benoemde Edward Voûte.