Officieel schrijven/circulaire van de Gemeente Amsterdam. 9 juni 1944. De Burgemeester van Amsterdam (ondertekend door de Gemeentesecretaris). Heeren Hoofden van Diensten, Bedrijven en Administratiën. AM. GEMEENTE AMSTERDAM.
No. 968ª Arb.1944
Onderwerp: vordering van Amsterdam, 9 Juni 1944.
arbeidskrachten uit ver-
voersbedrijven.

Bij schrijven dd. 23 Mei 1944, No. 8371 Afd. B.B.(B.Z.), is door den Secretaris-Generaal van het Departement van Binnenlandsche Zaken het volgende te mijner kennis gebracht:
"Hierbij heb ik de eer U mede te deelen, dat, blijkens bericht
"van den Secretaris-Generaal van het Departement van Waterstaat,
"de "Bevollmächtigte für den Nahverkehr", na overleg met den Wehr-
"machtsbefehlshaber in den Niederlanden, heeft bepaald, dat perso-
"nen, welke in het vervoerwezen werkzaam zijn, niet voor het ver-
"richten van persoonlijke diensten voor de Duitsche Weermacht mogen
"worden aangewezen. De Secretaris-Generaal voornoemd verzoekt U met
"het vorenstaande bij het aanwijzen van arbeidskrachten rekening
"te houden."

Ik verzoek U, voor zooveel noodig, met den inhoud van dit schrijven wel rekening te willen houden.

De Burgemeester van Amsterdam,

de Gemeentesecretaris,

[Handtekening: M.F. Franken]

Aan Heeren Hoofden van
Diensten, Bedrijven en
Administratiën.
Arb.Z.Stadhuis
A'dam Juni 1944
Volgno. 96

[Stempels:]
Nº 8A/66/1 M. 1944 h/6
QA Dit document is een ambtelijke mededeling die de hiërarchische weg volgt van de Duitse bezettingsmacht naar het lokale Amsterdamse bestuur. De kern van de boodschap is een uitzonderingsregel binnen de Arbeitseinsatz (de gedwongen tewerkstelling): personeel dat werkzaam is in de transportsector ("vervoerwezen") mag niet worden opgeroepen voor "persoonlijke diensten" ten behoeve van de Wehrmacht.

De reden hiervoor is pragmatisch: de transportsector was essentieel voor de logistiek en de economie, die ook voor de bezetter van vitaal belang waren. Het besluit is genomen door de Bevollmächtigte für den Nahverkehr (de gemachtigde voor het streekvervoer) in overleg met de hoogste militaire bevelhebber in Nederland (Wehrmachtsbefehlshaber). Het document illustreert hoe verschillende departementen (Waterstaat, Binnenlandse Zaken) fungeerden als doorgeefluik voor Duitse verordeningen naar het gemeentelijk niveau. Het document dateert van 9 juni 1944, slechts drie dagen na de geallieerde landing in Normandië (D-Day). In deze fase van de Tweede Wereldoorlog nam de druk op de Nederlandse arbeidsmarkt door de Duitse bezetter enorm toe. Er was een voortdurend spanningsveld tussen de behoefte van de Wehrmacht aan directe hand- en spandiensten en het belang van het draaiende houden van de infrastructuur.

De ondertekenaar, de gemeentesecretaris (waarschijnlijk M.F. Franken), voert hier een instructie uit van de toenmalige (regeringsgetrouwe of NSB-) burgemeester van Amsterdam (Edward Voûte). De "Arb.Z." in het adresblok onderaan verwijst vermoedelijk naar de afdeling "Arbeidszaken" van de gemeente, die de administratie rondom de vorderingen bijhield.